انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Evaluating Accessibility of Fire Services for people with Disabilities in Ardabil City ارزیابی دسترسی افراد معلول به خدمات آتش‌نشانی در سطح شهر اردبیل 1648 1659 233746 10.22034/he.2025.553101.1155 FA احد بدلی اجیرلو گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0005-5321-754X علیرضا محمدی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-3327-0942 لطف اله ملکی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0000-0666-5060 Journal Article 2025 10 13 Spatial equity in access to emergency services particularly fire and rescue services for vulnerable populations is a fundamental pillar of inclusive urban safety and citizenship in contemporary cities. This study adopts a descriptive-analytical approach to evaluate the spatial accessibility of people with disabilities to fire stations in Ardabil city, Iran. The research dataset comprises the geolocated records of 6,586 registered individuals with disabilities from the provincial Welfare Organization, seven operational fire stations, and the city’s road network. Analyses were conducted using Network Analysis, Service Area delineation, and Location-Allocation modeling within a GIS environment. Findings reveal a clustered and uneven spatial distribution of the disabled population across the city: District 4 hosts the highest number (1,967 individuals), while District 3 has the lowest (617 individuals). Notably, District 5 a peripheral and socioeconomically vulnerable area lacks any fire station. Despite this, over 99.8% of individuals with disabilities reside within the standard 7-minute emergency response radius. However, spatial analyses caution that nominal (or apparent) accessibility does not necessarily equate to actual accessibility, as physical, communicative, and institutional barriers can significantly impede effective service delivery. To advance spatial justice and align with the Sustainable Development Goals (SDGs) and the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD), the study recommends optimizing fire station locations particularly by establishing a new station in District 5 revising service distribution criteria, and integrating vulnerability-related demographic variables into emergency planning frameworks. Such measures can substantially enhance equitable access to fire and rescue services for all citizens, especially persons with disabilities. عدالت فضایی در دسترسی گروه‌های آسیب‌پذیر به خدمات اضطراری، از جمله خدمات آتش‌نشانی، یکی از ارکان اساسی ایمنی و شهروندی فراگیر در شهرهای معاصر محسوب می‌شود. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با هدف ارزیابی دسترسی فضایی افراد دارای معلولیت به ایستگاه‌های آتش‌نشانی در شهر اردبیل انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل موقعیت ۶۵۸۶ فرد معلول ثبت‌شده در اداره بهزیستی استان، هفت ایستگاه آتش‌نشانی فعال و شبکه معابر شهری است که با استفاده از روش‌های تحلیل شبکه، محدوده خدماتی (Service Area) و مدل تخصیص مکان (Location-Allocation) در محیط GIS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که توزیع جمعیت معلول در سطح شهر به‌صورت خوشه‌ای و نامتوازن است؛ به‌طوری که منطقه ۴ بیشترین (۱۹۶۷ نفر) و منطقه ۳ کمترین (۶۱۷ نفر) تعداد را داراست. همچنین، هیچ ایستگاه آتش‌نشانی در منطقه ۵ یکی از مناطق حاشیه‌ای و آسیب‌پذیرمستقر نیست. با وجود این، بیش از ۹۹٫۸ درصد افراد معلول در شعاع پاسخ‌دهی ۷ دقیقه‌ای قرار دارند. با این‌حال، تحلیل‌های فضایی هشدار می‌دهند که دسترسی ظاهری لزوماً معادل دسترسی واقعی نیست، زیرا موانع کالبدی، ارتباطی و نهادی می‌توانند مؤثر باشند. پیشنهادهایی با رویکرد تحقق اهداف توسعه پایدار (SDG) و اصول کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد برای مکان‌یابی بهینه ایستگاه جدید به‌ویژه در منطقه ۵، بازنگری در معیارهای توزیع خدمات و تلفیق متغیرهای جمعیتی آسیب‌پذیر در برنامه‌ریزی بحران می‌تواند دسترسی بهینه به خدمات آتش‌نشانی را برای کلیه افراد به‌ویژه معلولین تسهیل نماید. https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_233746_6d9816ae49f7f9cdedb3c84279623f38.pdf