انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Complementarity of spatial patterns of heating–cooling demand based on the potential of hybrid wind‑photovoltaic resources گام بسوی نظام انرژی اقلیم‌پذیر در ایران: مکمل‌بودن الگوهای فضایی تقاضای گرمایش- سرمایش بر مبنای پتانسیل منابع هیبریدی باد- فتوولتائیک 243247 10.22034/he.2026.580651.1204 FA غلامرضا روشن گروه جغرافیا، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. عبدالعظیم سامان گروه جغرافیا، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. Journal Article 2026 05 06 This study aims to develop a comprehensive climate-oriented framework for renewable energy planning in Iran by evaluating the simultaneous spatio-temporal analysis between heating–cooling energy demand (HDD and CDD) and the potential for hybrid wind-PV energy generation. Given the limitation of previous studies, which have primarily examined wind and solar resources separately, this research attempts to represent the complex interaction between energy supply and demand within an integrated, data-driven fuzzy model. Long-term temperature, solar radiation, and wind speed data extracted from the ECMWF database (ERA5 product) for the period 1995–2025 across the entire country, after preprocessing and normalization, were used as the basis for calculating energy demand indices (HDD and CDD) as well as estimating solar and wind energy potential. Subsequently, using pixel-wise Principal Component Analysis (PCA), local weighting of variables was performed to accurately account for Iran's climatic heterogeneity. Next, a fuzzy multi-criteria decision-making framework was developed to combine energy generation and demand under four climatic scenarios and two strategic scenarios (self-sufficiency and surplus export). The results of this study indicate that the alignment patterns between renewable potential and energy demand in Iran are highly heterogeneous and dependent on climatic–geographical conditions. The south and southeast of the country, due to the coincidence of high solar radiation and intense cooling demand, are the most suitable areas for solar energy development and local self-sufficiency. In contrast, the east and parts of the central region, despite possessing both wind and solar resources, show the highest potential for genuine hybrid systems. The northwest and west, despite high heating demand, have the lowest suitability due to limited solar potential and weak alignment with wind. Furthermore, high-demand scenarios create the greatest spatial correspondence, while low-demand scenarios reveal suitable areas for surplus energy generation and export. Overall, the results indicate that optimal energy planning in Iran must be based on "functional zoning" and the simultaneous consideration of generation and demand. This approach can help increase efficiency, reduce energy waste, improve energy security, and facilitate the transition to a low-carbon system. این مطالعه با هدف توسعه یک چارچوب جامع اقلیم‌محور برای برنامه‌ریزی انرژی تجدیدپذیر در ایران، به ارزیابی تحلیل فضایی-زمانی هم‌زمان بین تقاضای انرژی گرمایشی–سرمایشی ( HDDو CDD) و پتانسیل تولید انرژی هیبریدی باد- فتوولتائیک می‌پردازد. با توجه به محدودیت مطالعات پیشین که عمدتاً منابع بادی و خورشیدی را به‌صورت جداگانه بررسی کرده‌اند، این پژوهش تلاش می‌کند تعامل پیچیده بین عرضه و تقاضای انرژی را در قالب یک مدل فازی یکپارچه و داده‌محور بازنمایی کند. داده‌های بلندمدت دما، تابش خورشیدی و سرعت باد استخراج‌شده از پایگاه داده ECMWF (محصول ERA5) برای دوره زمانی ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۵ و در مقیاس کل کشور، پس از انجام مراحل پیش‌پردازش و نرمال‌سازی، به‌عنوان مبنای محاسبه شاخص‌های تقاضای انرژی (HDD و CDD) و نیز برآورد پتانسیل انرژی خورشیدی و بادی مورد استفاده قرار گرفتند. سپس با استفاده از تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) به‌صورت پیکسل محور، وزن‌دهی محلی متغیرها انجام شد تا ناهمگنی اقلیمی ایران به‌طور دقیق لحاظ شود. در ادامه، یک چارچوب تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی برای ترکیب تولید و تقاضای انرژی در 4 سناریوی اقلیمی و دو سناریوی راهبردی (خودکفایی و صادرات مازاد) توسعه یافت. نتایج این تحقیق نشان دادند که الگوهای هم‌راستایی بین پتانسیل تجدیدپذیر و تقاضای انرژی در ایران کاملاً ناهمگن و وابسته به شرایط اقلیمی–جغرافیایی است. جنوب و جنوب‌شرق کشور به دلیل هم‌زمانی تابش بالا و نیاز شدید سرمایشی، مناسب‌ترین نواحی برای توسعه انرژی خورشیدی و خودکفایی محلی هستند. در مقابل، شرق و بخش‌هایی از مرکز کشور با وجود برخورداری از هر دو منبع باد و خورشید، بیشترین پتانسیل برای سیستم‌های هیبریدی واقعی را نشان می‌دهند. نواحی شمال‌غرب و غرب با وجود نیاز گرمایشی بالا، به دلیل پتانسیل محدود خورشیدی و هم‌راستایی ضعیف با باد، کمترین مطلوبیت را دارند. همچنین سناریوهای تقاضای بالا بیشترین انطباق فضایی را ایجاد کرده و سناریوهای تقاضای پایین مناطق مناسب برای تولید و صادرات انرژی مازاد را آشکار می‌سازند. در مجموع، نتایج بیانگر آن است که برنامه‌ریزی بهینه انرژی در ایران باید مبتنی بر «منطقه‌بندی عملکردی» و در نظر گرفتن هم‌زمان تولید و تقاضا باشد. این رویکرد می‌تواند به افزایش بهره‌وری، کاهش اتلاف انرژی، بهبود امنیت انرژی و تسهیل گذار به سیستم کم‌کربن کمک کند. تقاضای گرمایش سیستم‌های ترکیبی بادی–فتوولتائیک مکمل‌بودن مکانی–زمانی تحلیل سناریوی فازی کربن زدایی
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Analysis of Factors Influencing Farmers’ Behavior Toward Willingness to Pay for the Development of Sustainable Agricultural Technologies (A Case Study of Farmers in Lorestan Province) تحلیل عوامل مؤثر بر رفتار کشاورزان در تمایل به پرداخت بمنظور توسعه فناوری‌های کشاورزی پایدار (مطالعه موردی: کشاورزان استان لرستان) 238069 10.22034/he.2026.566172.1181 FA نوشین اصولی گروه کشاورزی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران. 0000-0002-6637-0966 Journal Article 2025 12 14 The purpose of this study was to analyze the factors influencing farmers’ behavior regarding their willingness to pay (WTP) for the development of sustainable agricultural technologies, with a case study of farmers in Lorestan Province, Iran. This research was descriptive–correlational and employed a field survey method. Data were collected from a sample of 430 wheat and rice farmers in five counties (Khorramabad, Borujerd, Aligudarz, Dorud, and Kuhdasht), selected through stratified random sampling. The research instrument was a researcher-made questionnaire based on the Contingent Valuation Method (CVM) and the Theory of Planned Behavior (TPB). Data were analyzed using binary logit and probit econometric models. The results indicated that, on average, 41.9% of farmers in Lorestan Province were willing to pay for pressurized irrigation technology. Findings from the logistic regression model showed that access to financial credit (odds ratio = 2.44) and direct experience of drought (odds ratio = 2.83) were the strongest positive predictors of willingness to pay. In addition, perceived behavioral control (perceived technical capability), positive attitude, and membership in water user cooperatives were identified as other significant positive determinants. Conversely, increasing age had a significant and negative effect on farmers’ willingness to pay. These results emphasize the importance of integrating financial support mechanisms, practical training programs to reduce technology-related apprehension, and targeted interventions in drought-prone areas when designing policies for the development and extension of sustainable agricultural technologies in Lorestan