انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 مقالات آماده انتشار 2026 06 11 The Role of Political Identity in the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran: A Constructivist Analysis هویت سیاسی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: چارچوبی سازه‌انگارانه برای تبیین رابطه 245296 10.22034/he.2026.548241.1142 FA رضا کیانی گلشویی دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران سید محسن آل سید غفور دانشیار گروه علوم سیاسی،دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز،ایران. حامد محقق نیا گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Journal Article 2025 09 20 Political identity, as one of the fundamental concepts in constructivist theory, plays a decisive role in shaping the foreign policy orientation of states. This article aims to develop a constructivist analytical framework to explain how political identity influences the foreign policy of the Islamic Republic of Iran. Using a library-based research method and drawing on the core assumptions of constructivism—particularly the ideas of Alexander Wendt—such as intersubjective structures, identity as a determinant of interests, the dialectical relationship between agent and structure, othering, and the prioritization of identity components, this study analyzes the relationship between identity and foreign policy. Data were collected from authoritative Persian and English sources, including specialized books, peer-reviewed academic articles, high-level policy documents, and official statements. The findings indicate that Iran’s political identity consists of five fundamental components: Shi’a Islamism, Iranian nationalism, revolutionaryism, independence-seeking and anti-domination, and justice-orientation. The process of “othering,” with the “West” as the hegemonic Other and “Israel” as the illegitimate Other, plays a central role in defining the Self and shaping Iran’s foreign policy orientation. The mechanism through which identity influences foreign policy operates at three levels: defining the Self and the Other, defining national interests, and legitimizing policies. realist and liberal theories, due to their neglect of non-material variables, are unable to fully explain Iran’s foreign policy. Constructivism, as a theoretical “third way,” provides an effective framework for analyzing Iran’s external behavior and demonstrates that foreign policy is not merely a “rational action,” but also an “identity-based action.” هویت سیاسی به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در نظریه سازه‌انگاری، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی به جهت‌گیری سیاست خارجی دولت‌ها ایفا می‌کند. این مقاله با هدف تدوین یک چهارچوب تحلیلی سازه‌انگارانه برای تبیین چگونگی تأثیر هویت سیاسی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نگاشته شده است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و با بهره‌گیری از مفروضات بنیادین سازه‌انگاری (به ویژه آرای الکساندر ونت) شامل ساختارهای بین‌الاذهانی، هویت به عنوان تعیین‌کننده منافع، رابطه دیالکتیکی کنشگر و ساختار، غیریت‌سازی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های هویتی، به تحلیل رابطه هویت و سیاست خارجی پرداخته است. داده‌ها از منابع معتبر فارسی و لاتین شامل کتب تخصصی، مقالات علمی-پژوهشی، اسناد بالادستی و بیانات مقامات گردآوری شده است. هویت سیاسی ایران از پنج مؤلفه بنیادین تشکیل شده است: اسلام‌گرایی شیعی، ایرانیت، انقلاب‌گرایی، استقلال‌طلبی و نفی سلطه، و عدالت‌خواهی. فرایند «غیریت‌سازی» با «غرب» به عنوان دیگری سلطه‌گر و «اسرائیل» به عنوان دیگری نامشروع، نقش محوری در تعریف «خود» و جهت‌دهی به سیاست خارجی ایران ایفا می‌کند. مکانیسم تأثیر هویت بر سیاست خارجی از طریق سه سطح «تعریف خود و دیگری»، «تعریف منافع ملی» و «مشروعیت‌بخشی به سیاست‌ها» عمل می‌کند. نظریه‌های رئالیستی و لیبرال به دلیل غفلت از متغیرهای غیرمادی، قادر به تبیین کامل سیاست خارجی ایران نیستند. سازه‌انگاری به عنوان «راه سوم» نظری، چارچوبی کارآمد برای تحلیل رفتار خارجی ایران ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که سیاست خارجی نه صرفاً یک «کنش عقلانی»، بلکه یک «کنش هویتی» است.