انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Investigating the Demographic Factors Influencing Students’ Political Orientations During 2017–2021: The Case of Ahvaz County بررسی عوامل جمعیت شناختی مؤثر بر گرایشات سیاسی دانشجویان طی سال‌های 1396 - 1400 (مطالعه موردی شهرستان اهواز) 243216 10.22034/he.2026.563822.1173 FA مریم راهدارزاده دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. حسن خیری گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. بهرام نیکبخش استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2025 12 02 The present study was conducted to investigate the demographic factors influencing the political orientations of students in Ahvaz County during the years 2017 to 2021. This descriptive-analytical research examined the role of variables such as age, gender, ethnicity, employment status, level of education, and income in relation to three major political orientation spectra, namely reformism, moderation, and conservatism. The statistical population consisted of students from Ahvaz Islamic Azad University, Shahid Chamran University of Ahvaz, and Ahvaz Payame Noor University, whose total number was estimated at approximately 19,500. Using Cochran’s formula, the sample size was determined to be 384 participants. Sampling was conducted through proportionate cluster sampling, followed by random selection of individuals within each cluster. The questionnaire included background information such as age, gender, education, income, employment, and ethnicity, as well as items related to the measurement of students’ political orientations. The reliability of the instrument was assessed using Cronbach’s alpha, and the results indicated satisfactory internal consistency for the three dimensions of conservatism (0.81), moderation (0.79), and reformism (0.90). Data analysis was performed using SPSS version 22. The findings showed that the student population under study was highly diverse in terms of demographic characteristics. Inferential results revealed that age had no significant relationship with political orientations; however, gender, ethnicity, and socio-economic status indicators, including education, occupation, and income, had significant effects on political tendencies. Women showed greater tendencies toward reformism and moderation, while individuals with higher income demonstrated stronger inclinations toward conservatism. In addition, ethnicity and educational level played significant roles in shaping students’ political preferences. Overall, the results suggest that students’ political orientations are primarily influenced by a combination of socio-economic, cultural, and educational factors, and that the demographic diversity of the region plays an important role in the formation of these patterns. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل جمعیت‌شناختی مؤثر بر گرایشات سیاسی دانشجویان شهرستان اهواز طی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ انجام شد. این مطالعه توصیفی– تحلیلی با تمرکز بر نقش متغیرهای سن، جنسیت، قومیت، وضعیت اشتغال، سطح تحصیلات و درآمد، سه طیف اصلی گرایشات سیاسی شامل اصلاح‌طلبی، اعتدال‌گرایی و اصول‌گرایی را مورد ارزیابی قرار داد. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی اهواز، دانشگاه شهید چمران اهواز و دانشگاه پیام نور اهواز است که تعداد آن‌ها حدود ۱۹۵۰۰ نفر برآورد می‌شود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد و نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای متناسب با حجم و سپس انتخاب تصادفی افراد در هر خوشه صورت گرفت. پرسشنامه شامل اطلاعات زمینه‌ای مانند سن، جنس، تحصیلات، درآمد، اشتغال و قومیت و نیز گویه‌های مربوط به سنجش گرایشات سیاسی دانشجویان بود. پایایی ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ بررسی شد که نتایج آن برای سه بعد اصولگرایی (۰.۸۱)، اعتدال‌گرایی (۰.۷۹) و اصلاح‌طلبی (۰.۹۰) نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب پرسشنامه است. برای تحلیل داده ها از نرم‌افزار SPSS22 استفاده شد. نتایج نشان داد جامعه دانشجویی مورد بررسی از نظر ویژگی‌های جمعیت‌شناختی بسیار متنوع است. یافته‌های استنباطی حاکی از آن بود که سن رابطه معناداری با گرایشات سیاسی ندارد، اما جنسیت، قومیت و شاخص اجتماعی– اقتصادی (شامل تحصیلات، شغل و درآمد) تأثیر معناداری بر جهت‌گیری‌های سیاسی دارند. زنان گرایش بیشتری به اصلاح‌طلبی و اعتدال‌گرایی، در حالی که افراد با درآمد بالاتر گرایش بیشتری به اصول‌گرایی داشتند. همچنین قومیت و سطح تحصیلات به‌طور قابل توجهی در تمایلات سیاسی دانشجویان نقش‌آفرین بودند. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که گرایشات سیاسی دانشجویان بیش از هر عامل دیگری تحت تأثیر مجموعه‌ای از مؤلفه‌های اجتماعی–اقتصادی، فرهنگی و تحصیلی است و تنوع جمعیت‌شناختی منطقه نقش مهمی در شکل‌گیری این الگوها دارد.