Province. هدف این پژوهش، تحلیل عوامل مؤثر بر رفتار کشاورزان در تمایل به پرداخت بمنظور توسعه فناوری‌های کشاورزی پایدار (مطالعه موردی: کشاورزان استان لرستان)بود. مطالعه حاضر از نوع توصیفی-همبستگی و به روش پیمایشی میدانی انجام شد. داده‌ها از نمونه‌ای متشکل از ۴۳۰ کشاورز گندم‌کار و برنج‌کار در پنج شهرستان (خرم‌آباد، بروجرد، الیگودرز، دورود و کوهدشت) که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شده بودند، گردآوری شد. ابزار تحقیق، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته مبتنی بر روش ارزش‌گذاری مشروط و مدل برنامه ریزی شده رفتار بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌های اقتصادسنجی لاجیت دو جمله‌ای و پروبیت انجام گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که به طور میانگین، ۴۱/۹ درصد از کشاورزان استان لرستان تمایل به پرداخت برای فناوری آبیاری تحت فشار دارند. نتایج مدل رگرسیون لجستیک حاکی از آن بود که دسترسی به اعتبار مالی (با نسبت شانس ۲/۴۴) و تجربه مستقیم خشکسالی (با نسبت شانس ۲/۸۳) قوی‌ترین پیش‌بینی کننده‌های مثبت تمایل به پرداخت هستند. همچنین، کنترل رفتاری درک‌شده (ادراک از توانایی فنی)، نگرش مثبت و عضویت در تعاونی‌های آب‌بران از دیگر عوامل تأثیرگذار مثبت شناسایی شدند. در مقابل، افزایش سن کشاورزان تأثیر منفی و معناداری بر تمایل به پرداخت داشت. این نتایج بر اهمیت تلفیق حمایت‌های مالی، آموزش عملی برای کاهش ترس از فناوری و هدف‌گیری هوشمند مناطق بحران‌زده در طراحی سیاست‌های توسعه و ترویج فناوری‌های پایدار در استان لرستان تأکید می‌کند. تمایل به پرداخت کشاورزی پایدار توسعه فناوری های پایدار استان لرستان
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Urban Redesign of Ozgol Neighborhood with an Approach to Enhancing Environmental Quality بازطراحی محله ازگل با رویکرد ارتقاء کیفیت محیطی، رویکرد تحلیل سلسله مراتبی فازی 243072 10.22034/he.2026.576345.1199 FA فاطمه شیرکوند گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مینا خندان گروه شهرسازی، واحد رودهن، دانشگاه ازاد اسلامی، رودهن، ایران. Journal Article 2026 02 17 This study aimed to assess the environmental quality of the Ozgol neighborhood and propose urban redesign strategies based on the prioritization of dimensions and sub-indicators. A mixed-methods approach was employed, where qualitative data were collected through 25 semi-structured interviews with residents and urban design experts, and quantitative analysis involved weighting environmental quality dimensions and sub-indicators using Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP) and ranking redesign strategies through AHP–TOPSIS. Qualitative findings revealed that Ozgol faces significant challenges in the physical-spatial, social, and perceptual–meaningful dimensions, with residents highlighting poor street and sidewalk quality, limited green spaces, nighttime insecurity, and reduced social interactions. Quantitative results indicated that the physical-spatial dimension (weight = 0.312) and social dimension (weight = 0.248) have the highest impact on environmental quality, and improving sub-indicators such as street quality, access to open spaces, social interactions, and psychological security should be prioritized. The ranking of urban redesign strategies further emphasized the importance of enhancing public spaces, green areas, and street safety to improve residents’ environmental experience. The study demonstrates that effective urban redesign requires a multidimensional approach addressing physical, social, and perceptual needs simultaneously to enhance environmental quality, increase resident satisfaction and sense of belonging, and promote sustainable development and spatial justice. In addition to corroborating previous research, this study provides a combined qualitative–quantitative framework for prioritizing urban redesign strategies, which can serve as a decision-making model for similar neighborhoods. این پژوهش با هدف بررسی کیفیت محیطی محله ازگل و ارائه راهبردهای بازطراحی شهری مبتنی بر اولویت‌بندی ابعاد و زیرشاخص‌ها انجام شد. مطالعه حاضر از رویکرد ترکیبی کیفی–کمی بهره برد، به‌گونه‌ای که در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 25 نفر از ساکنان و خبرگان طراحی شهری تحلیل شد و در بخش کمی، وزن‌دهی ابعاد و زیرشاخص‌های کیفیت محیطی با استفاده از روش FAHP و رتبه‌بندی راهبردهای بازطراحی با روش AHP–TOPSIS صورت گرفت. تحلیل داده‌های کیفی نشان داد که مشکلات محله ازگل بیشتر در ابعاد کالبدی–فضایی، اجتماعی و ادراکی–معنایی بروز کرده است و ساکنان عمدتاً به ضعف کیفیت معابر، کمبود فضاهای سبز، ناامنی شبانه و کاهش تعاملات اجتماعی اشاره کردند. یافته‌های کمی نیز نشان داد که بعد کالبدی–فضایی با وزن 0.312 و بعد اجتماعی با وزن 0.248 بیشترین تأثیر را بر کیفیت محیطی دارند و بهبود زیرشاخص‌هایی مانند کیفیت معابر، دسترسی به فضاهای باز، تعاملات اجتماعی و امنیت روانی از اولویت بالاتری برخوردار است. رتبه‌بندی راهبردهای بازطراحی محله نیز حاکی از اهمیت ارتقاء کیفیت فضاهای عمومی، فضاهای سبز و ایمنی معابر در بهبود تجربه محیطی ساکنان بود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بازطراحی شهری باید به‌صورت چندبعدی و هماهنگ با نیازهای کالبدی، اجتماعی و ادراکی انجام شود تا ارتقاء کیفیت محیطی، افزایش رضایت و حس تعلق ساکنان و تحقق توسعه پایدار و عدالت فضایی میسر گردد. این مطالعه علاوه بر تأیید یافته‌های پیشینه، چارچوبی کمی–کیفی برای اولویت‌بندی راهبردهای بازطراحی شهری ارائه می‌کند که می‌تواند به عنوان مدل تصمیم‌گیری در محلات مشابه به کار گرفته شود. کیفیت محیطی بازطراحی شهری محله ازگل مشارکت ساکنان توسعه پایدار
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Investigating the Demographic Factors Influencing Students’ Political Orientations During 2017–2021: The Case of Ahvaz County بررسی عوامل جمعیت شناختی مؤثر بر گرایشات سیاسی دانشجویان طی سال‌های 1396 - 1400 (مطالعه موردی شهرستان اهواز) 243216 10.22034/he.2026.563822.1173 FA مریم راهدارزاده دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. حسن خیری گروه جامعه شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. بهرام نیکبخش استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2025 12 02 The present study was conducted to investigate the demographic factors influencing the political orientations of students in Ahvaz County during the years 2017 to 2021. This descriptive-analytical research examined the role of variables such as age, gender, ethnicity, employment status, level of education, and income in relation to three major political orientation spectra, namely reformism, moderation, and conservatism. The statistical population consisted of students from Ahvaz Islamic Azad University, Shahid Chamran University of Ahvaz, and Ahvaz Payame Noor University, whose total number was estimated at approximately 19,500. Using Cochran’s formula, the sample size was determined to be 384 participants. Sampling was conducted through proportionate cluster sampling, followed by random selection of individuals within each cluster. The questionnaire included background information such as age, gender, education, income, employment, and ethnicity, as well as items related to the measurement of students’ political orientations. The reliability of the instrument was assessed using Cronbach’s alpha, and the results indicated satisfactory internal consistency for the three dimensions of conservatism (0.81), moderation (0.79), and reformism (0.90). Data analysis was performed using SPSS version 22. The findings showed that the student population under study was highly diverse in terms of demographic characteristics. Inferential results revealed that age had no significant relationship with political orientations; however, gender, ethnicity, and socio-economic status indicators, including education, occupation, and income, had significant effects on political tendencies. Women showed greater tendencies toward reformism and moderation, while individuals with higher income demonstrated stronger inclinations toward conservatism. In addition, ethnicity and educational level played significant roles in shaping students’ political preferences. Overall, the results suggest that students’ political orientations are primarily influenced by a combination of socio-economic, cultural, and educational factors, and that the demographic diversity of the region plays an important role in the formation of these patterns. