انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 An Evaluation Model of Environmental Layers in Hengam Island toward Sustainable Tourism Development الگوی ارزیابی لایه‌های زیست‌محیطی در جزیره‌ی هنگام با هدف توسعه‌ی گردشگری پایدار 1537 1552 229607 10.22034/he.2025.541097.1132 FA محمد شفیعی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، دانشکده معماری و شهرسازی، قزوین، ایران. رضا سامه دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، دانشکده معماری و شهرسازی، قزوین، ایران. 0000-0002-0442-1000 Journal Article 2025 08 15 One of the key requirements of adopting a holistic perspective toward the environment and human life in the contemporary era is adherence to the principles of sustainable development in planning, which simultaneously pursues economic, social, and environmental objectives. Coastal border areas, particularly islands, have long been recognized as dynamic and significant environments due to their biodiversity and their role in sustaining local livelihoods. To ensure long-term benefits, strengthen capacities in these regions, and mitigate the adverse effects of development, the sustainable tourism approach provides a foundation for conserving biological resources while promoting the well-being of local communities. This study demonstrates how a proper assessment of various environmental layers—such as water, land, vegetation, and wildlife—in coastal islands can lead to the formation of spatial experiences that foster sustainable tourism, with a particular focus on Hengam Island. By identifying the island’s inherent potentials and analyzing its environmental layers, the research offers a spatial model aligned with the principles of sustainable development and the enhancement of tourism capacities. The study seeks to address two central questions: How can the evaluation of environmental layers and natural assets in Hengam Island generate new spatial experiences? And what vision does the sustainable tourism approach provide for the island’s future development and planning? The research methodology is based on a qualitative approach with an inductive reasoning process, combining field studies and case study analysis with documentary and archival data, supported by design-level assessments and spatial planning. The findings ultimately propose a framework for spatial definition and expression aimed at creating sustainable experiences and stronger environmental interactions, offering a physical program for the functional, perceptual, and structural utilization of Hengam Island’s areas and resources. یکی از اقتضائات نگاه کل‌نگرانه نسبت به محیط و حیات بشری در دوران معاصر، پای‌بندی به اصول توسعه‌ی پایدار در برنامه‌ریزی است که اهداف اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را توأمان دنبال می‌کند. مناطق مرزی ساحلی بویژه جزایر از دیرباز به‌دلیل تنوّع زیستی و نقش در معیشت ساکنین، محیط‌هایی پویا و واجد اهمیت بوده‌اند. برای ایجاد منافع بلندمدت و تقویت ظرفیت‌ها در این مناطق و نیز کاهش اثرات منفی توسعه، رویکرد گردشگری پایدار، زمینه را برای حفظ منابع زیستی و رضایت جوامع بومی و محلی فراهم می‌نماید. مقاله حاضر نشان می‌دهد که چگونه ارزیابی شایسته لایه‌های مختلف زیست‌محیطی همچون آب، زمین، گیاهان، موجودات زنده و ... در جزایر ساحلی، می‌تواند به شکل‌گیری تجربیات فضایی جهت تحقّق امر گردشگری پایدار در آنها بیانجامد و ابعاد این موضوع را در جزیره هنگام تبیین می‌کند. شناخت قابلیت‌های نهفته در این جزیره‌ و تحلیل لایه‌های زیست‌محیطی آن، الگویی برای تجربیات فضایی ارائه می‌دهد که هم‌راستا با اصول توسعه‌ی پایدار و ارتقای ظرفیت‌های گردشگری است. دستیابی به این هدف از طریق استنتاج یافته‌ها، ایده‌پردازی و ارائه برنامه فضایی متناسب با بستر طبیعی صورت می‌پذیرد. پرسش‌های تحقیق عبارتند از: چگونه می‌توان با ارزیابی لایه‌های محیط زیست در جزیره هنگام با قابلیت‌های طبیعی، تجربیات فضایی تازه‌ای پدید آورد؟ و رویکرد گردشگری پایدار چه چشم‌اندازی را برای توسعه و برنامه‌ریزی آینده‌ی این جزیره رقم خواهد زد؟ روش تحقیق مقاله‌ بر مبنای رهیافت کیفی همراه با سیر منطقی استدلال استقرایی می‌باشد که گردآوری، دسته‌بندی و تحلیل اطلاعات براساس راهبرد پژوهش موردی بصورت میدانی و تحلیل اسناد کتابخانه‌ای موجود همراه با ارزیابی در سطح طراحی و ارائه فضاهای کالبدی انجام شده است. مقاله در نتیجه برای تعریف و بیان فضایی جهت ایجاد تجربه پایدار و ارتباط با محیط زیست از سه منظر کارکردی، ادراکی و کالبدی، الگویی به منظور بهره‌برداری از سطوح و نواحی جزیره هنگام به همراه برنامه فیزیکی پیشنهاد داده است. توسعه پایدار لایه‌های زیست‌محیطی محیط‌زیست جزیره هنگام گردشگری https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_229607_48ddb78b64adb153e3c7abd3e3635a19.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Sociological analysis of the impact of social changes on the political behavior of society, political participation, the activity of parties and social organizations (after 2009 in Iran) تحلیل جامعه‌شناختی تأثیر تغییرات اجتماعی بر رفتار سیاسی جامعه مشارکت سیاسی، فعالیت احزاب و تشکل‌های اجتماعی (بعد از سال 1388 در ایران) 1553 1564 230700 10.22034/he.2025.549128.1144 FA عباس صادقی دستک دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی سیاسی، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران. محمد حسین پوریانی گروه جامعه شناسی، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران. حسن خیری گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. Journal Article 2025 09 24 The purpose of this research is to sociologically analyze the impact of social changes on the political behavior of society. This research is applied in terms of its purpose and descriptive-correlational in terms of its method. The statistical population of the present study includes women and men aged 18 to 65 years after 2009 in Iran; who were studied using a stratified random sampling method. Also, standard questionnaires and a researcher-made questionnaire on party activity were used to collect information. Pearson correlation statistical technique was used to analyze the collected information. The qualitative findings of the research show that sociological analysis, as a theorizing approach in social sciences, examines the relationships between social changes and political behavior. The impact of social changes on the political behavior of society is diverse and complex and is affected by various factors including values, beliefs, motivations, and identity of individuals. The results of the research show that social changes have an impact on the political behavior of society. هدف از این تحقیق تحلیل جامعه‌شناختی تأثیر تغییرات اجتماعی بر رفتار سیاسی جامعه می‌باشد. این تحقیق ازنظر هدف کاربردی و ازنظر شیوه انجام توصیفی- همبستگی می‌باشد. تعداد جامعه آماری تحقیق حاضر شامل زنان و مردان 18 تا 65 سال بعد از سال 1388 در ایران می‌باشد؛ که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای موردمطالعه قرارگرفته‌اند. همچنین برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه‌های استاندارد و پرسشنامه محقق ساخته فعالیت احزاب استفاده گردی. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل اطلاعات جمع‌آوری‌شده از تکنیک‌ آماری همبستگی پیرسون استفاده‌شده است. یافته‌های کیفی تحقیق نشان می‌دهد تحلیل جامعه‌شناختی به‌عنوان یک رویکرد نظریه‌پردازی در علوم اجتماعی، روابط بین تغییرات اجتماعی و رفتار سیاسی را موردبررسی قرارمی‌دهد. تأثیر تغییرات اجتماعی بر رفتار سیاسی جامعه متنوع و پیچیده است و متأثر از عوامل مختلفی ازجمله ارزش‌ها، باورها، انگیزه‌ها و هویت افراد است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد تغییرات اجتماعی بر رفتار سیاسی جامعه تأثیرگذار است. تغییرات اجتماعی رفتار سیاسی مشارکت سیاسی احزاب تشکل‌های اجتماعی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_230700_5f50bdac489448e82d4e97d6901d71df.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Application of circular architecture principles in optimizing fuel consumption in residential buildings in Iran کاربرد اصول معماری دایره‌ای در بهینه‌سازی مصرف سوخت در ساختمان‌های مسکونی ایران 1565 1581 231473 10.22034/he.2025.550734.1147 FA امید زمانی کارشناسی ارشد معماری، علوم ساختمان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. امیررضا بهبهانی کارشناسی ارشد معماری، علوم ساختمان، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران، ایران. Journal Article 2025 10 02 This study aimed to investigate the application of circular architecture principles in optimizing fossil fuel consumption in residential buildings in Iran, using a qualitative phenomenological approach. Data were collected using semi-structured interviews with 15 professional architects from Tehran, Isfahan, Tabriz, and Shiraz and analyzed using thematic analysis and NVivo software. The findings identified four main themes: implementation barriers (high costs, lack of technical knowledge, cultural resistance), innovative opportunities (integration of traditional patterns such as brick and windbreak, digital innovations, interdisciplinary collaboration), practical impact (20-30% reduction in gas consumption, long-term sustainability, 15-25% reduction in CO₂ emissions), and proposed solutions (education, local research, community participation). Strauss and Corbin’s (1998) paradigmatic model showed that opportunities enhance the central phenomenon (optimizing fuel consumption), but barriers moderate it, and solutions manage this moderation. These principles contribute to Iran’s sustainable development and energy security goals by reducing dependence on fossil fuels. Comparison with previous studies showed that traditional Iranian models have similar potential to global approaches, but cultural and economic barriers are more prominent in Iran. Suggestions include: aligning national regulations with circular principles, subsidies for recycled materials, and training of architects. This research fills a qualitative gap in the experiences of Iranian architects and contributes to the development of sustainable architecture. این پژوهش با هدف بررسی کاربرد اصول معماری دایره‌ای در بهینه‌سازی مصرف سوخت فسیلی در ساختمان‌های مسکونی ایران، از طریق رویکرد کیفی پدیدارشناختی انجام شد. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ معمار حرفه‌ای از شهرهای تهران، اصفهان، تبریز و شیراز، جمع‌آوری و با روش تحلیل تماتیک و نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. یافته‌ها چهار تم اصلی را شناسایی کردند: موانع اجرایی (هزینه‌های بالا، کمبود دانش فنی، مقاومت فرهنگی)، فرصت‌های نوآورانه (ادغام الگوهای سنتی مانند خشت و بادگیر، نوآوری‌های دیجیتال، همکاری بین‌رشته‌ای)، تأثیر عملی (کاهش ۲۰-۳۰٪ مصرف گاز، پایداری بلندمدت، کاهش ۱۵-۲۵٪ انتشار CO₂)، و راهکارهای پیشنهادی (آموزش، تحقیق محلی، مشارکت جامعه). الگوی پارادایمی Strauss و Corbin (۱۹۹۸) نشان داد که فرصت‌ها پدیده مرکزی (بهینه‌سازی مصرف سوخت) را تقویت می‌کنند، اما موانع آن را تعدیل می‌کنند، و راهکارها این تعدیل را مدیریت می‌کنند. این اصول با کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، به اهداف توسعه پایدار و امنیت انرژی ایران کمک می‌کنند. مقایسه با مطالعات پیشین نشان داد که الگوهای سنتی ایران پتانسیل مشابهی با رویکردهای جهانی دارند، اما موانع فرهنگی و اقتصادی در ایران برجسته‌ترند. پیشنهادات شامل: هم‌راستایی مقررات ملی با اصول دایره‌ای، یارانه برای مواد بازیافتی، و آموزش معماران است. این پژوهش شکاف کیفی در تجربیات معماران ایرانی را پر کرده و به توسعه معماری پایدار کمک می‌کند. معماری دایره‌ای بهینه‌سازی مصرف سوخت ساختمان‌های مسکونی پایداری مواد بازیافتی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_231473_8186fff7043d79fb9cc17c575a3f13b7.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 The role of rural tourism in the sustainable economic development of the villages in Sowme Sara county نقش گردشگری روستایی در توسعه پایدار اقتصادی روستاهای شهرستان صومعه سرا 1582 1591 232619 10.22034/he.2025.553299.1156 FA شهرام کرم پور دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مجید کریم پور ریحان مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. شهره تاج استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 10 14 The diversity and complexity of the tourism industry, varying with geographical regions, have created unique opportunities for tourism planning and management. In areas prone to tourism industry development, it is necessary to seek the driving factors of tourism flow, as tourism is one of the most dynamic economic activities of the present era. Although tourism development is not a universal solution to all problems, it will present planners with a suitable strategy for sustainable economic development, reducing regional deprivation, and comprehensive economic development in a city or country. Therefore, addressing the issue of rural tourism will examine the needs of urban dwellers considering changes in economic factors and place them in an optimal state. This research is applied in nature and descriptive-analytical in terms of its characteristics. Our statistical population in this research consists of rural households in the city of Sowme Sara, officials, and tourists. To examine the impact of the factors mentioned in tourism, we used a questionnaire as a tool. The responses and data were collected from the statistical population and analysed using statistical tests in SPSS software and the HOLSAT model. The results indicate that, according to the statistical tests conducted on the components of the two hypotheses, both hypotheses are confirmed. These structures have been able to contribute to the development of tourism in the region. The results obtained from the HOLSAT model show positive performance in the components of the economic structure and contradictory results, indicating a need for re-planning in this regard. تنوع ابعاد و پیچیدگی صنعت گردشگری، متناسب با مناطق جغرافیایی، زمینه های ویژه ای برای برنامه ریزی و مدیریت گردشگری ایجاد کرده است. در مناطق مستعد توسعه صنعت گردشگری، باید به دنبال عوامل محرک جریان گردشگری بود چرا که گردشگری یکی از پویاترین فعالیت های اقتصادی عصر حاضر می باشد اگرچه توسعه گردشگری راه حل کلی برای رفع همه مسائل نیست، اما راهبردی مناسب، را برای توسعه پایدار اقتصادی و کاهش محرومیت مناطق و توسعه همه جانبه اقتصادی در یک شهرستان یا کشور، پیش روی برنامه ریزان قرار خواهد داد. بنابراین ضرورت پرداختن به مساله گردشگری روستایی، نیازهای پیش روی شهرنشینان را با تغییر در مولفه های اقتصادی مورد بررسی و در شرایط مطلوب قرار خواهد داد. این تحقیق از نوع کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی – تحلیلی است. جامعه آماری ما در این پژوهش خانوارهای روستایی شهرستان صومعه‌سرا، مسئولین و گردشگران می باشند که برای بررسی تاثیرات عوامل مطرح شده در گردشگری از ابزار پرسشنامه استفاده که توسط جامعه آماری فوق پاسخ و داده ها با استفاده از آزمون‌های آماری نرم افزار Spss و با و مدل HOLSAT به تجزیه تحلیل داده‌های پژوهش پرداخته‌ایم که نتایج آن حاکی از مسئله می-باشد که مطابق آزمون‌های آماری گرفته شده از مولفه‌های دو فرضیه هر دو فرضیه تأیید می‌شوند و این ساختار‌ها توانسته‌اند موجبات توسعه گردشگری منطقه را فراهم آورند و نتایج حاصله از مدل HOLSAT نشان از مثبت بودن عملکرد موجود در مولفه‌های ساختار اقتصادی و متناقض بودن که نشان از نیازمندی در راستایی برنامه‌ریزی مجدد در این راستا می‌باشد. گردشگری روستایی توسعه پایدار اقتصادی شهرستان صومعه‌سرا مدل HOLSAT خانوارهای روستایی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_232619_2100aa28d0908ae2ba970d07de596e5a.