انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 4 13 2026 01 21 Objectives and Consequences of the Government’s Development and Reconstruction Programs in the Mugan Plain during the Pahlavi Era اهداف و پیامدهای برنامه های عمرانی و توسعه ای دولت در دشت مغان در دوره پهلوی 1795 1804 236201 10.22034/he.2025.559982.1166 FA رضا دهقانی دانشیار گروه مطالعات غرب آسیا و آفریقای دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران. مظاهر صلحی دانشجوی دکتری گروه تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 11 15 The nomadic tribes of the Mugan Plain have traditionally lived in tents, with animal husbandry as their main occupation. Consequently, this ethnic group was not accustomed to a settled lifestyle and constantly migrated to secure fodder for their livestock, lacking permanent residences. In the late Qajar period, when some Iranian cities came under Russian control, parts of the Mugan Plain were annexed by Russia, and the Shahsavan tribes were prohibited from crossing the border. Nevertheless, they frequently raided the newly occupied territories and engaged in acts of plunder, leading both Iranian and Russian governments to adopt policies aimed at curbing these incursions. This article seeks to analyze the impact of Iran’s domestic and foreign policies on the Shahsavan tribes’ way of life by examining the conditions in the Mugan Plain and the Shahsavan confederation. It concludes that the Iranian government’s policies during the late Qajar and Pahlavi eras—including disarmament of tribes, nationalization of rangelands, land reforms, sedentarization of nomads, and their employment in the agricultural and industrial sectors—led to profound changes in the lives of the Shahsavan tribes. They were compelled to abandon nomadism, settle permanently, and shift from animal husbandry to farming. Due to shortages of arable land and the consequences of land reform, some were ultimately forced to migrate to urban areas. عشایر دشت مغان از دیرباز در این منطقه به صورت چادر نشینی زندگی کرده و شغل اصلی آنها دامداری بوده است از این رو این قوم به یکجا نشینی عادت نداشته و برای تأمین علوفه احشام خود دایما کوچ می کردند و اسکان مشخصی نداشتند. در اواخر دوره قاجار که برخی شهرهای ایران در اختیار روسیه قرار گرفت، بخشی از دشت مغان نیز به روسیه ملحق شد و عشایر شاهسون از رفتن به آن سوی مرز منع شدند؛ اما آنها دایما به سرزمین‌های تازه اشغال شده تاخت و تاز کرده و گاهی دست به غارت می زدند از این رو دولتین ایران و روس سیاست‌هایی اتخاذ کردند که دست این افراد را کوتاه کنند. در این مقاله با هدف شناخت تاثیر سیاست گذاری های داخلی و خارجی دولت ایران بر زندگی عشایر شاهسون به بررسی اوضاع دشت مغان و ایلات شاهسون پرداخته و به این نتیجه رسدیم که در اثر تصمیمات دولت ایران در اواخر قاجار و دوران پهلوی مبنی بر خلع سلاح عشای، ملی شدن مرتع ها، اصلاحات ارضی، اسکان عشایر، به کار گیری عشایر در بخش کشاورزی و صنعت، زندگی ایلات شاهسون دچار تغییرات بسیاری شده و مجبور به اسکان و تغییر شغل دامداری به کشاورزی شدند و به دلیل کمبود زمین کشاورزی و نتایجی که از اصلاحات ارضی به بار آمد برخی مجبور به مهاجرت به شهر ها شدند. https://www.landscapeecologyjournals.ir/article_236201_a5a1495c15b2b8cb4fb33b03d6c06119.pdf