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل جمعیت‌شناختی مؤثر بر گرایشات سیاسی دانشجویان شهرستان اهواز طی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ انجام شد. این مطالعه توصیفی– تحلیلی با تمرکز بر نقش متغیرهای سن، جنسیت، قومیت، وضعیت اشتغال، سطح تحصیلات و درآمد، سه طیف اصلی گرایشات سیاسی شامل اصلاح‌طلبی، اعتدال‌گرایی و اصول‌گرایی را مورد ارزیابی قرار داد. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی اهواز، دانشگاه شهید چمران اهواز و دانشگاه پیام نور اهواز است که تعداد آن‌ها حدود ۱۹۵۰۰ نفر برآورد می‌شود. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شد و نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای متناسب با حجم و سپس انتخاب تصادفی افراد در هر خوشه صورت گرفت. پرسشنامه شامل اطلاعات زمینه‌ای مانند سن، جنس، تحصیلات، درآمد، اشتغال و قومیت و نیز گویه‌های مربوط به سنجش گرایشات سیاسی دانشجویان بود. پایایی ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ بررسی شد که نتایج آن برای سه بعد اصولگرایی (۰.۸۱)، اعتدال‌گرایی (۰.۷۹) و اصلاح‌طلبی (۰.۹۰) نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب پرسشنامه است. برای تحلیل داده ها از نرم‌افزار SPSS22 استفاده شد. نتایج نشان داد جامعه دانشجویی مورد بررسی از نظر ویژگی‌های جمعیت‌شناختی بسیار متنوع است. یافته‌های استنباطی حاکی از آن بود که سن رابطه معناداری با گرایشات سیاسی ندارد، اما جنسیت، قومیت و شاخص اجتماعی– اقتصادی (شامل تحصیلات، شغل و درآمد) تأثیر معناداری بر جهت‌گیری‌های سیاسی دارند. زنان گرایش بیشتری به اصلاح‌طلبی و اعتدال‌گرایی، در حالی که افراد با درآمد بالاتر گرایش بیشتری به اصول‌گرایی داشتند. همچنین قومیت و سطح تحصیلات به‌طور قابل توجهی در تمایلات سیاسی دانشجویان نقش‌آفرین بودند. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که گرایشات سیاسی دانشجویان بیش از هر عامل دیگری تحت تأثیر مجموعه‌ای از مؤلفه‌های اجتماعی–اقتصادی، فرهنگی و تحصیلی است و تنوع جمعیت‌شناختی منطقه نقش مهمی در شکل‌گیری این الگوها دارد. گرایشات سیاسی عوامل جمعیت‌شناختی دانشجویان قومیت
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Morphological Differences in Iranian Historic Urban Fabrics Across Two Contrasting Climates Using EAC Indices: The Cases of Yazd and Amol بررسی تفاوت‌های مورفولوژیک بافت‌های تاریخی ایران در دو اقلیم متضاد با استفاده از کاربست شاخص‌های EAC (نمونه مورد مطالعه بافت تاریخی یزد و آمل) 245846 10.22034/he.2026.558320.1163 FA محبوبه اسلامی زاده عضو هیات علمی بخش مرمت،دانشگاه شهید باهنر کرمان- مربی. 0009-0004-9387-2197 Journal Article 2025 11 08 This study investigates the role of climate in shaping morphological differences between historic urban fabrics by comparatively examining two Iranian cities with contrasting climates: hyper-arid Yazd and humid Amol. The innovation of the research lies in the use of the Equal-Area Circle (EAC) and the calculation of a set of size-independent n-indices for historic blocks in order to enable fair comparison. After topological cleaning of the polygon layer of blocks, the indices were computed on a 100 × 100 m grid using interior/boundary sampling. To test between-city differences, the non-parametric Mann–Whitney U test was employed, together with effect size reporting (Cliff’s δ / r) and multiple-testing control via the Benjamini–Hochberg false discovery rate (FDR) procedure. The findings show that differences arise mainly in the measures of depth and compactness: nDepth in Yazd is significantly higher (mean 0.632 vs. 0.575; U = 51,517; FDR-p = 0.002; δ = 0.202), nGirth also shows a significant advantage (0.595 vs. 0.542; U = 51,940; FDR-p = 0.002; δ = 0.211), and nPerimeter confirms the same pattern (0.660 vs. 0.611; U = 50,316; FDR-p = 0.008; δ = 0.174). nDispersion exhibits a small but significant effect in favor of Yazd (0.742 vs. 0.718; U = 49,054; FDR-p ≈ 0.031; δ = 0.144). Other indices—including nProximity, nCohesion, nTraversal, nExchange, nRange, nDetour, and nInterior—do not remain significant after FDR correction. The spatial reading of the maps is consistent with the statistics: in Yazd, the upper deciles of nDepth, nGirth, and nPerimeter appear as continuous clusters in the historic core and along the main axes (indicating introversion and compact cores). In Amol, higher values tend to be more strip-like or peripheral, aligned with open/blue corridors (reflecting openness for ventilation and moisture removal). Climate thus generates significant differences in morphological depth and edge efficiency, while network efficiency in both fabrics converges to a relatively similar level. The practical implication for conservation and design is that in Yazd, priority should be given to preserving compact cores, maintaining continuous shade, and controlling edge roughness; whereas in Amol, preserving wind corridors and the continuity of open spaces, alongside increasing the morphological depth of shallow cores (without undermining permeability), becomes a key objective. این پژوهش با هدف روشن‌سازی سهم اقلیم در تفاوت‌های مورفولوژیک بافت‌های تاریخی، دو شهر با اقلیم‌های متضاد یزدِ فراخشک و آملِ مرطوب را به‌صورت تطبیقی بررسی می‌کند. نوآوری کار در به‌کارگیری «دایره هم‌مساحت» (EAC) و محاسبه‌ی مجموعه‌ای از n-شاخص‌های مستقل از اندازه برای بلوک‌های تاریخی است تا مقایسه‌ای منصفانه فراهم شود. پس از پاک‌سازی توپولوژیک لایه چندضلعی بلوک‌ها، شاخص‌ها بر روی شبکه ۱۰۰×۱۰۰ متر و با نمونه‌برداری درونی/مرزی محاسبه شد. برای آزمون تفاوت بین‌شهری، از آزمون ناپارامتریک Mann–Whitney U همراه با گزارش اندازه‌اثر (δ کلیف/ r) و کنترل چندآزمونی به روش بنجامینی–هوچبرگ (FDR) استفاده گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد تفاوت‌ها عمدتاً در سنجه‌های «عمق» و «فشردگی» بروز می‌کند: nDepth در یزد به‌طور معناداری بزرگ‌تر است (میانگین 0.632 در برابر 0.575؛ U=51517؛ FDR-p=0.002؛ δ=0.202)، nGirth نیز برتری معناداری دارد (0.595 در برابر 0.542؛ U=51940؛ FDR-p=0.002؛ δ=0.211) و nPerimeter همین الگو را تأیید می‌کند (0.660 در برابر 0.611؛ U=50316؛ FDR-p=0.008؛ δ=0.174). nDispersion با اثری کوچک اما معنادار به سود یزد مشاهده شد (0.742 در برابر 0.718؛ U=49054؛ FDR-p≈0.031؛ δ=0.144). سایر شاخص‌ها از جمله nProximity، nCohesion، nTraversal، nExchange، nRange، nDetour و nInterior پس از کنترل FDR معنادار نشدند. خوانش مکانی نقشه‌ها نیز همسو با آمار است: در یزد دهک‌های بالای nDepth/nGirth/nPerimeter به‌صورت خوشه‌های پیوسته در هسته تاریخی و امتداد محورهای اصلی پدیدار است (درون‌گرایی و هسته‌های فشرده)، حال آنکه در آمل مقادیر بالاتر بیشتر نواری/پیرامونی و هم‌راستا با کریدورهای باز/آبی ظاهر می‌شود (گشودگی برای تهویه و دفع رطوبت). اقلیم، تفاوت‌های معناداری در «عمق کالبدی» و «کارایی پیرامونی» ایجاد می‌کند، اما «کارایی شبکه» در هر دو بافت به سطحی نسبتاً مشابه همگرا می‌شود. پیام کاربردی برای حفاظت/طراحی آن است که در یزد صیانت از هسته‌های فشرده و پیوستگی سایه و کنترل زبری لبه، و در آمل حفظ راه‌بادها و پیوستگی فضاهای باز همراه با ارتقای عمق کالبدیِ هسته‌های کم‌عمق (بدون تضعیف نفوذپذیری) در اولویت قرار گیرد. مورفولوژی شهری اقلیم بافت تاریخی یزد و آمل دایره هم‌مساحت (EAC)