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Qualitative Analysis of Iranians' Attitudes Toward the Presence of Afghan Migrants as Reflected on Instagram بررسی نگرش ایرانی ها نسبت به حضور مهاجرهای هم زبان شرقی: افغان ها در آیینه کامنت های اینستاگرامی ایرانی ها 1592 1603 232794 10.22034/he.2025.540794.1128 FA قادر بالاخانی استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. امید حیدرنژاد دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه سنجش و اندازه گیری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0009-0008-3178-4473 Journal Article 1970 01 01 The extensive migration of Afghans to Iran, as a prominent social phenomenon, has generated diverse attitudes within Iranian society. The significance of this phenomenon is rooted in the cultural and historical continuity between the two nations, yet it has consistently been accompanied by challenges such as population density, competition over resources, and social tensions. Therefore, this study aims to investigate the attitudes and thought patterns of Iranian Instagram users toward Afghan migrants, addressing how these attitudes are represented in comments. The research employed a qualitative content analysis approach, with a sample consisting of 512 purposively selected comments from news, social, and educational Instagram pages (from Junel to December 2024), chosen based on criteria such as thematic relevance, user engagement, and diversity of perspectives. The texts were analyzed using the framework proposed by Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). Five main themes were identified: perceived threat (including resource scarcity and security risks), nationalistic superiority, state-nation urgency (support or opposition to migration policies), stereotypes and prejudice, and supportiveness (emotional and rational). The findings reveal that perceived threat, nationalistic superiority, state-nation urgency, and stereotypes reinforce the discourse of migrant deportation, whereas supportiveness contributes to social inclusion. This research enhances understanding of the paradoxical cultural-social space surrounding Afghan migration in Iran and recommends revising migration policies, promoting humane discourses, and directing future studies toward more diverse contexts to reduce tensions in the existing human geography space. مهاجرت گسترده افغانستانی‌ها به ایران به عنوان یک پدیده اجتماعی برجسته، نگرش‌های متنوعی را در جامعه ایرانی ایجاد کرده است. اهمیت این پدیده ریشه در پیوستگی فرهنگی و تاریخی دو ملت دارد، اما همواره با چالش‌هایی مانند تراکم جمعیت، رقابت بر سر منابع و تنش‌های اجتماعی همراه بوده است. لذا این مطالعه با هدف بررسی نگرش‌ها و الگوهای فکری کاربران ایرانی اینستاگرام نسبت به مهاجران افغانستانی، به چگونگی بازنمایی این نگرش‌ها در کامنت‌ها می‌پردازد. پژوهش با رویکرد تحلیل محتوای کیفی انجام شد و نمونه شامل ۵۱۲ کامنت که به طور هدفمند از صفحات خبری، اجتماعی و آموزشی اینستاگرام (تیر تا آذر ۱۴۰۳) بود که بر اساس معیارهایی مانند ارتباط موضوعی، تعامل و تنوع برگزیده شدند. متون بر اساس چهارچوب مفهومی الو و کینگاس تحلیل گردیدند. پنج مضمون اصلی شناسایی شد: تهدید ادراک‌شده (تحدید منابع و تهدید امنیتی)، برتری‌جویی ملی‌گرایانه، اضطرار دولت-ملت، تصورات قالبی و حمایتگری (عاطفی و عقلانی). یافته‌ها نشان می‌دهد که تهدید ادراک شده، برتری جویی ملی گرایانه، اضطرار دولت- ملت و تصورات قالبی، گفتمان طرد مهاجران را تقویت می‌کند، در حالی که حمایتگری به شمولیت اجتماعی کمک می‌کند. این پژوهش به درک فضای پارادوکسیکال فرهنگی-اجتماعی مهاجرت افغانستانی‌ها در ایران کمک کرده و پیشنهاد می‌دهد سیاست‌های مهاجرتی بازنگری شوند، گفتمان‌های انسانی ترویج یابند و پژوهش‌های آینده بر بسترهای متنوع‌تر تمرکز کنند تا تنش‌ها در فضای جغرافیای انسانی موجود کاهش یابد. افغانستان ایران جغرافیای انسانی طرد اجتماعی مهاجرت https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_232794_7144f8cfdba8ae4d5eec869a512224d5.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Rereading the factors influencing social identity in historical markets (Case study: Tabriz Historical Market) بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی در بازارهای تاریخی (نمونه موردی: بازار تاریخی تبریز) 1604 1616 232795 10.22034/he.2025.531592.1117 FA لاله مهدی‌نژاد اصل گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. حسین اسمعیلی سنگری استادیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکده بنا و بافت‌های تاریخی، تهران، ایران. 0000-0001-8464-9648 محمدرضا پاکدل‌فرد گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Journal Article 2025 06 29 Architectural social identity refers to the concept of a tangible expression of collective memory and cultural identity that reflects how people experience and interact with their environment. In this regard, rereading the components that influence architectural social identity in enduring buildings can play a pivotal role in presenting desirable architectural designs. Therefore, the present study was written with the aim of reviewing the components that influence social identity in the historical bazaar of Tabriz. The research method in the present study is mixed with an applied purpose and a descriptive-analytical nature, and to analyze the data have been used the partial least squares model in the Warp-pls software. Also, the statistical population of the study includes architectural experts and elites, and due to the uncertainty of the size of the statistical population, the sample size was estimated at 200 people using Cohen's formula at a confidence level of 95%. The research findings show that the greatest impact on the social identity of the historical bazaar of Tabriz is related to the perceptual-semantic, memorable, event-responsive, and spatial-functional components with coefficients of 0.691, 0.651, 0.603, and 0.564. Among the sub-variables, the most influential were the reflection of spiritual elements, values, and beliefs, creating a sense of familiarity and memorability of the space, emphasizing various social, cultural, and religious events, benefiting from history and tradition in design, and paying attention to the social dimension of man, and the existence of spaces for social interactions. Also, the reinterpretation of these components should be based on a contextual approach (continuity/change and unity/plurality) and regionalism (difference/similarity). هویت اجتماعی معماری به مفهوم بیان ملموسی از حافظه‌ی جمعی و هویت فرهنگی اطلاق می‌گردد که نحوه‌ی تجربه و تعامل مردم با محیط خود را نمایش می‌دهد. در این راستا، بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی معماری در بناهای ماندگار می‌تواند نقش محوری در ارائه‌ی طرح‌های مطلوب معماری داشته باشد. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی در بازار تاریخی تبریز نگارش شده است. روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر آمیخته با هدف کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد که در راستای تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار Warp-pls استفاده شده است. همچنین جامعه‌ی آماری پژوهش شامل متخصصان و نخبگان معماری می‌باشد که با توجه به مشخص نبودن تعداد حجم جامعه‌ی آماری با استفاده از فرمول کوهن در سطح اطمینان 95 درصد، حجم نمونه 200 نفر برآورد شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بیشترین تأثیرگذاری بر هویت اجتماعی بازار تاریخی تبریز مربوط به مؤلفه‌های ادراکی-معنایی، خاطره‌انگیزی، رویدادپذیری و فضایی-عملکردی با ضرایب 691/0، 651/0، 603/0 و 564/0 می‌باشد. در بین متغیرهای فرعی نیز بیشترین تأثیرگذاری مربوط به انعکاس عناصر روحانی، ارزش‌ها و باورها، ایجاد احساس آشنایی و خاطره‌انگیزی فضا، تأکید بر رویدادهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و مذهبی، بهره‌مندی از تاریخ و سنت در طراحی و توجه به بعد اجتماعی انسان و وجود فضاهایی برای تعاملات اجتماعی بوده است. همچنین بازخوانش این مؤلفه‌ها بایستی بر مبنای رویکرد زمینه‌گرایی (تداوم/تحول و وحدت/کثرت) و منطقه‌گرایی (تمایز/تشابه) باشد. هویت مکان هویت اجتماعی معماری بازار تاریخی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_232795_e40ce7a6a504032c6fda16c476143645.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Analysis of the challenges of Iran's geopolitical territorial expansion in Iraq (in sub-national comparison) تحلیل چالش‌های قلمروگستری ژئوپلیتیکی ایران در عراق (در مقایس فرو ملی) 1617 1628 233540 10.22034/he.2025.501231.1051 FA کریم بایرامی دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0005-7679-5326 ابراهیم رومینا دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. مهتاب جعفری استادیار، جغرافیای سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ریباز قربانی نژاد استادیار، جغرافیای سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 07 Governments, as the main actors in the geopolitical arena, seek to establish geopolitical relations with other actors in order to ensure security, maintain and gain more benefits, as well as to improve their position and dignity at the global level. Meanwhile, Iran, as one of the most important regional players in Southwest Asia, has many geopolitical interests, which include increasing the level of influence beyond its borders, especially among its neighbors, including Iraq. is Based on this, the current research examines the various challenges that exist in the path of expanding Iran's geopolitical territory in Iraq. Considering the regional and international importance of this issue and the effects of territory expansion on regional and international relations, the present research has analyzed the most important challenges of Iran in this field at both sub-national and national levels with a descriptive and analytical approach. The results of the research show that: the most important challenges for the expansion of Iran's geopolitical territory at the sub-national level for the country of Iraq are: the existence of a political break in the relations between the Shiites of Iraq and Iran, the existence of religious and political extremist ideas (Baathism ) were among the Sunnis of Iraq. حکومت‌ها به‌عنوان بازیگران اصلی عرصه ژئوپلیتیک به‌منظور تامین امنیت، حفظ و کسب منافع بیشتر، همچنین ارتقاء جایگاه و منزلت خود در سطح جهانی به دنبال ایجاد مناسبات ژئوپلیتیکی با دیگر بازیگران می‌شوند. در این بین کشور ایران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بازیگران منطقه‌ای در جنوب غرب آسیا دارای علائق ژئوپلیتیکی فراوانی است که از جمله این علائق را می‌توان در ارتقای سطح نفوذ در ماورای مرزها خود به‌ویژه در بین همسایگان خود از جمله کشور عراق می‌باشد. بر این اساس تحقیق حاضر به بررسی چالش‌های گوناگونی که در مسیر گسترش قلمرو ژئوپلیتیکی ایران در عراق وجود دارد، می‌پردازد. با توجه به اهمیت منطقه‌ای و بین‌المللی این موضوع و تأثیرات گسترش قلمرو بر روابط منطقه‌ای و بین‌المللی تحقیق حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی مهم‌ترین چالش‌های ایران در این زمینه را در دو سطح فروملی، ملی مورد بررسی قرار داده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که: مهم‌ترین چالش‌های گسترش قلمرو ژئوپلیتیکی ایران در سطح فروملی برای کشور عراق عبارت بودند از: وجود گسست سیاسی در ورابط شیعیان عراق و ایران، وجود اندیشه‌های افراط‌گرایی مذهبی و سیاسی (بعثی) در میان اهل‌سنت عراق بودند. گسترش قلمرو ژئوپلیتیک اختلافات مرزی افراط‌گرایی بعثی‌گرایی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_233540_a872d0c1fbc7549c3e3898259fd6fd5c.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Analysis and Ranking of Green Architecture Features in Mosque Design: A Comparative Study of Historical and Contemporary Eras واکاوی و رتبه‌بندی شاخصه‌های معماری سبز در طراحی مساجد و بررسی همسان‌سنجی آن در دوران گذشته و معاصر 1629 1647 233690 10.22034/he.2025.549427.1145 FA علی صادقی حبیب آباد استادیار گروه مهندسی معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. 0000-0001-9451-4907 فائزه اسدپور استادیار گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران 0000-0002-1552-3395 Journal Article 2025 09 26 This study focuses on identifying and analyzing the principles of green architecture in mosque design and evaluating the extent to which these principles are applied in modern mosques compared to historical examples. The main motivation for this research lies in the limited studies conducted on the incorporation of green architecture principles in mosque design, particularly in Iran. Mosques, as spaces with spiritual and social functions, hold significant potential for fostering sustainability and contributing to environmental quality improvement. To achieve this objective, the study addresses three key questions: First, what green architecture features should be considered in mosque design? Second, which of these features have the greatest impact on enhancing mosque architecture? Third, how do modern mosques compare to historical examples in adhering to these features? In response to these questions, the research adopts a mixed methodology combining literature review and survey methods. Initially, using the Delphi method and participation from nine experts in the field, 27 key features were selected from an initial pool of 40 proposed attributes. Subsequently, a questionnaire was developed based on these features and distributed to 300 architectural engineers. A total of 126 valid responses were collected and analyzed. The findings reveal that, despite theoretical advancements in understanding green architecture, many critical principles of green architecture are underutilized in modern mosque designs. Among the most impactful features for improving green architecture are energy optimization, effective utilization of natural light and ventilation, consideration of climate and building orientation, use of local materials, and promoting adaptability for long-term functional changes. Moreover, exploratory factor analysis identified four primary factors related to green architecture in mosque design: Design and Energy, Environmental Quality, Management and Sustainability, and Context and Culture. The study advocates for a creative reinterpretation of historical architectural heritage alongside contemporary knowledge and technologies as an effective approach to achieving green mosque designs that meet modern and future needs. این پژوهش با تمرکز بر شناسایی و تحلیل شاخصه‌های معماری سبز در طراحی مساجد و ارزیابی میزان انطباق این شاخصه‌ها در مساجد امروز نسبت به نمونه‌های تاریخی انجام‌شده است. دلیل اصلی توجه به این موضوع، محدود بودن تحقیقات درزمینهٔ به‌کارگیری اصول معماری سبز در طراحی مساجد، به‌ویژه در ایران، است. این در حالی است که مساجد بهعنوان فضاهایی با کارکرد معنوی و اجتماعی، ظرفیت بالایی برای بسط اصول پایداری و نقش‌آفرینی در ارتقای کیفیت محیط‌زیست دارند. در راستای این هدف، پژوهش تلاش کرده است تا پاسخی به سه پرسش کلیدی ارائه دهد: اول اینکه چه شاخصه‌هایی از معماری سبز باید در طراحی یک مسجد لحاظ شوند؟ دوم، کدام‌یک از این شاخصه‌ها تأثیر بیشتری بر بهبود کیفیت معماری مساجد دارد؟ و سوم اینکه مساجد جدید تا چه حد ازنظر رعایت این شاخصه‌ها با نمونه‌های تاریخی قابل قیاس هستند؟ برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های مطرح‌شده، روش تحقیق ترکیبی از مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایشی طراحی شد. ابتدا با به‌کارگیری روش دلفی و مشارکت ۹ نفر از خبرگان این حوزه، از بین ۴۰ شاخص پیشنهادی، تعداد ۲۷ شاخص کلیدی انتخاب گردید. سپس بر اساس این شاخص‌ها پرسشنامه‌ای تدوین شد که به ۳۰۰ مهندس معمار ارسال گردید. از مجموع پرسشنامه‌های توزیع‌شده، تعداد ۱۲۶ پرسشنامه معتبر جمع‌آوری‌شده و داده‌های حاصل مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که علی‌رغم افزایش آگاهی نظری پیرامون توسعه معماری سبز، بخش زیادی از شاخصه‌های مهم معماری سبز در طراحی مساجد مدرن کمتر رعایت می‌شوند. ازجمله شاخصه‌هایی که بیشترین تأثیر را در بهبود معماری سبز دارند می‌توان به مواردی مانند بهینه‌سازی مصرف انرژی، استفاده مؤثر از نور طبیعی و تهویه طبیعی، توجه به اقلیم و جهت‌گیری ساختمان، بهره‌گیری از مصالح بومی و ایجاد انعطاف‌پذیری در کاربری‌های طول زمان اشاره کرد. همچنین بر اساس تحلیل عامل اکتشافی چهار عامل اصلی مرتبط با معماری سبز در طراحی مساجد شناسایی شدند که عبارت‌اند از: عامل اول (طراحی و انرژی)، عامل دوم (کیفیت محیطی)، عامل سوم (مدیریت و پایداری) و عامل چهارم (بافت و فرهنگ). این پژوهش پیشنهاد می‌کند که بازخوانی خلاقانه میراث معماری گذشته، همگام با استفاده از دانش و فناوری‌های معاصر، راهی مؤثر برای دستیابی به طراحی مساجدی سبز و هماهنگ با نیازهای امروز و آینده خواهد بود. معماری سبز طراحی مساجد مقایسه تطبیقی دوران گذشته و جدید https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_233690_4cff04cc9398ed4896dddf56271046e2.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Evaluating Accessibility of Fire Services for people with Disabilities in Ardabil City ارزیابی دسترسی افراد معلول به خدمات آتش‌نشانی در سطح شهر اردبیل 1648 1659 233746 10.22034/he.2025.553101.1155 FA احد بدلی اجیرلو گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0005-5321-754X علیرضا محمدی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-3327-0942 لطف اله ملکی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0000-0666-5060 Journal Article 2025 10 13 Spatial equity in access to emergency services particularly fire and rescue services for vulnerable populations is a fundamental pillar of inclusive urban safety and citizenship in contemporary cities. This study adopts a descriptive-analytical approach to evaluate the spatial accessibility of people with disabilities to fire stations in Ardabil city, Iran. The research dataset comprises the geolocated records of 6,586 registered individuals with disabilities from the provincial Welfare Organization, seven operational fire stations, and the city’s road network. Analyses were conducted using Network Analysis, Service Area delineation, and Location-Allocation modeling within a GIS environment. Findings reveal a clustered and uneven spatial distribution of the disabled population across the city: District 4 hosts the highest number (1,967 individuals), while District 3 has the lowest (617 individuals). Notably, District 5 a peripheral and socioeconomically vulnerable area lacks any fire station. Despite this, over 99.8% of individuals with disabilities reside within the standard 7-minute emergency response radius. However, spatial analyses caution that nominal (or apparent) accessibility does not necessarily equate to actual accessibility, as physical, communicative, and institutional barriers can significantly impede effective service delivery. To advance spatial justice and align with the Sustainable Development Goals (SDGs) and the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD), the study recommends optimizing fire station locations particularly by establishing a new station in District 5 revising service distribution criteria, and integrating vulnerability-related demographic variables into emergency planning frameworks. Such measures can substantially enhance equitable access to fire and rescue services for all citizens, especially persons with disabilities. عدالت فضایی در دسترسی گروه‌های آسیب‌پذیر به خدمات اضطراری، از جمله خدمات آتش‌نشانی، یکی از ارکان اساسی ایمنی و شهروندی فراگیر در شهرهای معاصر محسوب می‌شود. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با هدف ارزیابی دسترسی فضایی افراد دارای معلولیت به ایستگاه‌های آتش‌نشانی در شهر اردبیل انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل موقعیت ۶۵۸۶ فرد معلول ثبت‌شده در اداره بهزیستی استان، هفت ایستگاه آتش‌نشانی فعال و شبکه معابر شهری است که با استفاده از روش‌های تحلیل شبکه، محدوده خدماتی (Service Area) و مدل تخصیص مکان (Location-Allocation) در محیط GIS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که توزیع جمعیت معلول در سطح شهر به‌صورت خوشه‌ای و نامتوازن است؛ به‌طوری که منطقه ۴ بیشترین (۱۹۶۷ نفر) و منطقه ۳ کمترین (۶۱۷ نفر) تعداد را داراست. همچنین، هیچ ایستگاه آتش‌نشانی در منطقه ۵ یکی از مناطق حاشیه‌ای و آسیب‌پذیرمستقر نیست. با وجود این، بیش از ۹۹٫۸ درصد افراد معلول در شعاع پاسخ‌دهی ۷ دقیقه‌ای قرار دارند. با این‌حال، تحلیل‌های فضایی هشدار می‌دهند که دسترسی ظاهری لزوماً معادل دسترسی واقعی نیست، زیرا موانع کالبدی، ارتباطی و نهادی می‌توانند مؤثر باشند. پیشنهادهایی با رویکرد تحقق اهداف توسعه پایدار (SDG) و اصول کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد برای مکان‌یابی بهینه ایستگاه جدید به‌ویژه در منطقه ۵، بازنگری در معیارهای توزیع خدمات و تلفیق متغیرهای جمعیتی آسیب‌پذیر در برنامه‌ریزی بحران می‌تواند دسترسی بهینه به خدمات آتش‌نشانی را برای کلیه افراد به‌ویژه معلولین تسهیل نماید. افراد معلول خدمات آتش نشانی محدوده خدماتی تخصیص مکان https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_233746_6d9816ae49f7f9cdedb3c84279623f38.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Comparative analysis of the factors influencing voting behavior during the 10th and 11th parliamentary elections (case study: electoral district of Qasr-e Shirin, Sarpol-e Zahab, and Gilan-e Gharb) بررسی تطبیقی رفتار رای دهی در دوره دهم و یازدهم مجلس شورای اسلامی (مطالعه موردی: حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلان‌غرب) 1660 1678 234088 10.22034/he.2025.534909.1122 FA مجتبی مهدیخانی گیلانی دانشجوی دکتری،گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. احمد بخشایش اردستانی استاد، گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-0214-9565 محمد رحیم عیوضی استاد،گروه حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. دیدخت صادقی حقیقی استادیار،گروه روابط بین الملل، و واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 07 16 The present study aims to conduct a comparative and qualitative analysis of the factors affecting voting behavior in the tenth and eleventh periods of the Islamic Consultative Assembly elections, focusing on the constituencies of Qasr-e-Shirin, Sar-e-Pul-Zahab, and Gilan-e-Gharb. This is the first research work in this field, and by utilizing the qualitative content analysis approach and using MaxQDA software, it examined the views of 30 local elites on the factors of tribal-tribal, religious, county-based, political-faction, and economic divisions. The findings indicate that these factors have been effective in both periods, but except for the religious factor, which shows a decreasing trend in the eleventh period, other factors have had an increasing trend compared to the tenth period. Overall, the data indicate that the electoral behavior of citizens in this area in both periods has been less subject to program-oriented indicators and is more affected by informal mechanisms, identity networks, and livelihood interests. A comparative analysis of changes in the gaps indicates that over time, voters' tendency to act on political culture has decreased and voting has been shaped in informal and identity contexts. This research emphasizes the need to review previous theories of voting and the need to develop indigenous models in analyzing political behavior in this region and the surrounding areas of Iran. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی و کیفی عوامل مؤثر بر رفتار رأی‌دهی در دو دوره دهم و یازدهم انتخابات مجلس شورای اسلامی، با تمرکز بر حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلان‌غرب انجام شده است. که اولین کار پژوهشی در این زمینه می باشد و با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل محتوای کیفی و استفاده از نرم‌افزار MaxQDA، به بررسی دیدگاه‌های ۳۰ تن از نخبگان محلی پیرامون عامل های شکاف محوری ایلی - طایفه‌ای، مذهبی، شهرستان‌گرایی، سیاسی - جناحی و اقتصادی پرداخته است. یافته‌ها بیان می کنند که این عوامل در هر دو دوره اثرگذار بوده اند اما به جز عامل مذهبی که روندی کاهشی را در دوره یازدهم نشان می دهد، سایر عوامل در مقایسه با دوره دهم روند افزایشی داشته اند. در مجموع داده‌ها بیانگر آن هستند که رفتار انتخاباتی شهروندان این حوزه در هر دو دوره، کمتر تابع شاخص‌های برنامه‌محور بوده است و بیشتر متأثر از ساز و کارهای غیر رسمی، شبکه‌های هویتی و منافع معیشتی می باشد. تحلیل تطبیقی تغییرات شکاف‌ها نشانگر آن است که در گذر زمان، گرایش رأی‌دهندگان به کنش فرهنگ سیاسی کاهش یافته و شکل‌بندی رأی‌دهی در بسترهای غیررسمی و هویتی تعمیق یافته است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در نظریه‌های پیشین رأی‌دهی و لزوم تدوین الگوهای بومی در تحلیل رفتار سیاسی این منطقه و مناطق پیرامونی ایران تأکید می‌ورزد. Qualitative Content Analysis electoral behavior social divides political participation Parliamentary Elections https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_234088_2007cd14ee6d2521200e7f876f39575f.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Assessment of Land Subsidence Trend in Isfahan's Historical and Tourism Sites Using Sentinel-1 Imagery (2016–2024) and the amount of subsidence according to historical dynasties بررسی روند فرونشست جاذبه های تاریخی و گردشگری شهر اصفهان با تصاویر سنتیل-سری 1(سال2016 تا 2024) و میزان آن به تفکیک آثار سلسله های تاریخی 1679 1696 234274 10.22034/he.2025.551150.1149 FA شهره امیدی دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. حجت صادقی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. رحمان زندی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2025 10 04 Isfahan city, one of Iran’s most important cultural, architectural, historical, and tourism centers, faces a serious threat to the stability of its historical and tourist structures due to land subsidence. This study aims to analyze the trend of land subsidence in Isfahan from 2016 to 2024 and to assess the magnitude of subsidence according to the tourist sites associated with different historical dynasties. The research is applied and employs a descriptive-analytical approach, using remote sensing imagery and spatial data of historical and tourist sites. The dataset includes Sentinel-1 satellite images, downloaded from the Alaska website, with two images selected per year (beginning and end of each year). Subsidence analysis was conducted using SNAP software to accurately identify land changes and subsidence patterns over the 2016–2024 period. The results indicate that subsidence has been fluctuating, with the highest intensities observed in 2018 and 2021 at 14.2 cm and 13.6 cm, respectively, while the lowest values were recorded in 2022 and 2023 at 7.6 cm and 8.5 cm, respectively. Districts 9, 11, and 15 experienced the most pronounced effects, linked to groundwater depletion and urban pressures. The highest subsidence among individual sites occurred at Rahnan Bath (2.75 cm), Monar Jonban (2.50 cm), and the Fire Temple (2.03 cm), while the average subsidence for other sites ranged between 0.5 and 1 cm. Furthermore, the greatest subsidence by historical period was observed in Safavid-era monuments, totaling 25.49 cm with an average of 4.47 cm, whereas Qajar-era sites experienced the least damage, with an average of 3.59 cm. Overall, subsidence in Isfahan is a continuous process that threatens both the city’s infrastructure and its cultural heritage. Targeted management and continuous monitoring through interdisciplinary collaboration are essential to mitigate risks to historical and tourist sites. شهر اصفهان، یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی، معماری، تاریخی و گردشگری ایران است که پدیده فرونشست زمین تهدیدی جدی برای پایداری بناهای تاریخی و گردشگری آن محسوب می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل روند فرونشست زمین در شهر اصفهان طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ و بررسی میزان فرونشست به تفکیک آثار گردشگری مربوط به سلسله‌های مختلف تاریخی است. پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی-تحلیلی با استفاده از تصاویر سنجش از دور و داده های مکانی آثار تاریخی و گردشگری است. داده‌ها شامل تصاویر ماهواره‌ای سنتینل-۱ بوده که از وب‌سایت آلاسکا دانلود و برای هر سال دو تصویر (ابتدای سال و انتهای سال) انتخاب شد. تحلیل فرونشست با استفاده از نرم‌افزار SNAP انجام شد تا تغییرات زمین و الگوهای فرونشست در بازه زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴، به‌دقت شناسایی شود. نتایج نشان می‌دهند که میزان فرونشست نوسانی بوده و بیشترین شدت آن در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۱ به ترتیب با ۲/۱۴ و ۶/۱۳ سانتی متر مشاهده شده است، در حالی که کمترین مقادیر در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به ترتیب با ۶/۷ و ۵/۸ سانتی متر ثبت شده است. مناطق ۹، ۱۱ و ۱۵ بیشترین تأثیر را از فرونشست تجربه کرده‌اند که با کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و فشارهای شهری مرتبط است. بیشترین میزان فرونشست مربوط به حمام رهنان با ۷۵/۲، منارجنبان با ۵۰/۲ و آتشکده با ۰۳/۲ سانتی‌متر بوده است و میانگین فرونشست سایر آثار بین ۵/۰ تا ۱ سانتی‌متر قرار داشته است. همچنین بیشترین میزان فرونشست مربوط به آثار دوره صفویه با مجموع ۴۹/۲۵ سانتی‌متر و میانگین ۴۷/۴سانتی‌متر بوده و آثار قاجاریه کمترین آسیب را با میانگین ۵۹/۳ سانتی‌متر تجربه کرده‌اند. نتیجه آنکه، فرونشست در اصفهان روندی مستمر است که زیرساخت‌ها و میراث فرهنگی شهر را تهدید می‌کند. مدیریت هدفمند و پایش مستمر با همکاری بین‌رشته‌ای متخصصان برای کاهش خطرات بناهای تاریخی و گردشگری ضروری است. مخاطرات فرونشست زمین جاذبه های تاریخی و گردشگری شهر اصفهان https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_234274_bfee03636b4dd639fcd5cd5b719d1832.