انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Examining Physical Indicators Influencing Urban Space Resilience: A Case Study of Fadak Neighborhood, Shahroud بررسی شاخص‌های کالبدی تاثیر گذار بر تاب آوری فضاهای شهری (مطالعه موردی : شهرک فدک شهرشاهرود) 243306 10.22034/he.2026.571382.1189 FA احمد جامعی گروه مهندسی معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. 0000-0002-7251-1075 ابولفضل دهقان منگابادی گروه مهندسی معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. 0000-0002-5536-9353 مریم سرین گروه مهندسی معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. 0009-0008-6503-0215 Journal Article 2026 01 07 Urban resilience, as an emerging approach in contemporary urban planning and design, refers to the capacity of urban spaces to withstand natural hazards and reduce vulnerability. It has become one of the most significant topics in urban studies today. The present research aims to identify and analyze the physical indicators influencing the resilience of urban spaces and to propose strategies for enhancing physical resilience against natural hazards. The study area is Fadak Neighborhood located in the city of Shahroud, and the target population includes local residents and stakeholders, with a sample of 15 respondents participating in field interviews. A purposive sampling method (interview-based) was adopted, and the research followed a descriptive–analytical approach. Data were collected through documentary studies and field surveys (including direct observation and semi-structured interviews) and were analyzed using SWOT analysis. The research tools comprised documentary reviews, field observation, and semi-structured interviews, while the indicators were extracted and categorized into five physical dimensions including urban form, open spaces, movement and accessibility, land use, and site/infrastructure conditions. The innovation of this research lies in its systematic and comprehensive focus on the physical indicators of resilience at the neighborhood and residential district scale, which has received limited attention in previous studies. Findings indicate that among the 26 examined sub-indicators, “access to parks and green spaces,” “diversity of public open spaces,” “access to healthcare facilities,” “land-use mix,” “building quality,” and “street quality” have the greatest impact on enhancing physical resilience, whereas indicators such as waste management stability, distance from hazardous facilities, and access to fire stations represent lower priorities. Moreover, the SWOT analysis reveals strengths such as the presence of vacant lands and steel-structured complexes, alongside weaknesses including a shortage of green spaces, urban fabric deterioration, and a lack of welfare services. Accordingly, strategies such as increasing permeability and physical connectivity of blocks, renovation of deteriorated areas, designing flexible infrastructures, utilizing durable materials, promoting land-use diversity, and expanding green spaces are proposed. تاب‌آوری شهری به‌عنوان رویکردی نوین در برنامه‌ریزی شهری، به توانایی فضاها در مواجهه با مخاطرات و کاهش آسیب‌پذیری آن‌ها اشاره دارد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل شاخص‌های کالبدی مؤثر بر تاب‌آوری فضاهای شهری و ارائه راهبردهایی برای ارتقای تاب‌آوری کالبدی در برابر مخاطرات طبیعی در شهرک فدک شاهرود است. این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و پیمایش میدانی گردآوری شدند و جامعه مورد مطالعه شامل ۱۵ نفر از خبرگان و ذی‌نفعان محلی است که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و فرآیند مصاحبه تا حصول اشباع نظری ادامه یافته است. شاخص‌های استخراج شده در قالب ۵ بعد (فرم کالبدی، فضاهای باز، حرکت و دسترسی، کاربری‌ها و زیرساخت) طبقه‌بندی و با بهره‌گیری از تکنیک SWOT پردازش شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد از میان ۲6 زیرشاخص بررسی‌شده، مؤلفه‌های «دسترسی به فضاهای سبز»، «تنوع فضاهای باز»، «دسترسی به مراکز درمانی»، «اختلاط کاربری» و «کیفیت ابنیه» بیشترین نقش را در ارتقای تاب‌آوری دارند. همچنین تحلیل SWOT نشان‌دهنده نقاط قوتی چون وجود اراضی بایر برای اسکان موقت و نقاط ضعفی همچون فرسودگی بافت و کمبود خدمات رفاهی در محدوده مورد مطالعه است. بر اساس یافته‌ها، راهبردهایی کلیدی جهت ارتقای تاب‌آوری پیشنهاد گردید که مهم‌ترین آن‌ها شامل: افزایش نفوذپذیری و پیوستگی کالبدی بلوک‌ها، نوسازی بافت‌های فرسوده، طراحی زیرساخت‌های انعطاف‌پذیر و توسعه فضاهای سبز چندمنظوره می‌باشد.