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Enhancing Building Envelope Efficiency for Energy Optimization: A Case Study of Educational Buildings in Shiraz افزایش بازده پوسته های ساختمانی در راستای بهینه سازی انرژی، نمونه مطالعاتی بناهای آموزشی شیراز 243473 10.22034/he.2026.553999.1158 FA الهه نوری سقرلو گروه معماری، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران. غزاله نوری سقرلو گروه عمران، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی رضا پهلوان حسن کاشانی گروه معماری، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران. Journal Article 2025 10 18 With the excessive increase in global energy consumption, the need for energy-saving strategies has become increasingly important. Over recent decades, energy consumption in public buildings has risen significantly. So far, various policies with different levels of effectiveness have been implemented to improve energy efficiency in the building sector across different types of structures. This study aims to propose a retrofit strategy for enhancing energy efficiency, focusing on higher education buildings located in hot and dry climatic regions, with Shiraz as the case study. Improving certain characteristics of building envelopes can enhance indoor comfort without compromising functional requirements. Comfort needs, including thermal, visual, and acoustic comfort, can contribute to reducing energy consumption. In this research, the emphasis is placed on thermal comfort as a means of achieving energy efficiency. Some of the key criteria used in the building envelope retrofit process include external walls, insulation, window glazing type, airtightness (air infiltration rate), and shading. The results of this study indicate that several simple retrofit strategies, such as shading, window glazing improvements, airtightness enhancement, and insulation, can reduce energy consumption by an average of up to 33%. From the perspective of building envelope characteristics, this research offers recommendations for design codes and standards, addressing thermal comfort, practical retrofit strategies, and providing a foundational reference for energy efficiency in educational buildings in Shiraz. با افزایش بیش از حد مصرف انرژی در جهان، نیاز به راهبردهای صرفه‌جویی در حال افزایش است. طی دهه-های اخیر مصرف انرژی در ساختمان های عمومی به شدت افزایش داشته است. تاکنون در راستای ارتقای بهره‌وری انرژی در بخش ساختمان، سیاست‌گذاری‌های موثری با شدت مختلف و بروی سازه‌های متفاوتی صورت گرفته‌است. این مطالعه با هدف ارائه‌ی یک راهبرد بهسازی در جهت ارتقای بهره‌وری انرژی انجام شده و نمونه موردی آن ساختمان های آموزش عالی واقع در مناطق آب و هوایی گرم و خشک (شیراز) می‌باشد. بهسازی برخی ویژگی‌های پوسته‌های ساختمانی می‌تواند بدون خدشه دار شدن نیازهای عملکردی، باعث ایجاد آسایش در ساختمان شود. نیازهای آسایشی که شامل نیازهای حرارتی، بصری و آکوستیک می‌باشد، می‌تواند مصرف انرژی را کاهش دهد. در این پژوهش ، تاکید بروی آسایش حرارتی در راستای ایجاد بهره‌وری انرژی می‌باشد. برخی معیارهای مهم استفاده شده در فرایند بهسازی پوسته‌های ساختمانی عبارتند از: دیوارهای خارجی، عایق‌بندی، نوع شیشه‌ی پنجره‌ها، هوابندی (میزان نفوذ هوا) وسایه‌‌ اندازی. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که برخی راهبردهای ساده‌ی بهسازی از جمله سایه‌‌اندازی، شیشه‌گذاری پنجره‌ها، هوابندی و عایق-بندی می‌تواند مصرف انرژی را به طور میانگین تا 33 درصد کاهش دهد. از منظر ویژگی‌های پوسته‌ی ساختمانی، این پژوهش پیشنهاداتی برای آیین نامه‌های طراحی ارائه می‌کند که شامل آسایش حرارتی، ارائه‌ی راهبردی عملی جهت بهسازی و همچنین مرجعی پایه برای بهره‌وری انرژی در بناهای اموزشی شیراز را ارائه می‌کند. پوسته های ساختمانی بهینه سازی انرژی بناهای اموزشی شیراز
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 The Impact of Art Based Environmental Graphics on Social Interaction in Public Spaces تأثیر گرافیک محیطی هنرمحور بر تعامل اجتماعی در فضاهای عمومی 245000 10.22034/he.2026.581396.1207 FA جواد ده ده جانی مربی، گروه صنایع‌دستی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، ایران. 0000-0002-2636-3956 حامد امانی مربی، گروه صنایع‌دستی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، ایران. آرام محمدی استادیار، گروه صنایع‌دستی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، ایران. محمد میرزائی کوتنائی مربی، گروه موسیقی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، ایران. Journal Article 2026 05 13 Abstract<br><br>Despite the central role of public spaces in shaping the social life of cities, many of these spaces have become mere transitional areas due to the lack of perceptual stimuli and meaningful experiences. Meanwhile, art based environmental graphics, by employing the visual, semiotic, and aesthetic capacities of urban art, can act as an effective factor in activating spatial experience and enhancing social interaction in urban environments. Therefore, this study aims to investigate how art based environmental graphics influence social interaction in public spaces. The present research adopts a qualitative approach based on a case study strategy. Data were collected through three complementary methods: social semiotic analysis of selected examples, systematic observation of public spaces, and semi structured interviews with users. Data analysis was conducted using reflexive thematic analysis. The findings indicate that art based environmental graphics – by attracting attention, creating cognitive pause, arousing curiosity and meaning seeking, and fostering emotional and mental engagement – can facilitate dialogue, shared experience, and increased social interactions in public spaces. The results also show that the effectiveness of these interventions depends on the aesthetic quality of the work, its semiotic capacity, and the congruence between the artistic intervention and the spatial context. Accordingly, environmental graphics should be regarded not merely as a tool for beautification, but as a mechanism for enhancing the quality of urban experience, strengthening sense of place, and revitalising social life in public spaces. با وجود نقش محوری فضاهای عمومی در شکل‌دهی به حیات اجتماعی شهر، بسیاری از این فضاها به دلیل فقدان محرک‌های ادراکی و تجربه‌های معنادار، به عرصه‌هایی صرفاً عبوری تبدیل شده‌اند. در حالی که گرافیک محیطی هنرمحور با بهره‌گیری از ظرفیت‌های بصری، نشانه‌ای و زیباشناختی هنر شهری، می‌تواند به‌عنوان عاملی مؤثر در فعال‌سازی تجربه فضایی و تقویت تعامل اجتماعی در محیط‌های شهری عمل نماید. از اینرو هدف این پژوهش بررسی چگونگی تأثیر گرافیک محیطی هنرمحور بر تعامل اجتماعی در فضاهای عمومی است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و مبتنی بر راهبرد مطالعه موردی انجام شده و داده‌ها از طریق سه مسیر مکمل شامل تحلیل نشانه‌شناسی اجتماعی نمونه‌های منتخب، مشاهده نظام‌مند فضاهای عمومی، و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با کاربران گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون بازتابی انجام گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که گرافیک محیطی هنرمحور از طریق جلب توجه، ایجاد مکث شناختی، برانگیختن کنجکاوی و معناکاوی، و تقویت درگیری عاطفی و ذهنی، می‌تواند زمینه‌ساز گفت‌وگو، هم‌تجربگی و افزایش تعاملات اجتماعی در فضاهای عمومی شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که میزان اثرگذاری این مداخلات به کیفیت زیبایی‌شناختی اثر، ظرفیت نشانه‌ای آن، و تناسب میان مداخله هنری و بستر فضایی وابسته است. بر این اساس، گرافیک محیطی را می‌توان نه صرفاً ابزاری برای زیباسازی، بلکه سازوکاری برای ارتقای کیفیت تجربه شهری، تقویت حس مکان و پویاسازی حیات اجتماعی در فضاهای عمومی دانست. گرافیک محیطی هنر شهری تعامل اجتماعی فضای عمومی نشانه‌شناسی اجتماعی
