انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Evaluating the Effect of Educational Buildings' Form on Improving Outdoor Thermal Comfort ارزیابی تاثیر فرم ساختمانهای آموزشی در ارتقای آسایش حرارتی فضای باز 245558 10.22034/he.2026.573283.1193 FA زهرا خزایی کارشناسی ارشد معماری و انرژی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران. مریم آزموده گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی ، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین. ایران. 0000-0002-1719-8565 Journal Article 2026 02 01 Considering the effects of being outdoors on students' mental and physical health, outdoor spaces are very important in educational environments. One way to improve these spaces is to enhance their thermal comfort. The aim of this research is to evaluate the effect of the form of educational buildings on improving outdoor thermal comfort in Tehran. Also, this paper uses optimization to identify the best and worst forms across different time frames. By analyzing and categorizing 92 buildings from different universities in Tehran, and by writing an algorithm capable of producing 432 forms, Rhino, Grasshopper, Ladybug, and Galapagos were used to perform simulation and optimization. The results showed that the best form in the entire investigated time period is the rectangular form with an east-west extension. Comparing the best form with the worst form showed that the difference in the percentage of time the spaces have outdoor thermal comfort is 0/215%, and the difference in outdoor thermal comfort is 0/133 °C between these two forms. The best form can affect outdoor thermal comfort conditions up to 30 meters from the building on the site. Because cold stress prevails throughout the period at the site, the best form selected by optimization is partially similar to the best form for the cold seasons. Therefore, the best form has no gaps, more surfaces facing the sun, and less shading than the worst form. It also has an east-west extension. با توجه به تاثیر حضور در فضای باز بر بهبود سلامت روانی و فیزیکی محصلان، فضاهای خارجی در محیط‌های آموزشی از اهمیت زیادی برخوردارند. یکی از راه‌های بهبود این فضاها، بهبود شرایط آسایش حرارتی آن‌هاست. از طرفی، طراحی فرم ساختمان مربوط به مراحل اولیه طراحی است و تغییر آن بعد از ساخت، پرهزینه است. ازاین‌رو، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که فرم ساختمان‌های آموزشی چه تأثیری بر شرایط آسایش حرارتی فضاهای باز، در شهر تهران دارد و کدام الگوی فرمی می‌تواند بهترین و بدترین عملکرد را در بازه‌های زمانی مختلف ارائه دهد؟ بنابراین هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تاثیر فرم ساختمان‌های آموزشی در ارتقای آسایش حرارتی فضای باز(با شاخص (UTCIدر شهر تهران می‌باشد. همچنین این پژوهش به اهدافی مانند بهینه سازی به منظور یافتن بهترین و بدترین فرم در بازه‌های زمانی مختلف نیز می‌پردازد. با بررسی و دسته‌بندی ۹۲ دانشکده در شهر تهران و نوشتن الگوریتمی با قابلیت تولید ۴۳۲ فرم با ابزارهای راینو، گرس‌هاپر، لیدی باگ و گالاپاگوس، شبیه‌سازی و بهینه‌سازی انجام شد. نتایج نشان داد، بهترین فرم در بازه زمانی بررسی شده، فرم مستطیل شکل با کشیدگی شرقی-غربی است. اختلاف بین بهترین و بدترین فرم، از نظر آسایش حرارتی خارجی C° ۰.۱۳۳ و اختلاف درصد زمان دارای آسایش حرارتی خارجی بین این دو فرم ، ۰.۲۱۵ % است. وجود بهترین فرم در سایت می‌تواند شرایط آسایش حرارتی خارجی را تا فاصله‌ی ۳۰ متری از ساختمان تغییر دهد. با توجه به غالب بودن تنش سرمایی در بازه زمانی مورد بررسی در سایت، بهترین فرم انتخابی توسط بهینه‌سازی، به بهترین فرم فصول سرد نزدیک‌تر است. بنابراین بهترین فرم سطوح رو به خورشید بیشتر و سایه اندازی کمتری داشته و بدون پیش آمدگی و فرورفتگی و دارای کشیدگی شرقی-غربی است.