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Evaluation of Urban Management Strategies with an Emphasis on Incentive Mechanisms to Enhance Local Participation in Waste Management: A Case Study of Tehran ارزیابی راهکارهای مدیریت شهری با تأکید بر سازوکارهای تشویقی برای ارتقای مشارکت محلی در مدیریت پسماند (نمونه موردی: شهر تهران) 1697 1710 234380 10.22034/he.2025.552220.1153 FA ملیکا برادران مطیع گروه مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0003-1064-1936 مهرانه مرادی گروه مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0004-8667-7158 نیلوفر نصیرزاده گروه مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0005-8141-3505 محمدرضا هادیزاده گروه مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0005-7169-0904 امیرحسین چلاجور محمدی گروه مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0004-4807-644X لیلا مصلح گروه مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-1365-5757 Journal Article 2025 10 09 Urban waste management has become one of the most significant challenges facing megacities, especially in developing countries, over recent decades. The aim of this study is to identify and propose efficient urban management strategies with a focus on incentive and implementation mechanisms to enhance local community participation in waste management. Tehran has been selected as the case study. Data were collected using a mixed-methods approach (qualitative and quantitative). The qualitative phase involved semi-structured interviews and focus group discussions with experts and stakeholders in the field of urban management, while the quantitative phase included content analysis and a comparative study of successful global experiences. Data collection tools consisted of a specialized questionnaire and a checklist for evaluating strategies based on legal, economic, social, cultural, and infrastructural criteria. The primary innovation of this research lies in presenting a localized model that combines incentive mechanisms (such as urban tax discounts, financial incentives, education, and cultural promotion) with enforcement tools (including mandatory regulations and penalties) to increase citizen participation. The findings indicate that strategies such as waste banks, deposit-return systems, green schools, and local campaigns are most compatible with Iran’s context and can play an effective role in enhancing public participation and mitigating the environmental consequences of waste disposal. Accordingly, it is recommended that urban management focus on continuous education, legislative reforms, and the design of financial incentives to facilitate the achievement of sustainable development in the field of waste management. مدیریت پسماند شهری در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کلان‌شهرها، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، تبدیل شده‌است. هدف این پژوهش، شناسایی و ارائه راهکارهای کارآمد مدیریت شهری با تمرکز بر سازوکارهای تشویقی و اجرایی به‌منظور ارتقای مشارکت جوامع محلی در مدیریت پسماند می‌باشد. شهر تهران، به‌عنوان مطالعه موردی، انتخاب شده‌است. داده‌ها با رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) گردآوری شده‌اند که در بخش کیفی، از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و جلسات گروهی با متخصصان و ذی‌نفعان حوزه مدیریت شهری استفاده شده و در بخش کمی، تحلیل محتوا و مقایسه تطبیقی تجربه‌های موفق جهانی به کار گرفته شده‌است. ابزارهای جمع‌آوری داده شامل پرسشنامه تخصصی و چک‌لیست ارزیابی راهکارها بر اساس معیارهای قانونی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیرساختی بوده‌است. نوآوری اصلی پژوهش در ارائه مدلی بومی‌شده می‌باشد که سازوکارهای تشویقی (نظیر تخفیف عوارض شهری، مشوق‌های مالی، آموزش و فرهنگ‌سازی) را با ابزارهای اجرایی (مانند قوانین الزام‌آور و جریمه‌ها) ترکیب می‌کند تا مشارکت شهروندان افزایش یابد. یافته‌ها نشان می‌دهد راهکارهایی همچون بانک زباله، سیستم سپرده‌گذاری و بازگشت، مدارس سبز و کمپین‌های محلی بیشترین سازگاری را با شرایط ایران دارند و می‌توانند نقش مؤثری در ارتقای مشارکت عمومی و کاهش پیامدهای زیست‌محیطی دفن پسماند ایفا کنند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود مدیریت شهری با تأکید بر آموزش مستمر، اصلاح قوانین و طراحی مشوق‌های مالی، زمینه تحقق توسعه پایدار در حوزه مدیریت پسماند را فراهم آورد. مدیریت پسماند شهری مشارکت جوامع محلی سازوکارهای تشویقی ابزارهای اجرایی توسعه پایدار شهری https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_234380_deeb15ac412d0d8bfb7d5bd8f7d84cd6.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 The Impact of the Anzali Wetland Basin Rivers on the Economy of the Surrounding Villages with an Ecosystem-Based Approach تاثیر رودهای حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای پیرامون با رویکرد زیست بوم محور 1711 1721 234381 10.22034/he.2025.558165.1164 FA محمدباقر ابراهیمی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. شهره تاج استادیار گروه جغرافیا یا و برنامه ریزی روستایی ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران. اردوان بهزاد استادیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 08 Villages, as the main bases of food production and the formation of sustainable livelihoods, have always been in direct interaction with natural resources, especially water resources. In Iran, many villages have been formed adjacent to water sources such as wetlands, and the Anzali Wetland, as one of the most important aquatic ecosystems in the country, plays a vital role in the economy and sustainability of its surrounding villages. This research has been conducted with the aim of investigating the impact of the rivers in the Anzali Wetland basin on the economy of the surrounding villages and has specifically considered the decrease in the depth and surface area of this wetland as a key variable. The research method was descriptive-analytical and data were collected through interviews and questionnaires from a targeted sample of 40 local residents, farmers, and experts in the region. The results show that the decreased water flow of the rivers entering the wetland, in addition to ecological changes and reduced biodiversity, has had extensive consequences in the economic and social spheres of the villages. Among these consequences, one can mention the decrease in agricultural income due to water scarcity, a significant decline in fishing activities, stagnation of indigenous tourism, increased migration of villagers, change of land use from agricultural to residential or commercial, and cultural and social transformations. Also, with the lowering of the wetland's water level, land values have increased abnormally and more pressure has been put on natural resources. The findings emphasize the necessity of implementing integrated water resource management policies, providing environmental water rights, and utilizing ecosystem-based approaches to revive the Anzali Wetland and the economic and social sustainability of local communities. This research shows that there is a direct relationship between the ecological health of the wetland and the livelihood of the residents of the surrounding villages, and without comprehensive planning, sustainable development in this region will not be achieved. روستاها به عنوان بسترهای اصلی تولید مواد غذایی و شکل‌گیری معیشت‌های پایدار، همواره در تعامل مستقیم با منابع طبیعی به‌ویژه منابع آبی قرار داشته‌اند. در ایران نیز بسیاری از روستاها در مجاورت منابع آبی نظیر تالاب‌ها شکل گرفته‌اند و تالاب انزلی به عنوان یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های آبی کشور، نقش حیاتی در اقتصاد و پایداری روستاهای پیرامون خود دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر رودخانه‌های حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای اطراف آن انجام شده و به‌ویژه کاهش عمق و سطح آب این تالاب را به عنوان یک متغیر کلیدی در نظر گرفته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه و پرسش‌نامه از میان نمونه‌ای هدفمند شامل ۴۰ نفر از ساکنان محلی، کشاورزان و کارشناسان منطقه جمع‌آوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که کاهش آبدهی رودخانه‌های ورودی به تالاب، علاوه بر تغییرات اکولوژیکی و کاهش تنوع زیستی، پیامدهای گسترده‌ای در حوزه اقتصادی و اجتماعی روستاها به همراه داشته است. از جمله این پیامدها می‌توان به کاهش درآمد کشاورزی ناشی از کم‌آبی، افت چشمگیر فعالیت‌های ماهیگیری، رکود گردشگری بومی، افزایش مهاجرت روستاییان، تغییر کاربری اراضی از کشاورزی به مسکونی یا تجاری، و دگرگونی‌های فرهنگی و اجتماعی اشاره کرد. همچنین با پایین آمدن سطح آب تالاب، ارزش زمین‌ها به طور غیرطبیعی افزایش یافته و فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد شده است. یافته‌ها بر ضرورت اجرای سیاست‌های مدیریت یکپارچه منابع آب، تأمین حق‌آبه زیست‌محیطی و بهره‌گیری از رویکردهای زیست‌بوم‌محور برای احیای تالاب انزلی و پایداری اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی تأکید دارند. این پژوهش نشان می‌دهد که رابطه‌ای مستقیم میان سلامت اکولوژیکی تالاب و معیشت ساکنان روستاهای اطراف آن وجود دارد و بدون برنامه‌ریزی جامع، توسعه پایدار در این منطقه تحقق نخواهد یافت. تالاب انزلی اقتصاد روستایی رودهای حوضه آبریز رویکرد زیست بوم محور https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_234381_a038202841ec238bb724bcdfa313c24e.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 The impact of intra-regional and inter-regional trade of information and communication technology goods on environmental quality تأثیر تجارت درون منطقه‌ای و برون منطقه‌ای کالاهای فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت محیط زیست 1721 1737 234622 10.22034/he.2025.553664.1157 FA مریم حاجی پور اپورواری دانشجوی دکتری، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران. 0009-0009-4234-5684 مهدی نجاتی دانشیار، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران. سید عبدالمجید جلائی اسفندآبادی استاد، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران. مجتبی بهمنی دانشیار، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران. Journal Article 2025 10 16 Recent global environmental challenges have prompted both developed and developing countries to seek strategies for sustaining growth and development while preserving their environment. One effective tool for achieving economic development alongside improvements in environmental quality is international trade. Accordingly, the primary objective of this study is to examine the environmental impacts of bilateral trade in information and communication technology (ICT) goods between developed (North) and developing (South) countries. To this end, a panel model was employed, utilizing pooled data from 2000 to 2023 for 33 developed and 78 developing countries. Additionally, the influence of factors such as energy consumption, foreign direct investment (FDI), gross domestic product (GDP), and population density on environmental quality was investigated. The results indicate that ICT imports from both North and South increase carbon emissions in developed countries, with imports from the North having a stronger effect. Conversely, in developing countries, imports from the North increase CO2 emissions, while imports from the South improve environmental quality, highlighting the benefits of South-South regional trade in reducing pollution. These findings confirm the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis, exhibiting a U-shaped pattern in developed countries and an inverted U-shaped pattern in developing countries. The Pollution Haven Hypothesis (PHH) is supported in the South but rejected in the North. Furthermore, energy consumption degrades environmental quality in both groups of countries. FDI contributes to environmental improvement in developed countries but leads to environmental degradation in developing countries. چالش‌های زیست‌محیطی اخیر در دنیا، کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه را بر این داشته که به دنبال راهکاری برای تداوم رشد و توسعه همراه با حفظ محیط زیست‌شان باشند. یکی از ابزارهایی که می‌تواند همراه با دستیابی به توسعه اقتصادی، تغییر کیفیت محیط زیست را به همراه داشته باشد، تجارت بین الملل است. از این‌رو هدف اصلی این تحقیق، بررسی اثرات زیست‌محیطی تجارت دوجانبه کالاهای فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بین کشورهای توسعه‌یافته (شمال) و در حال توسعه (جنوب) می‌باشد. بدین منظور با استفاده از یک مدل پانل و با بکارگیری داده‌های ترکیبی طی دوره‌ی زمانی 2023-2000 برای 33 کشور توسعه یافته و 78 کشور درحال توسعه به این مهم پرداخته شده است. علاوه براین، تأثیر عواملی از جمله مصرف انرژی، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، تولید ناخالص داخلی و تراکم جمعیت بر کیفیت محیط زیست، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که واردات ICT از شمال و جنوب، انتشار کربن را در کشورهای توسعه یافته افزایش می‌دهد، به طوریکه اثر واردات از شمال قوی‌تر است. در مقابل، برای کشورهای در حال توسعه، واردات از شمال، انتشار CO2 را افزایش می‌دهد، در حالی که واردات از جنوب، کیفیت محیط زیست را بهبود می‌بخشد که نشان‌دهنده مزایای تجارت منطقه‌ای جنوب-جنوب در کاهش آلودگی است. این نتایج منحنی زیست محیطی (EKC) را در گروه توسعه‌یافته به صورت U شکل و در حال توسعه‌ها به صورت U معکوس تأیید می‌کند. فرضیه پناهگاه آلایندگی (PHH) را در جنوب حمایت و در شمال رد می‌کند. علاوه براین، مصرف انرژی در هردو گروه کشورها موجب تخریب محیط زیست می‌شود. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشورهای توسعه یافته بهبود محیط زیست را بدنبال دارد و در کشورهای درحال توسعه موجب تخریب محیط زیست می‌شود. فناوری اطلاعات و ارتباطات تجارت بین منطقه‌ای تجارت درون منطقه‌ای محیط زیست مدل اثر ثابت https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_234622_ba0dfb75e2aa724325a713c0b5835070.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Developing a Model for Assessing Cultural Ecosystem Services in Dryland and Desert Regions Based on a Systematic Review: A Case Study of Iran's Drylands تدوین مدل ارزیابی خدمات فرهنگی اکوسیستم در مناطق خشک و بیابانی بر مبنای مرور نظام‌مند: مطالعه موردی مناطق خشک ایران 1738 1755 234881 10.22034/he.2025.551110.1151 FA محمد مهدی لطفی دانشجوی دکتری برنامه ریزی محیط زیست، گروه محیط زیست، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0006-7301-3357 محمد جواد امیری دانشیار گروه مهندسی سوانح ، آموزش و سیستم های محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-1748-9036 حسن دارابی دانشیار گروه مهندسی طراحی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-9353-4639 Journal Article 2025 11 01 Cultural ecosystem services (CES) represent a complex and subjective component influencing quality of life, social cohesion, and the preservation of cultural diversity. However, the evaluation of CES in arid and desert regions is often biased toward criteria developed for temperate and urban ecosystems. This study aimed to identify, analyze, and prioritize evaluation criteria for cultural ecosystem services tailored to the natural and cultural characteristics of desert areas, with a particular focus on the Iranian context. Relevant sources were selected using a systematic review method and the PRISMA protocol, resulting in 80 ISI-indexed articles retrieved from the Web of Science and Scopus databases, which were analyzed through MAXQDA software. Additionally, 500 articles were subjected to bibliometric analysis using VOSviewer. The selected 80 ISI articles (2000–2025) were qualitatively analyzed with MAXQDA 2024, and the bibliometric analysis was conducted using VOSviewer 1.6.18. The developed model was further refined through expert judgment using the Analytic Hierarchy Process (AHP). The MAXQDA analysis revealed that “aesthetic values” (29.3%) and “tourism” (14.9%) were the most frequently cited criteria in global studies, but their importance diminishes in desert contexts. Based on AHP results and expert evaluations, the developed model emphasized “cultural heritage” (weight = 0.405), “sense of place and identity” (0.283), and “symbolic and religious values” (0.198) as the main criteria. The consistency ratio (CR = 0.0228) confirmed the high reliability of expert judgments. The proposed model, by focusing on local and intangible criteria, provides a fair and practical framework for evaluating cultural ecosystem services in desert regions and can serve as an effective tool in sustainable planning and management of these areas. خدمات فرهنگی اکوسیستم مؤلفه‌ای پیچیده و ذهنی است که بر کیفیت زندگی، انسجام اجتماعی و حفظ تنوع فرهنگی اثرگذار است. ضمن این که ارزیابی خدمات فرهنگی اکوسیستم در مناطق خشک و بیابانی اغلب تحت تأثیر سوگیری به سمت معیارهای توسعه‌یافته برای اکوسیستم‌های معتدل و شهری قرار دارد. این پژوهش با هدف شناسایی، تحلیل و اولویت‌بندی معیارهای ارزیابی خدما ت فرهنگی متناسب با ویژگی‌های طبیعی و فرهنگی مناطق بیابانی، به‌ویژه در بافت ایران، انجام شد. منابع مورد نیاز با استفاده از روش مرور سیستماتیک و پروتکل پریسما، 80 مقاله ISI از پایگاه‌های Web of Science و Scopus انتخاب و با نرم‌افزار مکس‌کیودا تحلیل شدند. همچنین، از VOSviewer برای تحلیل علم‌سنجی 500 مقاله استفاده شد. 80 مقاله ISI منتخب بین سالهای (2000–2025) با نرم‌افزار مکس‌کیودا 2024 تحلیل کیفی شدند. همچنین، 500 مقاله برای تحلیل علم‌سنجی با VOSviewer 1.6.18 مورد بررسی قرار گرفت. مدل توسعه‌یافته بر اساس نظرات کارشناسی و با روش AHP (فرآیند تحلیل سلسله مراتبی) توسعه یافت. تحلیل مکس‌کیودا نشان داد معیارهای «ارزش زیبایی‌شناختی» (%03/29) و «گردشگری» (%9/14) بیشترین فراوانی را در مطالعات جهانی دارند، اما در مناطق بیابانی اهمیت آنها کاهش می‌یابد. بر اساس روش AHP و نظر کارشناسان، مدل توسعه‌یافته پیشنهاد شد که در آن «میراث فرهنگی» (وزن=405/0)، «هویت و حس مکان» (0.283) و «ارزش‌های نمادین و مذهبی» (198/0) به عنوان محورهای اصلی شناسایی شدند. ضریب ناسازگاری (CR=0.0228) نشان‌دهنده سازگاری بالای قضاوت کارشناسی است. مدل توسعه‌یافته پیشنهادی، با تمرکز بر معیارهای بومی و غیرمرئی، چارچوبی عادلانه و کاربردی برای ارزیابی خدمات فرهنگی در مناطق بیابانی ارائه می‌دهد و می‌تواند به عنوان ابزاری مؤثر در برنامه‌ریزی و مدیریت پایدار این مناطق مورد استفاده قرار گیرد. خدمات فرهنگی اکوسیستم مناطق خشک و بیابانی مرور سیستماتیک مکس‌کیودا https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_234881_b18658c5a883d87db38bb535d5014557.