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Economic and Environmental Analysis of Construction Waste Recycling in Reducing Energy and Cost in the Construction Process (Case Study: Aramesh Building Project in Darabad Area of Tehran) تحلیل اقتصادی و زیست‌محیطی بازیافت ضایعات ساختمانی در کاهش انرژی و هزینه در فرایند ساخت (نمونه موردی: پروژه ساختمان آرامش در محدوده دارآباد تهران) 243703 10.22034/he.2026.552475.1154 FA شهاب شیرزاد چوکامی دانشجوی دکتری، گروه عمران، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. 0009-0009-1581-7500 مرتضی تهامی پور زرندی استادیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-7105-1644 Journal Article 2025 10 15 In recent decades, global urbanization has increased exponentially alongside human population growth, consequently escalating the consumption of material resources. Specifically, the construction industry is responsible for utilizing a large portion of natural resources (32%). Although this is a reduction from the natural resources consumed in the 1990s (40%), it's estimated that over 75% of the waste generated by the construction industry holds residual value but is currently neither reused nor recycled. This is primarily due to the lack of an integrated waste management framework. This research aims to investigate the impact of employing recycled construction materials on economic and environmental efficiency during the construction process. It seeks to measure relevant indices and recycled materials using the Life Cycle Costing (LCC) and Life Cycle Assessment (LCA) methodologies. Furthermore, through the measurement and analysis of data using SPSS software, the study ranks the most effective index in terms of economic and environmental savings. The ultimate goal is to contribute to improving building quality and the economic efficiency of construction by promoting recycled materials, creating a clear understanding of recyclable waste, In fact, the innovation of this research is in reducing costs in reusing recyclable materials and also reducing environmental impacts in construction projects. Quantitative analyses of this project show that materials such as cement blocks (34,000 million rials), glass (26,000 million rials), and natural stone (19,000 million rials) have the greatest cost savings. and providing a practical solution for construction managers and experts. در طول دهه‌های اخیر، شهرنشینی جهان هم‌زمان با رشد جمعیت انسانی به صورت تصاعدی افزایش یافته است؛ بنابراین، استفاده از منابع مادی بیشتر شده است. به طور خاص، صنعت ساخت و ساز مسئول استفاده از بخش بزرگی از منابع طبیعی (32٪) است. اگرچه این مقدار کمتر از میزان منابع طبیعی مورد استفاده در دهه 1990 (40٪) است، تخمین زده می‌شود که بیش از 75٪ از زباله‌های تولید شده توسط صنعت ساخت و ساز دارای ارزش باقیمانده هستند و در حال حاضر مورد استفاده مجدد قرار نمی‌گیرند و بازیافت نمی‌شوند. این به دلیل فقدان چارچوب مدیریت یکپارچه زباله است. این پژوهش سعی دارد با هدف سنجش شاخص‌ها و مصالح بازیافتی ساختمانی و با استفاده از روش LCC و LCA به چگونگی تاثیر بکارگیری مصالح بازیافتی در حیطه صرفه اقتصادی و محیط زیستی در پروسه ساخت و ساز بپردازد و همچنین با استفاده از سنجش و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS به رتبه بندی موثرترین شاخص در حیطه صرفه اقتصادی و محیط زیستی می پردازد و درصدد این است که به بهبود کیفیت ساختمان و صرفه اقتصادی ساخت و ساز با توجه به مصالح بازیافتی، کمک کند و توصیفی مناسب از ضایعات قابل بازیافت در ذهن ایجاد ‌شود،در واقع نوآوری این پژوهش در کاهش هزینه ها در استفاده مجدد مصالح قابل بازیافت و همچنین کاهش اثرات زیست محیطی در پروژه های ساختمانی است و تحلیل های کمی این پروژه نشان میدهد، مصالحی مانند بلوک سیمانی ۳۴ هزار میلیون ریال، شیشه ۲۶ هزار میلیون ریال، سنگ طبیعی ۱۹ هزار میلیون ریال، بیشترین صرفه جویی هزینه ای را به خود اختصاص داده اند. در نهایت به عنوان راهکاری برای مدیران و صاحبنظران در حیطه ساخت و ساز میتوان قرار گیرد. عمر مفید ساختمان هزینه چرخه حیات ارزیابی چرخه حیات بازیافت اقتصاد چرخشی در ساخت‌وساز
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Free Zones Diplomacy and Its Consequences on Development Sustainability in the Iranian Islands of the Persian Gulf دیپلماسی مناطق آزاد و پیامدهای آن بر پایداری توسعه در جزایر ایرانی خلیج‌فارس 245217 10.22034/he.2026.577467.1202 FA مجتبی سلیمی استادیار مرکز مطالعات و پژوهش هرمز، واحد بندرعباس، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. 0009-0003-3789-7798 مجتبی جهانگیری زرکانی کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی ، واحد تهران، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. نعمت اله نظامیوند چگینی کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. Journal Article 2026 05 04 This study aimed to analyze the role of free zones diplomacy in the sustainable development of the Iranian islands in the Persian Gulf, emphasizing the moderating role of international sanctions. The research scope encompassed the islands of Kish, Qeshm, and Hormuz, with a statistical population consisting of 85 senior managers and experts from free zone organizations, the Ministry of Foreign Affairs, university professors, and economic activists. The sample size was determined as 69 individuals using Cochran's formula, selected through stratified random sampling, ultimately yielding 62 complete questionnaires with a response rate of 89.85%. This applied-developmental and descriptive-analytical study employed a mixed-methods approach with a sequential exploratory design. In the qualitative phase, interviews were conducted with 15 experts and upstream documents were analyzed, while in the quantitative phase, data were analyzed using structural equation modeling with SPSS and SmartPLS software. Data collection tools included interviews and a researcher-made questionnaire with 42 items, whose validity was confirmed through expert opinion and confirmatory factor analysis, and reliability was established with Cronbach's alpha of 0/94. The research innovation lies in explaining the moderating role of sanctions in the relationship between free zones diplomacy and the three dimensions of sustainable development, as well as presenting an indigenous model. The findings identified five main components including international networking with the strongest impact (0/42), transparent policymaking, human resource empowerment, innovation and technology, and attention to sustainable development. Free zones diplomacy had the greatest impact on economic development (0/65) and the least on environmental development (0.28). Sanctions played a significant negative moderating role with a coefficient of -0/35. The final model explained 58% of the variance in economic development, 45% of the variance in social development, and 32% of the variance in environmental development, respectively. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش دیپلماسی مناطق آزاد در پایداری توسعه جزایر ایرانی خلیج‌فارس با تأکید بر نقش تعدیل‌گر تحریم‌های بین‌المللی انجام شد. محدوده پژوهش جزایر کیش، قشم و هرمز و جامعه آماری شامل ۸۵ نفر از مدیران و کارشناسان ارشد سازمان مناطق آزاد، وزارت امور خارجه، اساتید دانشگاهی و فعالان اقتصادی بود. