انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 The Impact of the Anzali Wetland Basin Rivers on the Economy of the Surrounding Villages with an Ecosystem-Based Approach تاثیر رودهای حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای پیرامون با رویکرد زیست بوم محور 1711 1721 234381 10.22034/he.2025.558165.1164 FA محمدباقر ابراهیمی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. شهره تاج استادیار گروه جغرافیا یا و برنامه ریزی روستایی ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران. اردوان بهزاد استادیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 08 Villages, as the main bases of food production and the formation of sustainable livelihoods, have always been in direct interaction with natural resources, especially water resources. In Iran, many villages have been formed adjacent to water sources such as wetlands, and the Anzali Wetland, as one of the most important aquatic ecosystems in the country, plays a vital role in the economy and sustainability of its surrounding villages. This research has been conducted with the aim of investigating the impact of the rivers in the Anzali Wetland basin on the economy of the surrounding villages and has specifically considered the decrease in the depth and surface area of this wetland as a key variable. The research method was descriptive-analytical and data were collected through interviews and questionnaires from a targeted sample of 40 local residents, farmers, and experts in the region. The results show that the decreased water flow of the rivers entering the wetland, in addition to ecological changes and reduced biodiversity, has had extensive consequences in the economic and social spheres of the villages. Among these consequences, one can mention the decrease in agricultural income due to water scarcity, a significant decline in fishing activities, stagnation of indigenous tourism, increased migration of villagers, change of land use from agricultural to residential or commercial, and cultural and social transformations. Also, with the lowering of the wetland's water level, land values have increased abnormally and more pressure has been put on natural resources. The findings emphasize the necessity of implementing integrated water resource management policies, providing environmental water rights, and utilizing ecosystem-based approaches to revive the Anzali Wetland and the economic and social sustainability of local communities. This research shows that there is a direct relationship between the ecological health of the wetland and the livelihood of the residents of the surrounding villages, and without comprehensive planning, sustainable development in this region will not be achieved. روستاها به عنوان بسترهای اصلی تولید مواد غذایی و شکل‌گیری معیشت‌های پایدار، همواره در تعامل مستقیم با منابع طبیعی به‌ویژه منابع آبی قرار داشته‌اند. در ایران نیز بسیاری از روستاها در مجاورت منابع آبی نظیر تالاب‌ها شکل گرفته‌اند و تالاب انزلی به عنوان یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های آبی کشور، نقش حیاتی در اقتصاد و پایداری روستاهای پیرامون خود دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر رودخانه‌های حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای اطراف آن انجام شده و به‌ویژه کاهش عمق و سطح آب این تالاب را به عنوان یک متغیر کلیدی در نظر گرفته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه و پرسش‌نامه از میان نمونه‌ای هدفمند شامل ۴۰ نفر از ساکنان محلی، کشاورزان و کارشناسان منطقه جمع‌آوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که کاهش آبدهی رودخانه‌های ورودی به تالاب، علاوه بر تغییرات اکولوژیکی و کاهش تنوع زیستی، پیامدهای گسترده‌ای در حوزه اقتصادی و اجتماعی روستاها به همراه داشته است. از جمله این پیامدها می‌توان به کاهش درآمد کشاورزی ناشی از کم‌آبی، افت چشمگیر فعالیت‌های ماهیگیری، رکود گردشگری بومی، افزایش مهاجرت روستاییان، تغییر کاربری اراضی از کشاورزی به مسکونی یا تجاری، و دگرگونی‌های فرهنگی و اجتماعی اشاره کرد. همچنین با پایین آمدن سطح آب تالاب، ارزش زمین‌ها به طور غیرطبیعی افزایش یافته و فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد شده است. یافته‌ها بر ضرورت اجرای سیاست‌های مدیریت یکپارچه منابع آب، تأمین حق‌آبه زیست‌محیطی و بهره‌گیری از رویکردهای زیست‌بوم‌محور برای احیای تالاب انزلی و پایداری اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی تأکید دارند. این پژوهش نشان می‌دهد که رابطه‌ای مستقیم میان سلامت اکولوژیکی تالاب و معیشت ساکنان روستاهای اطراف آن وجود دارد و بدون برنامه‌ریزی جامع، توسعه پایدار در این منطقه تحقق نخواهد یافت. https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_234381_a038202841ec238bb724bcdfa313c24e.pdf