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Impact of FinTech and green transformational leadership on ESG with the mediating role of green competitive advantage تأثیر فین تک و رهبری تحول آفرین سبز بر عملکرد پایداری با نقش میانجی مزیت رقابتی سبز 1756 1767 235116 10.22034/he.2025.541254.1131 FA محمدرضا رادفر استادیار گروه مدیریت مالی و حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 08 14 Applying FinTech and paying attention to environmental issues in today's competitive world has become not only an advantage, but also an inevitable necessity for organizations. In other words, we are in an era where a one-dimensional focus on economic issues cannot help organizations achieve success, and managers, in addition to drawing a profitability perspective, must also pay special attention to sustainability performance; therefore, this study examines the impact of FinTech and green transformational leadership on sustainability performance (ESG) with the mediating role of green competitive advantage. The research method is based on an applied objective and on a descriptive survey implementation and a statistical population including employees and managers of Parsian Bank in Tehran. To collect information, standard questionnaires and to examine the research hypotheses, structural equation modeling with SmartPLS software has been used. The results show that FinTech and green transformational leadership have an impact on green competitive advantage and sustainability performance (ESG). It was also observed that green competitive advantage plays a mediating role in the impact of FinTech and green transformational leadership on sustainability performance. Therefore, it can be concluded that by using FinTech and implementing a green transformational leadership style, sustainability and environmental performance will improve and a green competitive advantage will be created for the bank. بکارگیری فین‌تک و توجه به مسائل زیست محیطی در جهان رقابتی امروز نه تنها به عنوان یک مزیت، بلکه تبدیل به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای سازمان‌ها شده است. به عبارت دیگر، در عصری قرار داریم که توجه تک بُعدی به مسائل اقتصادی نمی‌تواند به سازمان‌ها در رسیدن به موفقیت کمک کند و مدیران در کنار ترسیم چشم‌انداز سودآوری، باید به عملکرد پایداری نیز توجه ویژه نمایند؛ لذا در این پژوهش به بررسی تأثیر فین‌تک و رهبری تحول آفرین سبز بر عملکرد پایداری با نقش میانجی مزیت رقابتی سبز پرداخته شده است. روش پژوهش بر مبنای هدف کاربردی و بر مبنای اجرا توصیفی پیمایشی و جامعه آماری شامل کارکنان و مدیران بانک‌ پارسیان در شهر تهران می‌باشد. برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه‌‌های استاندارد و برای بررسی فرضیه‌های پژوهش از مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم افزار اسمارتPLS استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که فین‌تک و رهبری تحول آفرین سبز بر مزیت رقابتی سبز و عملکرد پایداری تأثیر دارند. همچنین مشاهده گردید که مزیت رقابتی سبز در تأثیر فین‌تک و رهبری تحول آفرین سبز بر عملکرد پایداری نقش میانجی دارد؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت با بکارگیری فین‌تک و پیاده سازی سبک رهبری تحول‌آفرین سبز عملکرد پایداری و عملکرد زیست محیطی بهبود می‌یابد و مزیت رقابتی سبز برای بانک ایجاد می‌شود. فین‌تک رهبری تحول آفرین سبز عملکرد پایداری مزیت رقابتی سبز https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_235116_c4767646bf5fac1f4b1fcb38885817c9.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Analyzing the Challenges of Implementing Sustainable Development Education in Middle School Science: A Study Focusing on Teachers' Obstacles تحلیل چالش‌های اجرای آموزش توسعه پایدار در علوم متوسطه اول: مطالعه‌ای با محوریت موانع پیش روی معلمان 1768 1794 235910 10.22034/he.2025.550795.1148 FA امیر ستاری راد کارشناس ارشد محیط زیست، گرایش ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشکده محیط زیست، کرج ایران. 0000-0003-2407-8139 علیرضا پناهی کارشناس ارشد بیوشیمی، دبیر شیمی، اداره آموزش و پرورش استان البرز، ناحیه 4 کرج، ایران. رسول زلفی کارشناس ارشد زیست شناسی، دبیر زیست شناسی، اداره آموزش و پرورش ناحیه 4 کرج، ایران. 0000-0002-8389-9255 محمدرضا تاجیک کارشناس عمران، دبیر فیزیک، اداره آموزش و پرورش شهریار، شهرستان های استان تهران، ایران. Journal Article 2025 10 08 Given the increasing global challenges such as climate change, depletion of natural resources, environmental pollution, and socio-economic inequalities, attention to sustainable development education as a key tool for cultivating informed and responsible citizens has become increasingly important. The present study, using an analytical-descriptive approach and a systematic literature review, examines the challenges and opportunities of sustainable development education in the science curriculum of junior high school, emphasizing the role of teachers. The results of previous studies show that although some environmental components have been considered in science textbooks, the social and economic dimensions of sustainable development are still weak and there is no comprehensive and integrated approach to cover all dimensions of sustainability. This situation shows that science education in its current form does not have sufficient capacity to prepare students to play an active role in achieving sustainable development goals. Accordingly, the present study emphasizes the need to review the content of science textbooks and more seriously integrate sustainable development components. On the other hand, the role of teachers in implementing sustainability-related education is very crucial, because the quality of teaching, teachers' attitudes, and their ability to make connections between scientific concepts and environmental and social issues have a direct impact on students' learning. On the other hand, the results of the studies indicate several challenges for teachers in implementing these educations, which are, respectively, the importance of educational and curricular contents, resource limitations, perspectives and beliefs, conceptual, cultural, and environmental complexity, and finally political and organizational support. These findings indicate that education for sustainable development requires a comprehensive transformation in curriculum content, educational policies, and teacher empowerment. Ultimately, reviewing the educational content of experimental sciences and providing a supportive environment for teachers can be an important step towards educating a future generation that is aware, responsible, and capable in achieving the goals of sustainable development. با توجه به افزایش چالش‌های جهانی همچون تغییرات اقلیمی، کاهش منابع طبیعی، آلودگی محیط‌زیست و نابرابری‌های اجتماعی-اقتصادی، توجه به آموزش توسعه پایدار به‌عنوان ابزاری کلیدی برای پرورش شهروندان آگاه و مسئول اهمیت روزافزونی یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی-توصیفی و مرور نظام‌مند ادبیات، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های آموزش توسعه پایدار در برنامه درسی علوم تجربی دوره متوسطه اول با تأکید بر نقش معلمان پرداخته است. نتایج مطالعات پیشین نشان می‌دهد که اگرچه برخی مؤلفه‌های زیست‌محیطی در کتب درسی علوم مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما ابعاد اجتماعی و اقتصادی توسعه پایدار همچنان کمرنگ هستند و رویکردی جامع و یکپارچه برای پوشش همه ابعاد پایداری وجود ندارد. این وضعیت نشان می‌دهد که آموزش علوم تجربی در شکل کنونی خود، ظرفیت کافی برای آماده‌سازی دانش‌آموزان جهت ایفای نقش فعال در تحقق اهداف توسعه پایدار را ندارد. بر این اساس، پژوهش حاضر بر ضرورت بازنگری در محتوای کتاب علوم تجربی و تلفیق جدی‌تر مؤلفه‌های توسعه پایدار تأکید می‌کند. از سوی دیگر، نقش معلمان در پیاده‌سازی آموزش‌های مرتبط با پایداری بسیار تعیین‌کننده است؛ چرا که کیفیت تدریس، نگرش معلمان و توانایی آن‌ها در ایجاد ارتباط میان مفاهیم علمی و مسائل زیست‌محیطی و اجتماعی، تأثیری مستقیم بر یادگیری دانش‌آموزان دارد. از سوی دیگر، نتایج بررسی‌ها نشان‌دهنده چالش‌های متعددی برای معلمان در اجرای این آموزش‌ها است که به ترتیب اهمیت شامل های آموزشی و درسی، محدودیت منابع، دیدگاه ها و باورها، پیچیدگی مفهومی، فرهنگی و محیطی و در نهایت پشتیبانی سیاسی و سازمانی می باشد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش برای توسعه پایدار نیازمند یک تحول همه‌جانبه در محتوای درسی، سیاست‌های آموزشی و توانمندسازی معلمان است. در نهایت، بازنگری محتوای آموزشی علوم تجربی و فراهم‌کردن بستر حمایتی برای معلمان می‌تواند گامی مهم در جهت تربیت نسل آینده‌ای آگاه، مسئول و توانمند در مسیر تحقق اهداف توسعه پایدار باشد. آموزش توسعه پایدار علوم تجربی مقطع متوسطه اول محتوای درسی معلمان https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_235910_4b3742f638fa6b83827112125b9d1201.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Objectives and Consequences of the Government’s Development and Reconstruction Programs in the Mugan Plain during the Pahlavi Era اهداف و پیامدهای برنامه های عمرانی و توسعه ای دولت در دشت مغان در دوره پهلوی 1795 1804 236201 10.22034/he.2025.559982.1166 FA رضا دهقانی دانشیار گروه مطالعات غرب آسیا و آفریقای دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران. مظاهر صلحی دانشجوی دکتری گروه تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 11 15 The nomadic tribes of the Mugan Plain have traditionally lived in tents, with animal husbandry as their main occupation. Consequently, this ethnic group was not accustomed to a settled lifestyle and constantly migrated to secure fodder for their livestock, lacking permanent residences. In the late Qajar period, when some Iranian cities came under Russian control, parts of the Mugan Plain were annexed by Russia, and the Shahsavan tribes were prohibited from crossing the border. Nevertheless, they frequently raided the newly occupied territories and engaged in acts of plunder, leading both Iranian and Russian governments to adopt policies aimed at curbing these incursions. This article seeks to analyze the impact of Iran’s domestic and foreign policies on the Shahsavan tribes’ way of life by examining the conditions in the Mugan Plain and the Shahsavan confederation. It concludes that the Iranian government’s policies during the late Qajar and Pahlavi eras—including disarmament of tribes, nationalization of rangelands, land reforms, sedentarization of nomads, and their employment in the agricultural and industrial sectors—led to profound changes in the lives of the Shahsavan tribes. They were compelled to abandon nomadism, settle permanently, and shift from animal husbandry to farming. Due to shortages of arable land and the consequences of land reform, some were ultimately forced to migrate to urban areas. عشایر دشت مغان از دیرباز در این منطقه به صورت چادر نشینی زندگی کرده و شغل اصلی آنها دامداری بوده است از این رو این قوم به یکجا نشینی عادت نداشته و برای تأمین علوفه احشام خود دایما کوچ می کردند و اسکان مشخصی نداشتند. در اواخر دوره قاجار که برخی شهرهای ایران در اختیار روسیه قرار گرفت، بخشی از دشت مغان نیز به روسیه ملحق شد و عشایر شاهسون از رفتن به آن سوی مرز منع شدند؛ اما آنها دایما به سرزمین‌های تازه اشغال شده تاخت و تاز کرده و گاهی دست به غارت می زدند از این رو دولتین ایران و روس سیاست‌هایی اتخاذ کردند که دست این افراد را کوتاه کنند. در این مقاله با هدف شناخت تاثیر سیاست گذاری های داخلی و خارجی دولت ایران بر زندگی عشایر شاهسون به بررسی اوضاع دشت مغان و ایلات شاهسون پرداخته و به این نتیجه رسدیم که در اثر تصمیمات دولت ایران در اواخر قاجار و دوران پهلوی مبنی بر خلع سلاح عشای، ملی شدن مرتع ها، اصلاحات ارضی، اسکان عشایر، به کار گیری عشایر در بخش کشاورزی و صنعت، زندگی ایلات شاهسون دچار تغییرات بسیاری شده و مجبور به اسکان و تغییر شغل دامداری به کشاورزی شدند و به دلیل کمبود زمین کشاورزی و نتایجی که از اصلاحات ارضی به بار آمد برخی مجبور به مهاجرت به شهر ها شدند. ایل شاهسون دشت مغان اصلاحات ارضی کوچ نشینی دامداری https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_236201_a5a1495c15b2b8cb4fb33b03d6c06119.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Ecological Zoning of Southern Khorasan lands for Ferula assafoetida production using geographical Information system (Case study:Nehbandan) پهنه بندی اکولوژیکی اراضی خراسان جنوبی برای تولید آنغوزه (Ferula assa-foetida L.) با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: نهبندان) 1805 1822 236275 10.22034/he.2025.551761.1160 FA غلامرضا دره کی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، شهر بیرجند، کشور ایران. 0009-0000-7728-6754 محمدعلی بهدانی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، شهر بیرجند، کشور ایران. 0000-0001-6182-700X مرتضی اسمعیل نژاد گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، شهر بیرجند، کشور ایران. 0000-0001-5398-4267 محمدحسن سیاری زهان گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، شهر بیرجند، کشور ایران. 