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران ۶۹ نفر تعیین و با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای- تصادفی انتخاب شدند که در نهایت ۶۲ پرسشنامه کامل با نرخ بازگشت 85/89 درصد تحلیل شد. این مطالعه کاربردی- توسعه‌ای و توصیفی- تحلیلی با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی متوالی است. در فاز کیفی، مصاحبه با ۱۵ خبره و تحلیل اسناد بالادستی انجام شد و در فاز کمّی، داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل گردید. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه و پرسشنامه محقق‌ساخته ۴۲ گویه‌ای بود که روایی آن با نظر خبرگان و تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با آلفای کرونباخ 94/0 تایید شد. نوآوری پژوهش در تبیین نقش تعدیل‌گر تحریم‌ها در رابطه دیپلماسی مناطق آزاد و ابعاد سه‌گانه توسعه پایدار و ارائه مدل بومی است. یافته‌ها پنج مؤلفه اصلی شامل شبکه‌سازی بین‌المللی با قوی‌ترین تأثیر (42/0)، سیاست‌گذاری شفاف، توانمندسازی منابع انسانی، نوآوری و فناوری و توجه به توسعه پایدار را شناسایی کرد. دیپلماسی مناطق آزاد بیشترین تأثیر را بر توسعه اقتصادی (65/0) و کمترین را بر توسعه زیست‌محیطی (28/0) داشت. تحریم‌ها با ضریب (35/0-) نقش تعدیل‌گر منفی معناداری ایفا کردند. مدل نهایی توانست به ترتیب ۵۸ درصد از واریانس توسعه اقتصادی، ۴۵ درصد از واریانس توسعه اجتماعی و ۳۲ درصد از واریانس توسعه زیست‌محیطی را تبیین کند. دیپلماسی مناطق آزاد توسعه پایدار تحریم‌های بین‌المللی جزایر ایرانی خلیج‌فارس شبکه‌سازی بین‌المللی
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Providing a framework for the role of marketing in local development, focusing on key success factors ارائه چارچوبی برای نقش آفرینی بازاریابی در توسعه محلی با تمرکز بر عوامل کلیدی موفقیت 241718 10.22034/he.2026.565237.1179 FA محمد داوود منصوری دانشجوی دکترای مدیریت بازاریابی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. محمد باشکوه اجیرلو استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0003-0367-3916 قاسم زارعی استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-4949-5871 ناصر سیف الهی استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0003-3084-256X Journal Article 2025 12 13 In the contemporary business environment, characterized by globalization, digital transformations, and an emphasis on sustainability, marketing management plays a pivotal role in enhancing local development. This approach positions marketing as a strategic tool for exploiting local potentials such as natural resources, cultural heritage, and young workforce. However, emerging economies like Iraq face structural challenges, including political instability, financial constraints, and environmental issues, which impact local development. These challenges highlight the necessity of identifying critical success factors in local marketing, where place branding and territorial marketing position local communities as competitive products in global markets and facilitate foreign direct investment attraction. The primary objective of this research is to examine the design of a model based on critical success factors to strengthen the performance of local development projects. The present study employed a qualitative approach using Strauss and Corbin's grounded theory, based on semi-structured interviews with experts (professors, managers, and marketers). Snowball sampling continued until theoretical saturation, and data were coded at three levels: open, axial, and selective. The findings reveal a paradigmatic model comprising causal conditions (employment development, technological innovation), central phenomenon (digital and brand-oriented marketing), context (community participation, cultural adaptation), intervening conditions (local risks, government regulations), strategies (stakeholder interaction, performance monitoring), and consequences (economic growth, environmental protection, social welfare). Consequently, marketing as a critical success factor not only enhances local economic sustainability through market-oriented coordination and strategic utilization of digital tools but also, by reducing project failure rates and overcoming structural challenges in emerging economies like Iraq, increases long-term competitiveness and contributes to sustainable and inclusive community development. This model provides a practical framework for policymakers and managers to optimize the integration of marketing in local planning. در محیط کسب‌وکار معاصر، که با جهانی‌سازی، تحولات دیجیتال و تأکید بر پایداری همراه است، مدیریت بازاریابی نقش محوری در تقویت توسعه محلی ایفا می‌کند. این رویکرد، بازاریابی را به عنوان ابزاری استراتژیک برای بهره‌برداری از پتانسیل‌های محلی مانند منابع طبیعی، میراث فرهنگی و نیروی کار جوان معرفی می‌نماید. با این حال، اقتصادهای نوظهور مانند عراق با چالش‌های ساختاری از جمله ناپایداری سیاسی، محدودیت‌های مالی و مسائل زیست‌محیطی مواجه هستند که توسعه محلی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این چالش‌ها ضرورت شناسایی عوامل کلیدی موفقیت در بازاریابی محلی را برجسته می‌سازد، جایی که برندینگ مکانی و بازاریابی محلی جوامع محلی را به عنوان محصولات رقابتی در بازارهای جهانی موقعیت‌یابی می‌کنند و جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را تسهیل می‌نمایند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی چگونگی ادغام مدیریت بازاریابی در استراتژی‌های توسعه محلی پایدار در عراق با تمرکز بر عوامل موفقیت کلیدی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش داده‌بنیاد اشتراوس و کوربین انجام شد و بر پایه مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان (اساتید، مدیران و بازاریابان) استوار بود. نمونه‌گیری گلوله برفی تا اشباع نظری ادامه یافت و داده‌ها در سه سطح باز، محوری و انتخابی کدگذاری شدند. یافته‌ها مدل پارادایمی را نشان می‌دهند که شامل شرایط علی (توسعه اشتغال، نوآوری فناورانه)، پدیده مرکزی (بازاریابی دیجیتال و برندمحور)، زمینه (مشارکت جامعه، انطباق فرهنگی)، مداخله‌گر (ریسک محلی، قوانین دولتی)، راهبردها (تعامل ذی‌نفعان، پایش عملکرد) و پیامدها (رشد اقتصادی، حفاظت محیطی، رفاه اجتماعی) است. در نتیجه، بازاریابی به عنوان عامل کلیدی موفقیت، نه تنها پایداری اقتصادی محلی را از طریق هماهنگی بازارمحور و بهره‌برداری استراتژیک از ابزارهای دیجیتال تقویت می‌کند، بلکه با کاهش نرخ شکست پروژه‌ها و غلبه بر چالش‌های ساختاری در اقتصادهای نوظهور مانند عراق، رقابت‌پذیری بلندمدت را افزایش می‌دهد و به توسعه پایدار و فراگیر جوامع محلی کمک می‌نماید. هدف اصلی این پژوهش بررسی چگونگی ادغام مدیریت بازاریابی در استراتژی‌های توسعه محلی پایدار در عراق با تمرکز بر عوامل موفقیت کلیدی است Local Marketing Local development Critical success factors place branding sustainable economy
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Examining Physical Indicators Influencing Urban Space Resilience: A Case Study of Fadak Neighborhood, Shahroud بررسی شاخص‌های کالبدی تاثیر گذار بر تاب آوری فضاهای شهری (مطالعه موردی : شهرک فدک شهرشاهرود) 243306 10.22034/he.2026.571382.1189 FA احمد جامعی گروه مهندسی معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. 0000-0002-7251-1075 ابولفضل دهقان منگابادی گروه مهندسی معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. 0000-0002-5536-9353 مریم سرین گروه مهندسی معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. 