انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Rereading the factors influencing social identity in historical markets (Case study: Tabriz Historical Market) بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی در بازارهای تاریخی (نمونه موردی: بازار تاریخی تبریز) 1604 1616 232795 10.22034/he.2025.531592.1117 FA لاله مهدی‌نژاد اصل گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. حسین اسمعیلی سنگری استادیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکده بنا و بافت‌های تاریخی، تهران، ایران. 0000-0001-8464-9648 محمدرضا پاکدل‌فرد گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Journal Article 2025 06 29 Architectural social identity refers to the concept of a tangible expression of collective memory and cultural identity that reflects how people experience and interact with their environment. In this regard, rereading the components that influence architectural social identity in enduring buildings can play a pivotal role in presenting desirable architectural designs. Therefore, the present study was written with the aim of reviewing the components that influence social identity in the historical bazaar of Tabriz. The research method in the present study is mixed with an applied purpose and a descriptive-analytical nature, and to analyze the data have been used the partial least squares model in the Warp-pls software. Also, the statistical population of the study includes architectural experts and elites, and due to the uncertainty of the size of the statistical population, the sample size was estimated at 200 people using Cohen's formula at a confidence level of 95%. The research findings show that the greatest impact on the social identity of the historical bazaar of Tabriz is related to the perceptual-semantic, memorable, event-responsive, and spatial-functional components with coefficients of 0.691, 0.651, 0.603, and 0.564. Among the sub-variables, the most influential were the reflection of spiritual elements, values, and beliefs, creating a sense of familiarity and memorability of the space, emphasizing various social, cultural, and religious events, benefiting from history and tradition in design, and paying attention to the social dimension of man, and the existence of spaces for social interactions. Also, the reinterpretation of these components should be based on a contextual approach (continuity/change and unity/plurality) and regionalism (difference/similarity). هویت اجتماعی معماری به مفهوم بیان ملموسی از حافظه‌ی جمعی و هویت فرهنگی اطلاق می‌گردد که نحوه‌ی تجربه و تعامل مردم با محیط خود را نمایش می‌دهد. در این راستا، بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی معماری در بناهای ماندگار می‌تواند نقش محوری در ارائه‌ی طرح‌های مطلوب معماری داشته باشد. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف بازخوانش مؤلفه‌های تأثیرگذار بر هویت اجتماعی در بازار تاریخی تبریز نگارش شده است. روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر آمیخته با هدف کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد که در راستای تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار Warp-pls استفاده شده است. همچنین جامعه‌ی آماری پژوهش شامل متخصصان و نخبگان معماری می‌باشد که با توجه به مشخص نبودن تعداد حجم جامعه‌ی آماری با استفاده از فرمول کوهن در سطح اطمینان 95 درصد، حجم نمونه 200 نفر برآورد شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بیشترین تأثیرگذاری بر هویت اجتماعی بازار تاریخی تبریز مربوط به مؤلفه‌های ادراکی-معنایی، خاطره‌انگیزی، رویدادپذیری و فضایی-عملکردی با ضرایب 691/0، 651/0، 603/0 و 564/0 می‌باشد. در بین متغیرهای فرعی نیز بیشترین تأثیرگذاری مربوط به انعکاس عناصر روحانی، ارزش‌ها و باورها، ایجاد احساس آشنایی و خاطره‌انگیزی فضا، تأکید بر رویدادهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و مذهبی، بهره‌مندی از تاریخ و سنت در طراحی و توجه به بعد اجتماعی انسان و وجود فضاهایی برای تعاملات اجتماعی بوده است. همچنین بازخوانش این مؤلفه‌ها بایستی بر مبنای رویکرد زمینه‌گرایی (تداوم/تحول و وحدت/کثرت) و منطقه‌گرایی (تمایز/تشابه) باشد. https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_232795_e40ce7a6a504032c6fda16c476143645.pdf