0000-0001-7417-2049 Journal Article 1970 01 01 Ferula assa-foetida L. is a key medicinal-industrial species in Iran, and its cultivation development can simultaneously help protect natural habitats, provide local employment, and reduce raw sales. This study aimed to assess the ecological suitability of the location for the establishment and development of Ferula assa-foetida in Nehbandan County and provide an "action plan" for executive decision-making. Materials and Methods: Topographic data from DEM with a resolution of 30 meters, 15-year climate (precipitation, temperature, and humidity), and topsoil data (0–30 cm: texture, pH, EC, organic matter, nitrogen, phosphorus, potassium, lime, gypsum, and saturated moisture) were collected and assimilated to a 30-meter grid. Layer normalization was performed with appropriate fuzzy functions (fuzzy large/small/medium/optimum). The criteria were weighted using the AHP based on the judgments of 15 experts, and the results were analyzed in Expert Choice software (CR=0.05<0.1). The final overlap was obtained using the gamma operator in ArcGIS Pro 3.4 (γ = 0.8) and the Jenks classification. “Rainfall” with a relative weight of 0.219 was the most effective factor, followed by “altitude” (0.146) and “temperature/LST” (0.120). The soil texture package had an intermediate share (sand 0.073, silt 0.040, clay 0.022), and the modifier indices, including saturated moisture (0.066) and slope direction (0.061), moderated the classes. In soil chemistry, pH (0.059) and salinity (EC=0.045) identified local limiting factors; the nutrients nitrogen (0.034), potassium (0.019), and phosphorus (0.010), as well as lime (0.011) and gypsum (0.007), played a secondary and manageable role. The final map showed “very suitable/suitable” cores mainly in the northern foothill belts and central-eastern outcrops; in contrast, the southern and southwestern plains were assigned to the “moderate to poor” classes due to low rainfall, high LST, and, in some places, ultra-sandy/salinity textures. The spatial skeleton of the suitability of Anghozeh in Nehbandan is built with the three pillars of “precipitation-altitude-temperature” and is trimmed with “texture-soil chemistry-slope direction”. Accordingly, it is recommended to focus investment and promotion on the "very suitable/suitable" islands of the north and east, and to improve border areas with targeted interventions commensurate with the "limiting factor" (reducing salinity/alkalinity, optimizing soil texture and moisture, selecting sunny directions). In addition to reducing pressure on harvesting from natural habitats, this study's output provides a basis for locating processing rings and reducing raw sales, and offers a generalizable model for provinces with the same climate. آنغوزه (Ferula assa-foetida L.) از گونه‌های دارویی- صنعتی کلیدی ایران است که توسعه کشت آن می‌تواند همزمان به حفاظت رویشگاه‌های طبیعی، اشتغال محلی و کاهش خام‌فروشی کمک کند. این پژوهش با هدف ارزیابی مکانیِ تناسب اکولوژیکی برای استقرار و توسعه آنغوزه در شهرستان نهبندان و ارائه «نقشه عمل» برای تصمیم‌گیری اجرایی انجام شد. داده‌های توپوگرافی از DEM با تفکیک ۳۰ متر، اقلیم ۱۵‌ساله (بارندگی، دما و رطوبت)، و داده‌های خاک سطحی (۰–۳۰ سانتی‌متر: بافت، pH، EC، ماده آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهک، گچ و رطوبت اشباع) گردآوری و به شبکه ۳۰ متری همسان‌سازی شد. نرمال‌سازی لایه‌ها با توابع فازی مناسب (fuzzy large/small/medium/optimum) انجام گرفت. وزن‌دهی معیارها با AHP بر پایه قضاوت ۱۵ خبره و در نرم‌افزار Expert Choice محاسبه شد (CR=0.05<0.1). هم‌پوشانی نهایی با عملگر گاما در ArcGIS Pro 3.4 (γ=0.8) و طبقه‌بندی Jenks به‌دست آمد. «بارندگی» با وزن نسبی 0.219 مؤثرترین عامل بود؛ پس از آن «ارتفاع» (0.146) و «دما/LST» (0.120) قرار گرفتند. بسته بافت خاک سهم میان‌مرتبه‌ای داشت (شن 0.073، سیلت 0.040، رس 0.022) و شاخص‌های اصلاح‌گر شامل رطوبت اشباع (0.066) و جهت شیب (0.061) طبقات را تعدیل کردند. در شیمی خاک،pH (0.059) و شوری (EC=0.045) کانون‌های محدودکننده موضعی را مشخص ساختند؛ عناصر غذایی نیتروژن (0.034)، پتاسیم (0.019) و فسفر (0.010) و نیز آهک (0.011) و گچ (0.007) نقشی ثانوی و قابل مدیریت داشتند. نقشه نهایی، هسته‌های «خیلی مناسب/ مناسب» را عمدتاً در کمربندهای کوه‌پایه‌ای شمال و برآمدگی‌های مرکزی– شرقی نشان داد؛ در مقابل، دشت‌های جنوب و جنوب‌غرب به دلیل هم‌زمانی کم‌بارشی، LST بالا و در برخی نقاط بافت فوق‌شنی/ شوری در طبقات «متوسط تا ضعیف» قرار گرفتند. اسکلت مکانیِ تناسب آنغوزه در نهبندان با سه ستون «بارش– ارتفاع– دما» بنا و با «بافت– شیمی خاک– جهت شیب» تراش می‌خورد. بر این اساس، تمرکز سرمایه‌گذاری و ترویج در جزایر «خیلی مناسب/ مناسب» شمال و شرق، و ارتقای پهنه‌های مرزی با مداخلات هدفمند متناسب با «عامل محدودکننده» (کاهش شوری/ قلیاییت، بهینه‌سازی بافت و رطوبت خاک، انتخاب جهات آفتاب‌گیر) توصیه می‌شود. برونداد این مطالعه، علاوه بر کاهش فشار برداشت از رویشگاه‌های طبیعی، زمینه مکان‌یابی حلقه‌های فرآوری و کاهش خام‌فروشی را فراهم می‌کند و الگوی قابل تعمیمی برای استان‌های هم‌اقلیم ارائه می‌دهد. نهبندان عملگر گاما تناسب اراضی آنغوزه (Ferula assa-foetida) تصمیم‌گیری چندمعیاره https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_236275_103d53d9071cd9d744299b5b489ea5e3.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Assessing the Impact of Smart Irrigation Technology Adoption on Water Productivity and Farmers’ Income from a Rural Development Perspective: A Case Study of Wheat Farmers in Lorestan Province سنجش تاثیر پذیرش فناوری‌های هوشمند آبیاری بر بهره‌وری آب و درآمد کشاورزان از منظر توسعه روستایی: مورد مطالعه گندمکاران استان لرستان 1823 1833 236433 10.22034/he.2025.566175.1182 FA نوشین اصولی گروه کشاورزی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران. 0000-0002-6637-0966 Journal Article 2025 09 14 The purpose of this study was to assess the impact of adopting smart irrigation technologies on water productivity and farmers’ income from a rural development perspective, focusing on wheat farmers in Lorestan Province. The research employed a mixed-method (quantitative–qualitative) approach with a causal–comparative design. The statistical population comprised all irrigated wheat farmers in rural areas of Lorestan Province during the 2022–2023 cropping year. Using multi-stage cluster sampling, 400 farmers (200 technology adopters and 200 non-adopters) were selected as the sample. Qualitative data were collected through 40 semi-structured interviews, and quantitative data were obtained using a researcher-designed questionnaire. Data were analyzed using independent samples t-tests, multiple linear regression, and qualitative content analysis.Quantitative findings indicated that technology adoption reduced water consumption by 29.7%, increased yield by 10.5%, and consequently improved water productivity by 58.2% in a statistically significant manner. However, due to high investment and depreciation costs, no statistically significant difference was observed in net income between adopters and non-adopters. Regression analysis confirmed that technology adoption was the strongest predictor of water productivity, while it had no statistically significant effect on net income.Qualitative findings identified high initial investment costs and concerns about technical support as the main barriers to technology adoption, while trusted extension agents and hands-on training were recognized as key facilitating factors. Overall, the results suggest that under current conditions, smart irrigation technologies represent an effective technical and environmental solution but remain economically unattractive for smallholder farmers in Lorestan Province. The success of these technologies depends on the creation of a supportive ecosystem, including innovative financing models, strengthened local support services, and integration with optimal crop management practices. هدف این پژوهش، سنجش تاثیر پذیرش فناوری‌های هوشمند آبیاری بر بهره‌وری آب و درآمد کشاورزان از منظر توسعه روستایی: مورد مطالعه گندمکاران استان لرستان بود. روش تحقیق، ترکیبی (کمی و کیفی) و از نوع علّی-مقایسه‌ای بود. جامعه آماری، کلیه کشاورزان گندم‌کار آبی مناطق روستایی استان لرستان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، ۴۰۰ نفر (۲۰۰ پذیرنده و ۲۰۰ غیرپذیرنده فناوری) به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌های کیفی از طریق ۴0 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و داده‌های کمی با پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری و با استفاده از آزمونt ، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند. یافته‌های کمی نشان داد که پذیرش فناوری، مصرف آب را ۷/۲۹ درصد کاهش، عملکرد را ۵/۱۰ درصد افزایش و در نتیجه بهره‌وری آب را ۲/۵۸ درصد به طور معنادار بهبود بخشیده است. با این حال، به دلیل هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری و استهلاک، تفاوت معناداری در درآمد خالص دو گروه مشاهده نشد. تحلیل رگرسیون نیز مؤید آن بود که پذیرش فناوری، قوی‌ترین پیش‌بینی کننده بهره‌وری آب است، اما بر درآمد خالص تأثیر آماری معناداری ندارد. یافته‌های کیفی، هزینه اولیه بالا و نگرانی از پشتیبانی فنی را به‌عنوان موانع اصلی پذیرش فناوری و نقش کلیدی مروجان معتمد و آموزش عملی را به‌عنوان عوامل تسهیل‌کننده پذیرش شناسایی نمود. در نتیجه می‌توان گفت فناوری‌های هوشمند آبیاری در شرایط کنونی، راه‌حلی فنی-زیست‌محیطی مؤثر اما به لحاظ اقتصادی غیرجذاب برای کشاورزان خرده‌پای استان لرستان هستند. موفقیت این فناوری‌ها در گرو خلق یک اکوسیستم حمایتی شامل مدل‌های مالی نوآورانه، تقویت خدمات محلی و تلفیق با مدیریت بهینه زراعی است. فناوری‌های هوشمند آبیاری بهره‌وری آب درآمد کشاورزان گندم‌کار توسعه روستایی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_236433_9c3086afdca7fad9ddc91425687fb60d.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Explaining the Dimensions and Components of Cultural Synergy in Multi Ethnic Iranian Metropolises: A Grounded Theory Study in Bandar Abbas تبیین ابعاد و مؤلفه‌های هم‌افزایی فرهنگی در کلان‌شهرهای چندقومیتی ایران: مطالعه‌ای داده‌بنیاد در بندرعباس 1834 1846 236554 10.22034/he.2025.566076.1180 FA مسلم مالکی گروه جامعه شناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. محمدعلی چیت ساز گروه جامعه شناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. سعید آقاسی مرکز تحقیقات آسیبهای اجتماعی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. Journal Article 2025 12 14 This study aimed to explain the dimensions and mechanisms of cultural synergy in a multi-ethnic Iranian metropolis—specifically Bandar Abbas, a city that, due to its port status, migration flows, and ethnic diversity, is both compelled to coexist and simultaneously in need of a locally grounded model to overcome latent tensions and social cleavages. This qualitative research employed the systematic version of grounded theory. Data were collected through semi structured interviews with 18 participants, including cultural elites, urban sociologists, NGO activists, and culturally informed citizens of Bandar Abbas, and were analyzed through open, axial, and selective coding. The analysis resulted in a three-dimensional model consisting of: (1) contextual dimension (historical and social conditions enabling synergy, such as ethnic diversity, lived experiences of coexistence, and the presence of culture making institutions), (2) interactional dimension (actual mechanisms of encounter and dialogue, such as shared public spaces, institutional mediation, intercultural education, and joint symbolic events), and (3) consequential dimension (translation of interactions into cultural and social development, enhanced intergroup trust, and increased urban participation). The findings indicate that in Bandar Abbas, cultural synergy is realized not through top down prescriptions but through designing equitable interactional situations and institutional support for marginalized voices, with the interactional dimension serving as the crucial link between cultural capacities and social development. This model can serve as a foundation for cultural policymaking and urban management in southern and port cities of Iran. این پژوهش با هدف تبیین ابعاد و سازوکارهای هم‌افزایی فرهنگی در یک کلان‌شهر چندقومیتی ایرانی انجام شد؛ شهری مثل بندرعباس که از یک‌سو به‌دلیل موقعیت بندری، مهاجرت و تنوع قومی ناگزیر از زیستِ کنارِ هم است و از سوی دیگر، برای عبور از تنش‌های پنهان و شکاف‌های اجتماعی به یک مدل بومی برای هم‌افزایی نیاز دارد. پژوهش از نوع کیفی و با راهبرد نظریه‌ی داده‌بنیاد (نسخه‌ی نظام‌مند) انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ نفر از نخبگان فرهنگی، جامعه‌شناسان شهری، فعالان سازمان‌های مردم‌نهاد و شهروندان آگاه از بافت فرهنگی بندرعباس گردآوری و در سه گام کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. تحلیل‌ها به استخراج یک مدل سه‌بُعدی انجامید که شامل: بُعد زمینه‌ای (شرایط تاریخی و اجتماعیِ امکان هم‌افزایی مانند تنوع قومی، تجربه‌ی زیسته‌ی هم‌زیستی و حضور نهادهای فرهنگ‌ساز)، بُعد تعاملی (سازوکارهای واقعیِ تماس و گفت‌وگو مانند فضاهای عمومیِ مشترک، میانجی‌گری نهادی، آموزش میان‌فرهنگی و رویدادهای نمادین مشترک) و بُعد پیامدی (ترجمه‌ی تعاملات به توسعه‌ی فرهنگی و اجتماعی، افزایش اعتماد میان‌گروهی و مشارکت شهری) است. یافته‌ها نشان دادند که در بندرعباس، هم‌افزایی فرهنگی نه با توصیه‌های کلان، بلکه با طراحیِ موقعیت‌های تعاملِ عادلانه و حمایت نهادی از صداهای ضعیف‌تر محقق می‌شود و بُعد تعاملی نقش حلقه‌ی واسط میان ظرفیت‌های فرهنگی و توسعه‌ی اجتماعی را ایفا می‌کند. این مدل می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری فرهنگی و مدیریت شهری در شهرهای جنوبی و بندری ایران قرار گیرد. هم‌افزایی فرهنگی تعاملات میان‌فرهنگی توسعه فرهنگی توسعه اجتماعی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_236554_b8330caef9ec4c7f3016add851a87dc7.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Urban rural role playing and Its effects on the Livelihood Style Indicators of the Local Community(Case Study: Somarin City, Ardabil) نقش‌پذیری روستا شهری و تأثیرات آن بر شاخص های سبک معیشتی جامعه محلی (منطقه موردمطالعه: شهر ثمرین اردبیل) 1847 1859 238073 10.22034/he.2026.537117.1123 FA ارسطو یاری حصار استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی دانشگاه محقق اردبیلی. 0009-0006-2639-5305 بهرام ایمانی دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و رستایی دانشگاه محقق اردبیلی. 