0009-0008-6503-0215 Journal Article 2026 01 07 Urban resilience, as an emerging approach in contemporary urban planning and design, refers to the capacity of urban spaces to withstand natural hazards and reduce vulnerability. It has become one of the most significant topics in urban studies today. The present research aims to identify and analyze the physical indicators influencing the resilience of urban spaces and to propose strategies for enhancing physical resilience against natural hazards. The study area is Fadak Neighborhood located in the city of Shahroud, and the target population includes local residents and stakeholders, with a sample of 15 respondents participating in field interviews. A purposive sampling method (interview-based) was adopted, and the research followed a descriptive–analytical approach. Data were collected through documentary studies and field surveys (including direct observation and semi-structured interviews) and were analyzed using SWOT analysis. The research tools comprised documentary reviews, field observation, and semi-structured interviews, while the indicators were extracted and categorized into five physical dimensions including urban form, open spaces, movement and accessibility, land use, and site/infrastructure conditions. The innovation of this research lies in its systematic and comprehensive focus on the physical indicators of resilience at the neighborhood and residential district scale, which has received limited attention in previous studies. Findings indicate that among the 26 examined sub-indicators, “access to parks and green spaces,” “diversity of public open spaces,” “access to healthcare facilities,” “land-use mix,” “building quality,” and “street quality” have the greatest impact on enhancing physical resilience, whereas indicators such as waste management stability, distance from hazardous facilities, and access to fire stations represent lower priorities. Moreover, the SWOT analysis reveals strengths such as the presence of vacant lands and steel-structured complexes, alongside weaknesses including a shortage of green spaces, urban fabric deterioration, and a lack of welfare services. Accordingly, strategies such as increasing permeability and physical connectivity of blocks, renovation of deteriorated areas, designing flexible infrastructures, utilizing durable materials, promoting land-use diversity, and expanding green spaces are proposed. تاب‌آوری شهری به‌عنوان رویکردی نوین در برنامه‌ریزی شهری، به توانایی فضاها در مواجهه با مخاطرات و کاهش آسیب‌پذیری آن‌ها اشاره دارد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل شاخص‌های کالبدی مؤثر بر تاب‌آوری فضاهای شهری و ارائه راهبردهایی برای ارتقای تاب‌آوری کالبدی در برابر مخاطرات طبیعی در شهرک فدک شاهرود است. این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و پیمایش میدانی گردآوری شدند و جامعه مورد مطالعه شامل ۱۵ نفر از خبرگان و ذی‌نفعان محلی است که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و فرآیند مصاحبه تا حصول اشباع نظری ادامه یافته است. شاخص‌های استخراج شده در قالب ۵ بعد (فرم کالبدی، فضاهای باز، حرکت و دسترسی، کاربری‌ها و زیرساخت) طبقه‌بندی و با بهره‌گیری از تکنیک SWOT پردازش شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد از میان ۲6 زیرشاخص بررسی‌شده، مؤلفه‌های «دسترسی به فضاهای سبز»، «تنوع فضاهای باز»، «دسترسی به مراکز درمانی»، «اختلاط کاربری» و «کیفیت ابنیه» بیشترین نقش را در ارتقای تاب‌آوری دارند. همچنین تحلیل SWOT نشان‌دهنده نقاط قوتی چون وجود اراضی بایر برای اسکان موقت و نقاط ضعفی همچون فرسودگی بافت و کمبود خدمات رفاهی در محدوده مورد مطالعه است. بر اساس یافته‌ها، راهبردهایی کلیدی جهت ارتقای تاب‌آوری پیشنهاد گردید که مهم‌ترین آن‌ها شامل: افزایش نفوذپذیری و پیوستگی کالبدی بلوک‌ها، نوسازی بافت‌های فرسوده، طراحی زیرساخت‌های انعطاف‌پذیر و توسعه فضاهای سبز چندمنظوره می‌باشد. فضاهای شهری تاب‌آوری شاخص‌های کالبدی شهرک فدک شاهرود
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 The Impact of Selective Decisions of Administrative Authorities on the Right to Freedom of Assembly in Line with Citizenship Rights تاثیر تصمیمات گزینشی مقامات اداری در حق بر آزادی اجتماعات در راستای حقوق شهروندی 243809 10.22034/he.2026.581558.1208 FA علی سلیمی گروه حقوق، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. علی اکبر گرجی ازندریانی گروه حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران عسکر جلالیان گروه حقوق بین الملل، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2026 05 13 Abstract<br><br>This article aims to investigate the impact of selective decisions of administrative authorities on the right to freedom of assembly in line with citizenship rights, using an analytical-descriptive method. The results show that the government, as the main pillar of administrative authorities, in many cases applies selective decisions contrary to Article 27 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran, which adversely affects the right to freedom of assembly and violates this vital right of citizens and subjects of human rights. The exercise of sovereignty by governments cannot serve as a tool for the personal discretion of agents and administrative authorities. Although, according to Article 27 of the Constitution, these restrictions must be applied in cases of carrying weapons or disrupting the fundamentals of Islam, by a favorable interpretation, administrative authorities—contrary to the progressive principles of the Constitution—consider other conditions, such as limiting the freedom of assemblies and groups to specific parties, associations, and the like, which is a matter of considerable concern. این مقاله با هدف بررسی تاثیر تصمیمات گزینشی مقامات اداری در حق بر آزادی اجتماعات در راستای حقوق شهروندی و با روش تحلیلی توصیفی انجام شده است. نتایج نشان می دهد: دولت به عنوان رکن اصلی مقامات اداری در بسیاری از موارد تصمیماتی بر خلاف اصل 27 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تصمیمات گزینشی را اعمال می نماید که در حق بر آزادی اجتماعات تاثیر به سازی داشته و نقض این حق حیاتی شهروندان و تابعان حقوق بشر می گردد. اعمال حاکمیت دولتها نمی تواند ابزاری برای اعمال سلیقه شخصی ماموران و مقامات اداری باشد گرچند مطابق با اصل 27 قانون اساسی، این محدودیتها در حمل صلاح و اخلال درمبانی اسلام باید اعمال شود ولیکن با تفسیر به نفع، مقامات اداری بر خلاف اصول مترقی قانون اساسی، شروط دیگری از جمله آزادی تجمعات و گروهها را محدود به احزاب، انجمن ها و مشخصی می دانند که جای بسی تامل دارد. تصمیمات آزادی مقامات اداری اجتماعات مقامات
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 The role of street green space in improving the quality of the urban landscape (Case study: Taghebostan Boulevard, Kermanshah) نقش فضای سبز خیابانی در جهت ارتقای کیفیت منظر شهری (مورد پژوهی: بلوار طاقبستان کرمانشاه) 244362 10.22034/he.2026.573803.1194 FA سحر طوفان دانشیار گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. بهنام شیرویه زاد دانشجوی دکتری گروه معماری، واحد بین الملل ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0000-0003-0719-5886 Journal Article 2026 02 14 Kermanshah Taghebostan Boulevard has become a dynamic symbol of urban identity by combining green space and historical elements. This communication axis, with a link from the glorious past to the dynamic present, is a scene for social interactions and the manifestation of authentic Iranian culture. This research aimed to analyze the role of street green space in improving the quality of the urban landscape of Kermanshah Taghebostan Boulevard. The research method was a mixed (quantitative-qualitative) survey type that was carried out using a researcher-made questionnaire and field observation. The statistical population included 450 boulevard users who were selected using a convenient sampling method. The findings showed that there is a positive and significant relationship between all three factors of street green space (accessibility-spatial, functional-environmental, and socio-cultural) and the quality of the urban landscape. So that the accessibility-spatial factor with a correlation coefficient of 0.79 had the greatest impact on the quality of the urban