0009-0008-2668-1170 آرزو مرادی شاغونگنش دانشجودکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل. 0009-0003-7277-9316 Journal Article 2025 07 26 The livelihood styles of local communities have always been influenced by various factors, the nature of which has transformed over time. Technological developments and social, cultural, and political environments have directly and indirectly affected all aspects of life and the economy in these communities. Among these, the pace of livelihood changes has increased remarkably in recent decades, and the role of governmental decisions in these changes is undeniable. This research aims to investigate the impact of the rural-urban role transition and its effects on the livelihood style transformations of the residents of Somarin City in Ardabil. The present study, in terms of nature, is an applied research, and in terms of methodology, it is a quantitative-qualitative study. The statistical population of this research consists of all residents of the rural-city of Somarin, and the sample population includes 252 households estimated using the Cochran's formula and selected through systematic random sampling to complete the questionnaire. The analysis of the study's results indicates that changes have occurred in the livelihood-oriented lifestyle index, but these changes are not comprehensive. The findings show that 50% of the respondents rated the results at a moderate to high level. This investigation reveals that livelihoods and their related factors in small, local communities are undergoing fundamental changes. The attitudes of individuals, societal needs, informational infrastructures, and governmental decisions, alongside modern global developments, have collectively laid the groundwork for the transformation of the livelihood style in the studied local community. سبک معیشتی جوامع محلی همواره تحت تأثیر عوامل مختلفی بوده که ماهیت آنها در گذر زمان دچار تحول شده است. تحولات فناوری و محیط‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم، تمامی عرصه‌های زندگی و اقتصاد این جوامع را تحت تأثیر قرار داده است. در این میان، سرعت تغییرات معیشتی در دهه‌های اخیر به‌طور چشمگیری افزایش یافته و نقش تصمیمات دولتی در این تغییرات انکارناپذیر است. هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیرنقش پذیری روستا شهری و تاثیرات آن بر تحولات سبک زندگی ساکنان شهرثمرین اردبیل می‌باشد. پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت از نوع تحقیقات کاربردی، و به لحاظ روش از نوع تحقیقات کمی می‌باشد. جامعه آماری این تحقیق مشتمل بر تمامی ساکنین روستاشهر ثمرین است و جامعه نمونه این تحقیق نیز شامل 252 خانوار است که با روش کوکران برآورد شده و به صورت تصادفی سیستماتیک جهت تکمیل پرسشنامه انتخاب شده اند. بررسی نتایج این تحقیق نشان می دهد که در شاخص سبک زندگی معیشت‌محور تغییر و تحول صورت گرفته است اما به صورت کامل نیست، نتیجه پژوهش حاکی از این امر هست که 50درصد پاسخ گویان به پرسشنامه نتایج را در سطح متوسط‌ و زیاد ارزیابی کرده‌اند. این بررسی نشان می دهد که معیشت و عوامل مرتبط با آن در جوامع کوچک و محلی در حال تغییرات بنیادین است و نگرش افراد، نیازهای جامعه و بسترهای انفورماتیک و تصمیمات دولت ها در کنار تحولات دنیای نوین بسترهای تحول در سبک معیشتی جامعه محلی مورد مطالعه را فراهم آورده است روستا‌‌‌شهر تحولات سبک زندگی سبک زندگی معیشت محور شهر ثمرین https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_238073_1dde06419b065be9306f48a8428b02d7.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Matching the thought of sacred geometry with the geometric pattern of the divine spider web Case study of the school al-Attarin Mosque: Fez, Morocco تطبیق اندیشه هندسه مقدس با نقش هندسی تار عنکبوتی خداوندی: مطالعه موردی مسجد مدرسه عطاری: شهر فاس، مراکش 1860 1879 239100 10.22034/he.2026.572331.1191 FA پروانه دلفانی استادیار گروه هنر، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. Journal Article 2026 01 27 In the geometry of Islamic motifs, proportions derived from nature can be observed. These geometric proportions are subject to abstract and supernatural principles, with the belief in the sacredness of their subject matter, and are considered to have a symbolic language. Hence, they are called sacred geometry. This research is descriptive-analytical, which examines the thought of sacred geometry and the symbology of the role of the divine spider web, common in the architectural decorations of the city of Fez in Morocco. The findings indicate that geometry, in relation to essence and nature, refers to the righteousness of God's justice in creating the universe based on the "destiny" and inherent merit and limits of objects and phenomena. The limit of everything is represented as the essence and form of everything according to geometric patterns. In Islamic art, form is the carrier of eternal monotheistic truths and is crystallized in the field of visual imagination in geometric crystalline forms. The dot, triangle, circle, and square are the most important geometric symbols in Islamic culture and art. The geometric pattern of the spider's web, also called the rose decoration, is a decoder of the symbolic form of objects and beings in the natural world. در هندسه نقوش اسلامی نسبت های برگرفته از طبیعت را می توان مشاهده کرد. این نسبت های هندسی تابع اصول انتزاعی و فراطبیعی با اعتقاد بر مقدس بودن موضوع خود و دارای زبان نمادین دانسته شده اند. از این رو آن ها را هندسه مقدس می نامند. این تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است، که از دریچه ی نقد تکوینی اندیشه ی هندسه ی مقدس و نمادشناسی نقش تار عنکبوتی خداوندی، رایج در تزیینات معماری شهر فاس در کشور مراکش را مورد بررسی قرار می دهد. یافته ها نشان دهنده ی آن است که هندسه در نسبت با ذات و ماهیت به حقّانیت عدالت خداوند در آفرینش عالم بر اساس «قدر» واستحقاق ذاتی و حدّ اشیاء و پدیده ها اشاره دارد. حدّ هر چیز به مثابه ذات و صورت هر چیز بر طبق الگوهای هندسی نشان داده می شود. صورت در هنر اسلامی محمل حقایق جاودانه ی توحیدی است و در ساحت تخیل بصری در صور بلورین هندسی تبلور می یابد. نقطه، مثلث، دایره و مربع مهمترین رمزهای هندسی در فرهنگ و هنر اسلامی به شمار می آیند. نقش هندسی تار عنکبوتی خداوندی که آن را آذین گل سرخی نیز می نامند رمزگشای صورت مثالی اشیاء و موجودات عالم طبیعت است. هندسه نقوش اسلامی تار عنکبوتی خداوندی مسجد مدرسه ی عطارین فاس مراکش https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_239100_d5bf47769dae596419508bcdd683b138.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Restoration and Sustainable Landscape Design of Pas Qaleh Village - Shemiranat, Tehran- Iran احیا و طراحی منظر پایدار روستای پس قلعه- شمیرانات تهران، ایران 1880 1906 239362 10.22034/he.2026.561330.1171 FA بهرنگ بهرامی استادیار دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-4856-3246 فیروزه آقاابراهیمی سامانی استادیار دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 23 Rural landscapes are a vital component of the human heritage and the most common type of cultural landscape with special natural and historical values. Living and dynamic systems of rural landscapes represent the knowledge, tradition and culture of indigenous communities and have been created in interaction with the structure of the natural environment. They provide cultural support and ecosystem services for human societies with numerous and multifunctional economic and social benefits. The abandonment and degradation of rural landscapes is affected by human or natural factors, and in Iran in particular, the one-sided attitude of guiding plans, tourism development and the like. The aim of the present research is to investigate the factors of destruction and abandonment of the cultural landscape of villages and to explain the strategies for the protection and restoration of rural landscapes in accordance with the analysis of the structural characteristics of the landscape, environmental potential and limitations of indigenous settlements in the face of new challenges. Also, in this research, which is a fundamental research and was conducted with a descriptive-analytical method, an extensive study of the layers that make up the landscape of the village of Pas-Qale Shemiranat in the southern heights of the Alborz Mountains overlooking and adjacent to the slopes of Tehran was conducted through the analysis of existing plans, surveying, verifying and producing up-to-date information, maps and documents, and the reasons for the destruction of the landscape of this village were explained. One of the innovations of the above research is the research process based on the approach of comprehensive environmental protection, especially the protection and development of the values of the village's natural and cultural heritage. The main result of the above research is to provide sustainable planning and landscape design solutions for the village of Pas Qale in the form of a rural ecomuseum. مناظر روستایی یکی از اجزای حیاتی میراث بشریت و رایج‌ترین نوع مناظر فرهنگی با ارزشهای طبیعی و تاریخی ویژه‌ای هستند. سیستم‌های زنده و پویای مناظر روستایی نمایانگر دانش، سنت و فرهنگ جوامع بومی بوده و متعامل با ساختار محیط‌زیست طبیعی به وجود آمده‌اند. آنها با مزایای اقتصادی و اجتماعی متعدد و چند منظوره، پشتیبانی فرهنگی و خدمات اکوسیستمی را برای جوامع بشری فراهم می کنند. متروکه و تخریب شدن مناظر روستایی متاثر از عوامل انسانی یا طبیعی و در ایران بویژه، نگرش یک‌سویه طرحهای هادی، توسعه گردشگری و نظایر آنها است. هدف از تحقیق پیش‌رو، بررسی عوامل تخریب و متروکه شدن منظر فرهنگی روستاها و تبیین راهکارهای حفاظت و احیای مناظر روستایی منطبق بر تحلیل ویژگیهای ساختاری منظر، پتانسیلهای محیطی و محدودیت‌های سکونتگاه‌های بومی در مواجهه با چالشهای نوین است. همچنین در این پژوهش که از نوع تحقیقات بنیادی است و با روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، بررسی گسترده‌ای پیرامون لایه‌های سازنده منظر روستای پس‌قلعه شمیرانات در ارتفاعات جنوبی البرز مشرف و همجوار با دامنه‌های شهر تهران از طریق تحلیل طرحهای موجود، پیمایش، تدقیق و تولید اطلاعات، نقشه‌ها و مستندات به روز صورت یافته و دلایل تخریب منظر این روستا تبیین شده است. از نو‌آوری‌های تحقیق فوق، انجام فراگرد پژوهش بر اساس رویکرد حفاظت جامع محیطی بویژه حفاظت و توسعه ارزشهای میراث طبیعی و فرهنگی روستا می باشد. اصلی ترین نتیجه پژوهش فوق، ارائه راهکارهای برنامه‌ریزی و طراحی منظر پایدار روستای پس‌قلعه در قالب اکوموزه روستایی می باشد. منظر فرهنگی روستا روستای پس‌قلعه چالشهای نوین حفاظت جامع اکوموزه روستایی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_239362_5f2d670c6da764cda4b9753ae67752e8.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Economic Analysis of the Electrocoagulation Process in Treating Polymer-Based Drilling Waste and Cost Comparison with Chemical Coagulation Based on PAC تحلیل اقتصادی فرآیند انعقاد الکتریکی در تصفیه پسماند حفاری پایه پلیمری و مقایسه هزینه آن با انعقاد شیمیایی مبتنی بر PAC 1907 1922 239363 10.22034/he.2026.572408.1192 FA امیر هوشنگ مستجیر گروه مهندسی شیمی و پلیمر، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. لیلا وفاجو گروه مهندسی شیمی و پلیمر، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مرکز تحقیقات نانو، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-0111-446X Journal Article 2026 01 27 The management of polymer-based drilling waste poses significant challenges due to its high organic load, substantial sludge generation, and limited water resources in oil-producing regions, necessitating the adoption of efficient and cost-effective treatment methods. In this study, the combined sedimentation–electrocoagulation (EC) process was evaluated from economic and energy perspectives and compared with the conventional chemical coagulation method using polyaluminum chloride (PAC). The cost–benefit analysis was conducted on the basis of treating one cubic meter of wastewater, using prevailing Iranian prices for the years 2024–2025. The results indicated that the direct treatment cost of EC was approximately 11,760 IRR/m³, whereas that of PAC was about 21,100 IRR/m³. When accounting for the benefits of water recovery (0.8 m³ for EC compared to 0.6 m³ for PAC) and reduced disposal costs, the net treatment cost for EC decreased to approximately –7,040 IRR/m³, representing a net economic saving. In contrast, the PAC process still exhibited a positive net cost of approximately 5,400 IRR/m³. Moreover, the specific energy consumption for COD removal in the scalable EC scenario was calculated to be about 1.77 kWh/kgCOD, while a higher value of 8.85 kWh/kgCOD was observed at the laboratory scale. Overall, the findings demonstrate that electrocoagulation, operating under alkaline conditions and employing low-cost, reusable steel electrodes, represents an economically viable and industrially scalable treatment option and, in many scenarios, outperforms conventional chemical coagulation. مدیریت پسماند حفاری با پایه پلیمری، به دلیل بار آلی بالا، تولید قابل‌توجه لجن و محدودیت منابع آب در مناطق نفت‌خیز، مستلزم به‌کارگیری روش‌های تصفیه کارا و اقتصادی است. در این پژوهش، کارایی فرآیند ترکیبی ته‌نشینی–انعقاد الکتریکی (EC) از منظر اقتصادی و مصرف انرژی ارزیابی و با روش متداول انعقاد شیمیایی با پلی‌آلومینیوم کلراید (PAC) مقایسه شده است. تحلیل هزینه–منفعت بر مبنای تصفیه یک مترمکعب پساب و با استفاده از قیمت‌های متعارف ایران در سال‌های ۱۴۰۳–۱۴۰۴ انجام شد. نتایج نشان داد که هزینه مستقیم فرآیند EC حدود ۱۱٬۷۶۰ تومان بر مترمکعب و برای PAC حدود ۲۱٬۱۰۰ تومان بر مترمکعب است. با در نظر گرفتن منافع حاصل از بازیافت آب (۰٫۸ مترمکعب برای EC در مقابل ۰٫۶ مترمکعب برای PAC) و کاهش هزینه‌های دفع پسماند، هزینه خالص تصفیه با EC به حدود ۷٬۰۴۰− تومان بر مترمکعب (صرفه‌جویی خالص) کاهش می‌یابد، در حالی که روش PAC همچنان دارای هزینه خالص مثبت در حدود ۵٬۴۰۰ تومان بر مترمکعب است. همچنین، شاخص انرژی ویژه حذف COD برای فرآیند EC در سناریوی مقیاس‌پذیر حدود ۱٫۷۷ kWh/kgCOD و در مقیاس آزمایشگاهی حدود ۸٫۸۵ kWh/kgCOD محاسبه شد. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که انعقاد الکتریکی در شرایط عملیاتی قلیایی و با استفاده از الکترودهای فولادی کم‌هزینه و قابل استفاده مجدد، از نظر اقتصادی و قابلیت صنعتی‌سازی، گزینه‌ای رقابتی و در بسیاری از سناریوها برتر از انعقاد شیمیایی متداول است. پسماند حفاری انعقاد الکتریکی پلی‌آلومینیوم کلراید تحلیل اقتصادی هزینه خالص تصفیه https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_239363_6a763c3c9a7e1f8120e6ba0fed8f3f34.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 The Impact of Awareness of Citizenship Rights and Social Justice on Social Satisfaction with Urban and Municipal Services in the Metropolis of Ahvaz تأثیر آگاهی از حقوق شهروندی و عدالت اجتماعی بر رضایت مندی اجتماعی از خدمات شهری و عمرانی در کلانشهر اهواز 1923 1933 240006 10.22034/he.2026.564196.1176 FA سیدحسن حسینی اصل دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. غلامرضا جعفری نیا گروه جامعه شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. امراله راشد زاده گروه جامعه شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. Journal Article 2025 12 04 Today in the metropolis of Ahvaz, spatial inequality in the distribution of urban services, along with intensified environmental crises (drought and dust storms), has reinforced a vicious cycle of deprivation–distrust–dissatisfaction, thereby weakening social cohesion. In the multi ethnic context of Ahvaz, this issue has become even more complex, deepening the gap between citizens’ expectations and the realities of service provision. Accordingly, examining citizenship rights (including civil, political, and social rights) and social justice (with dimensions of economic individualism, equality, equity, and need) simultaneously within the multi ethnic context of Ahvaz contributes to filling a knowledge gap in urban theories.<br><br>The research method is descriptive–survey. The statistical population consists of all citizens aged 18 and above residing in the metropolis of Ahvaz. The sample size was determined using Cochran’s formula with a 0.05 margin of error, yielding 384 respondents selected through simple random sampling. Data were collected using the Urban and Municipal Services Satisfaction Questionnaire by Ebrahimzadeh and Kazemizadeh (2015), the Citizenship Rights Questionnaire by Sharifi and Eslamiyeh (2012), and the Social Justice Questionnaire by Rasinski (1987). Data analysis using Structural Equation Modeling (SEM) showed that in the metropolis of Ahvaz, citizenship rights, with a path coefficient of 0.586 (t = 6.207, p < 0.001), are the strongest predictor of social satisfaction, while social justice, with a coefficient of 0.277 (t = 2.435, p = 0.015), has a significant but weaker effect. امروزه در کلانشهر اهواز، نه‌ تنها نابرابری فضایی در توزیع خدمات شهری، تشدید بحران‌های محیط‌زیستی (خشکسالی، گردوغبار) چرخه معیوب «محرومیت-بی‌اعتمادی-نارضایتی» را تقویت کرده و انسجام اجتماعی را کاهش می دهد. این مسئله در بافت چندقومیتی اهواز، پیچیدگی مضاعفی یافته و شکاف بین انتظارات شهروندی و واقعیت خدمات را تعمیق بخشیده است. بنابراین مطالعه همزمان حقوق شهروندی (شامل حقوق مدنی، سیاسی و اجتماعی) و عدالت اجتماعی (با ابعاد فرگرایی اقتصادی، برابری، انصاف و نیاز) در بافت چندقومیتی اهواز، به پر کردن شکاف دانشی در نظریه‌های شهری کمک می‌کند. روش تحقیق توصیفی پیمایشی بوده و جامعه آماری عبارت است از کلیه شهروندان بالای 18 سال ساکن کلانشهر اهواز. همچنین حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران و با در نظر گرفتن 05/0 خطا تعداد 384 نفر با روش نمونه گیری تصادفی ساده در نظر گرفته شد. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه های رضایتمندی از خدمات شهری و عمرانی ابراهیم زاده و کاظمی زاده(1394)، حقوق شهروندی شریفی و اسلامیه ( 1391) و عدالت اجتماعی راسینسکی ( 1987) استفاده شد. یافته های تحقیق با استفاده از روش معادلات ساختاری (SEM) نشان داد که در کلانشهر اهواز: حقوق شهروندی با ضریب مسیر (586/0)(t=6.207, p<0.001) قوی‌ترین پیش‌بین‌کننده رضایتمندی است. عدالت اجتماعی با ضریب (277/0) (t=2.435, p=0.015) تأثیر معنادار ولی کم‌توان‌تری دارد. حقوق شهروندی عدالت اجتماعی رضایت مندی اجتماعی خدمات شهری و عمرانی https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_240006_65f66916e31c4e25681c27a7da8b1fae.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Analyzing the Impact of Economic Capital on Social Tolerance in Isfahan Province: The Mediating Role of Perceived Financial Security, Social Anomie, and Relative Deprivation تحلیل تأثیر سرمایه اقتصادی بر مدارای اجتماعی در استان اصفهان: نقش احساس امنیت مالی، آنومی اجتماعی و محرومیت نسبی 1934 1949 240219 10.22034/he.2026.564932.1178 FA سید سعید ذبیحی حسینی دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. حسن خیری گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. رضا پریزاد گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. Journal Article 2025 12 08 In today’s world, social tolerance is regarded as a vital prerequisite for the development of peaceful relations within societies. This study aims to analyze the impact of economic capital on social tolerance in Isfahan Province, with particular emphasis on the mediating roles of perceived financial security, perceived social anomie, and perceived relative deprivation. The research adopts a quantitative approach with a descriptive–correlational design and is conducted using a survey method. The statistical population consists of citizens aged 18 years and older in Isfahan Province, from whom a sample of 384 respondents was selected through multistage cluster sampling. Data were collected using standardized questionnaires and analyzed using SPSS and AMOS software. The findings indicate that economic capital has a direct and significant effect on social tolerance (β = 0.46). Moreover, economic capital indirectly affects social tolerance by enhancing perceived financial security (indirect effect = 0.38), reducing perceived social anomie (indirect effect = 0.13), and decreasing perceived relative deprivation (indirect effect = 0.19). These results are consistent with the theoretical perspectives of Pierre Bourdieu, Émile Durkheim, Robert K. Merton, Ted Gurr, and Walter Runciman. Overall, the findings demonstrate that higher levels of economic capital are associated with improved financial security, lower perceptions of social anomie, and reduced feelings of relative deprivation, which ultimately contribute to increased social tolerance. This study highlights the crucial role of economic capital in promoting social tolerance, both directly and indirectly through key mediating variables. Enhancing economic capital and ensuring a more equitable distribution of resources can improve financial security, reduce social anomie and relative deprivation, and ultimately foster greater social tolerance. These findings underscore the importance of economic and social policies aimed at reducing inequality and improving overall economic conditions. در دنیای امروز، مدارای اجتماعی به عنوان یک پیش‌نیاز حیاتی برای توسعه روابط مسالمت‌آمیز در جوامع مختلف مطرح است. این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر سرمایه اقتصادی بر مدارای اجتماعی در استان اصفهان انجام شد و نقش میانجی احساس امنیت مالی، ادراک آنومی اجتماعی و احساس محرومیت نسبی را مورد بررسی قرار داد. این پژوهش از نوع کمی با رویکرد توصیفی-همبستگی و با استفاده از روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری، شهروندان بالای 18 سال استان اصفهان بودند و حجم نمونه 384 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد جمع‌آوری و با نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که سرمایه اقتصادی تأثیر مستقیم و معناداری بر مدارای اجتماعی دارد (ضریب 46/0). همچنین، سرمایه اقتصادی از طریق بهبود احساس امنیت مالی (ضریب غیرمستقیم 38/0)، کاهش ادراک آنومی اجتماعی (ضریب غیرمستقیم 13/0) و کاهش احساس محرومیت نسبی (ضریب غیرمستقیم 19/0) بر مدارای اجتماعی تأثیر می‌گذارد. این یافته‌ها با نظریه‌های بوردیو، دورکیم، مرتون، گر و رانسی‌من همسو بود. به این ترتیب، نتایج نشان داد که با افزایش سرمایه اقتصادی، احساس امنیت مالی بهبود یافته، ادراک آنومی اجتماعی کاهش یافته و احساس محرومیت نسبی کاهش می‌یابد و در نتیجه مدارای اجتماعی افزایش می‌یابد. این پژوهش نشان می‌دهد که سرمایه اقتصادی نقش مهمی در ارتقای مدارای اجتماعی دارد و این تأثیر، هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیرمستقیم از طریق متغیرهای میانجی اعمال می‌شود. افزایش سرمایه اقتصادی و توزیع عادلانه منابع در جامعه، می‌تواند به بهبود احساس امنیت مالی، کاهش ادراک آنومی اجتماعی و کاهش احساس محرومیت نسبی و در نهایت، افزایش مدارای اجتماعی منجر شود. این یافته‌ها بر اهمیت سیاست‌گذاری‌هایی که به بهبود وضعیت اقتصادی و کاهش نابرابری کمک می‌کنند، تأکید دارد. سرمایه اقتصادی مدارای اجتماعی احساس امنیت مالی احساس محرومیت نسبی اصفهان https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_240219_24f859d22bc005f0cd2f284a784ee3f6.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 02 24 Identification of Factors Influencing Transformation in Iranian Press Organizations شناسایی عوامل مؤثر بر تحول در سازمان‌های مطبوعاتی ایران 1950 1957 241573 10.22034/he.2026.541602.1133 FA بهمن شریفی فقیه دانشجوی دکتری، گروه مدیریت رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. عبدالرضا شاه محمدی گروه مدیریت رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمد سلطانی فر گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 08 18 Transformation and change in Iran’s press organizations over recent decades have become one of the main and central topics in media studies and change management. The main objective of this study is to identify the factors influencing transformation in Iran’s press organizations. In terms of purpose, the research is applied one, and in terms of data collection method, it is descriptive–survey-based. The data collection instrument is a questionnaire designed according to scientific criteria. The validity of the research’s questionnaire was confirmed by experts and specialists, and its reliability was established using Cronbach’s alpha coefficient of 0.87, indicating good reliability of the data collection instrument. The population of this study includes all desk editors and journalists working in the press who have more than five years of professional experience and hold at least an university master’s degree. Using probability sampling and Cochran’s formula, a sample size of 384 respondents was determined. Accordingly, 400 questionnaires were distributed among the population’s research, of which 391 questionnaires were valid and suitable for analysis. In this research, the study variables were measured using the items designed in the questionnaire. The results of the study indicate that there is a significant relationship between the decline in advertising revenue and the necessity for transformation and change in press organizations. This means that advertising revenue is considered one of the primary sources of financial support for press organizations, and its decline can lead to constraints in content production, a reduction in professional quality, workforce downsizing, and a weakening of media competitiveness. There is also a significant relationship between changes in audience consumption patterns and the necessity for transformation and change in press organizations. This implies that changes in audience consumption patterns are among the most important indicators of transformation in the media environment, directly affecting business models, content production methods, distribution structures, and audience engagement strategies. Furthermore, a significant relationship exists between the instability of media policies and the necessity for transformation and change in press organizations. In other words, instability in media policies creates uncertainty within the organizational environment, weakens long-term planning, reduces coherence in decision-making, and disrupts professional journalistic processes. Such conditions expose press organizations to multiple challenges, including reduced effectiveness, declining audience trust, and increased adaptation costs. تغییر و تحول در سازمان‌های مطبوعاتی ایران در دهه‌های اخیر به یکی از موضوعات محوری مطالعات رسانه‌ای و مدیریت تحول تبدیل شده است. هدف اصلی این تحقیق شناسایی عوامل مؤثر بر تحول در سازمان‌های مطبوعاتی ایران است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش جمع‌آوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه می‌باشد که بر اساس معیارهای علمی طراحی شده و روایی آن توسط کارشناسان و متخصصان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0.87 بدست آمده که بیانگر پایایی خوب ابزار گردآوری اطلاعات است. جامعه آماری در این تحقیق را کلیه دبیران سرویس و خبرنگاران مطبوعات که بیش از پنج سال سابقه کار و حداقل مدرک تحصیلی فوق لیسانس دارا بودند را شامل می شود که با روش نمونه گیری احتمالی و با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شده است. بر این اساس ۴۰۰ پرسشنامه در بین جامعه آماری توزیع که از این میان ۳۹۱ پرسشنامه قابل بررسی بودند. در این پژوهش نیز متغیرهای تحقیق با استفاده از گویه های طراحی شده در پرسشنامه مورد سنجش قرار گرفته است. نتایج تحقیق بیانگر این امر است که بین کاهش درآمد تبلیغات و ضرورت تحول در سازمان های مطبوعاتی ارتباط معناداری وجود دارد. به این مفهوم که درآمد تبلیغات یکی از اصلی‌ترین منابع تأمین مالی سازمان‌های مطبوعاتی به شمار می‌رود و کاهش آن می‌تواند منجر به محدودیت در تولید محتوا، کاهش کیفیت حرفه‌ای، تعدیل نیروی انسانی و تضعیف توان رقابتی رسانه‌ها شود. بین تغییر الگو مصرف مخاطبان و ضرورت تحول در سازمان های مطبوعاتی ارتباط معناداری وجود دارد. به این مفهوم که تغییر الگوی مصرف مخاطبان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تحول در محیط رسانه‌ای محسوب می‌شود که مستقیماً بر مدل‌های کسب‌وکار، شیوه‌های تولید محتوا، ساختارهای توزیع و راهبردهای تعامل با مخاطب تأثیر می‌گذارد. بین عدم ثبات سیاست های رسانه ای و ضرورت تحول در سازمان های مطبوعاتی ارتباط معناداری وجود دارد. به این مفهوم که که عدم ثبات سیاست‌های رسانه‌ای باعث ایجاد نااطمینانی در محیط سازمانی، تضعیف برنامه‌ریزی بلندمدت، کاهش انسجام تصمیم‌گیری و اختلال در فرایندهای حرفه‌ای روزنامه‌نگاری می‌شود. چنین شرایطی، سازمان‌های مطبوعاتی را با چالش‌های متعددی از جمله کاهش اثربخشی، افت اعتماد مخاطبان و افزایش هزینه‌های تطبیق مواجه می‌سازد. عوامل موثر بر تحول مطبوعات تحول سازمانی مدیریت https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_241573_5f87e26024c9a3c9f4f3427a65e55d7d.pdf
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Technical, Environmental, and Managerial Assessment of the Urban Wastewater System in Ilam with Emphasis on Infrastructure and Operational Challenges ارزیابی فنی، زیست‌محیطی و مدیریتی سیستم فاضلاب شهری ایلام با تأکید بر چالش‌های زیرساختی و بهره‌برداری 1958 1973 243147 10.22034/he.2026.243147 FA یعقوب مرادی ﮔﺮوه ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎ و برنامه‌ریزی ﺷﻬﺮی، داﻧﺸﮕﺎه ﭘﯿﺎم ﻧﻮر، تهران، ‌‌‌‌اﯾﺮان. Journal Article 1970 01 01 This study aims to evaluate the technical, environmental, and managerial aspects of the urban wastewater system in Ilam, with an emphasis on infrastructural and operational challenges. Due to population growth, rapid urban development, deterioration of parts of the collection network, limited wastewater treatment capacity, and Ilam’s cold climatic conditions, urban wastewater management in the city faces significant challenges. The findings indicate that low temperatures reduce the efficiency of biological treatment processes, particularly BOD removal, while the aging sewer network increases the risk of wastewater leakage and contamination of surface and groundwater resources. Moreover, the combined sewer system and the inflow of stormwater during heavy rainfall place additional pressure on transmission lines and treatment facilities. The study proposes solutions such as rehabilitation of deteriorated sewer networks, application of cold-resistant treatment technologies, separation of wastewater from stormwater, implementation of smart monitoring systems, and reuse of treated effluent for agriculture and urban green spaces. Overall, improving wastewater infrastructure and adopting integrated management approaches can significantly reduce pollution, protect water resources, and support sustainable urban development in Ilam.  این پژوهش با هدف ارزیابی فنی، زیست‌محیطی و مدیریتی سیستم فاضلاب شهری ایلام و شناسایی چالش‌های زیرساختی و بهره‌برداری آن انجام شده است. با توجه به رشد جمعیت، توسعه سریع شهری، فرسودگی بخشی از شبکه جمع‌آوری، ظرفیت محدود تصفیه‌خانه و شرایط اقلیمی سرد ایلام، مدیریت فاضلاب شهری در این شهر با مسائل جدی روبه‌رو است. نتایج بررسی نشان می‌دهد که کاهش دما موجب افت راندمان فرآیند‌های بیولوژیکی تصفیه، به‌ویژه حذف BOD، شده و فرسودگی شبکه نیز خطر نشت فاضلاب و آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی را افزایش می‌دهد. همچنین ترکیبی بودن سیستم فاضلاب و ورود رواناب‌های سطحی در زمان بارندگی، فشار مضاعفی بر خطوط انتقال و تصفیه‌خانه وارد می‌کند. در این پژوهش، راهکار‌هایی مانند نوسازی شبکه‌های فرسوده، استفاده از فناوری‌های مقاوم در برابر سرما، جداسازی فاضلاب از آب‌های سطحی، پایش هوشمند شبکه و استفاده مجدد از پساب تصفیه‌شده برای مصارف کشاورزی و فضای سبز پیشنهاد شده است. در مجموع، ارتقای زیرساخت‌ها و مدیریت یکپارچه فاضلاب می‌تواند نقش مؤثری در کاهش آلودگی، حفاظت از منابع آب و تحقق توسعه پایدار شهری در ایلام داشته باشد.  فاضلاب شهری ایلام زیرساخت شهری تصفیه فاضلاب آلودگی زیست‌محیطی مدیریت پساب اقلیم سرد https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_243147_eabb8f3d609a905225a404c6a7a87491.pdf