landscape. Among the various components, the component of connection to the public transportation system with an average of 4.89 and the component of suitable places for socializing with a factor loading of 0.89 obtained the highest scores, respectively. In contrast, the components of maintaining environmental cleanliness and health and holding mass rituals were identified as requiring improvement. This research shows that paying attention to the multiple dimensions of street green space can make a significant contribution to improving the quality of the urban landscape and creating high-quality public spaces. By revealing the priority of the accessibility-spatial factor and also discovering the gap between the potential for informal socialization and the weakness in holding formal events, the present study provides new insights for planning and designing street green spaces in historical-tourism urban contexts. بلوار طاقبستان کرمانشاه با تلفیق فضای سبز و عناصر تاریخی، به نمادی پویا از هویت شهری تبدیل شده است. این محور ارتباطی با پیوند گذشته پرافتخار به حال پویا، صحنه‌ای برای تعاملات اجتماعی و تجلی فرهنگ اصیل ایرانی است. این پژوهش با هدف تحلیل نقش فضای سبز خیابانی در ارتقای کیفیت منظر شهری بلوار طاقبستان کرمانشاه انجام شد. روش تحقیق ترکیبی (کمی-کیفی) و از نوع پیمایشی بود که با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته و مشاهده میدانی انجام گرفت. جامعه آماری شامل ۴۵۰ نفر از کاربران بلوار بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. یافته‌ها نشان داد که بین تمامی عوامل سه‌گانه فضای سبز خیابانی (دسترسی-مکانی، عملکردی-محیطی و اجتماعی-فرهنگی) با کیفیت منظر شهری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به طوری که عامل دسترسی-مکانی با ضریب همبستگی 79/0 بیشترین تأثیر را بر کیفیت منظر شهری داشت. در میان مؤلفه‌های مختلف، مؤلفه ارتباط با سیستم حمل‌ونقل همگانی با میانگین 89/4 و مؤلفه مکان‌های مناسب برای اجتماع‌پذیری با بار عاملی 89/0 به ترتیب بالاترین امتیازات را کسب کردند. در مقابل، مؤلفه‌های حفظ نظافت و سلامت محیطی و برگزاری آیین‌های جمعی نیازمند بهبود شناسایی شدند. این پژوهش نشان می‌دهد که توجه به ابعاد چندگانه فضای سبز خیابانی می‌تواند سهم به‌سزایی در ارتقای کیفیت منظر شهری و ایجاد فضاهای عمومی باکیفیت داشته باشد. مطالعه حاضر با آشکارسازی اولویت عامل دسترسی-مکانی و همچنین کشف شکاف بین پتانسیل اجتماع‌پذیری غیررسمی و ضعف در برگزاری رویدادهای رسمی، بینش جدیدی برای برنامه‌ریزی و طراحی فضای سبز خیابانی در بافت‌های شهری تاریخی-گردشگری ارائه می‌نماید فضای سبز شهری منظر شهری بلوار طاقبستان کیفیت محیطی حس مکان
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Assessment, Ranking, and Typology of Rural Development at the Level of Rural Districts (Dehestans) in Iran Using a Hybrid BWM and VIKOR Approach سنجش، رتبه‌بندی و گونه‌شناسی توسعه روستایی در سطح دهستان‌های ایران با رویکرد ترکیبی BWM و VIKOR 244554 10.22034/he.2026.583906.1220 FA امیر عیسی نژاد گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0001-7835-048X شاپور ظریفیان استاد، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0001-6860-6728 حسین یادآور دانشیار، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0002-5377-9471 Journal Article 2026 05 29 Rural development is a multidimensional, spatial, and uneven phenomenon that cannot be accurately assessed using a single indicator or broad provincial and county-level averages. This study aims to assess, rank, and typologize rural development at the level of rural districts in Iran using an integrated BWM–VIKOR approach. In terms of purpose, the study is applied, and in terms of method, it is quantitative and model-based. The research data include 23 rural development indicators covering economic, educational, health, basic infrastructure and services, spatial accessibility, settlement and physical structure, cultural–sports, and social support/deprivation dimensions. First, the indicator weights were determined using the Best–Worst Method (BWM). Then, rural districts were ranked using the VIKOR model based on the S, R, and Q indices. In addition, to improve the interpretation of the results, rural districts were classified into five development classes based on the Q index using Jenks Natural Breaks Optimization, and the dominant source of their development weakness was identified. The results show that the indicator of the population of villages with access to safe drinking water, with a weight of 0.1092, is the most important in the model. It is followed by indicators such as the unemployment rate, literacy rate, health services, asphalted roads, and access to gas, which are highly important. The VIKOR results indicate that the Q value ranges from 0.0251 to 0.9538, reflecting a considerable development gap among rural districts. Natel Kenar-e Sofla rural district in Nur County, Mazandaran Province, ranked highest, while Sardasht rural district in Bashagard County, Hormozgan Province, ranked lowest. The typology results also reveal that health weakness and weakness in basic infrastructure and services are the two main sources of rural districts’ distance from the ideal development status. Accordingly, rural development policymaking should consider not only the overall level of development but also the dominant type of weakness in each rural district. The findings indicate that the integrated BWM–VIKOR approach can serve as a transparent decision-support tool for spatial comparison, identification of deprivation hotspots, and prioritization of rural development interventions at the rural district level. توسعه روستایی پدیده‌ای چندبعدی، فضایی و نامتوازن است که نمی‌توان آن را با شاخص‌های منفرد یا میانگین‌های کلان استانی و شهرستانی به‌طور دقیق سنجید. هدف این پژوهش، سنجش، رتبه‌بندی و گونه‌شناسی توسعه روستایی در سطح دهستان‌های ایران با استفاده از رویکرد ترکیبی BWM و VIKOR است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی و مدل‌محور است. داده‌های پژوهش شامل ۲۳ شاخص توسعه روستایی در ابعاد اقتصادی، آموزشی، سلامت، زیرساخت و خدمات پایه، دسترسی فضایی، سکونت و کالبد، فرهنگی ـ ورزشی و حمایت اجتماعی/محرومیت است. ابتدا وزن شاخص‌ها با روش بهترین ـ بدترین تعیین شد و سپس دهستان‌ها با مدل VIKOR بر اساس شاخص‌های S، R و Q رتبه‌بندی شدند. همچنین برای تفسیر بهتر نتایج، دهستان‌ها بر اساس شاخص Q و با روش Jenks Natural Breaks Optimization در پنج طبقه توسعه قرار گرفتند و منشأ غالب ضعف توسعه‌ای آن‌ها شناسایی شد. نتایج نشان داد شاخص جمعیت روستاهای بهره‌مند از آب آشامیدنی سالم با وزن 0.1092 مهم‌ترین شاخص مدل است. پس از آن، شاخص‌هایی مانند نرخ بیکاری، نرخ باسوادی، خدمات سلامت، راه آسفالته و برخورداری از گاز در گروه شاخص‌های پر‌اهمیت قرار گرفتند. یافته‌های VIKOR نشان داد مقدار Q از 0.0251 تا 0.9538 تغییر می‌کند که بیانگر فاصله قابل توجه توسعه‌ای میان دهستان‌هاست. دهستان ناتل کنار سفلی در شهرستان نور استان مازندران بهترین رتبه و دهستان سردشت در شهرستان بشاگرد استان هرمزگان ضعیف‌ترین رتبه را کسب کرد. نتایج گونه‌شناسی نیز نشان داد ضعف سلامت و ضعف زیرساخت و خدمات پایه، دو منشأ اصلی فاصله دهستان‌ها از وضعیت ایده‌آل هستند. بر این اساس، سیاست‌گذاری توسعه روستایی باید علاوه بر سطح کلی توسعه، نوع ضعف غالب هر دهستان را نیز در نظر بگیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد ترکیبی BWM–VIKOR می‌تواند ابزاری شفاف و تصمیم‌یار برای مقایسه فضایی، شناسایی کانون‌های محرومیت و اولویت‌بندی مداخلات توسعه روستایی در مقیاس دهستان باشد. توسعه روستایی تصمیم‌گیری چندمعیاره روش بهترین ـ بدترین (BWM) ویکور (VIKOR) نابرابری فضایی
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Designing Deployable Prefabricated Systems: A Re-reading of Rapid Deployment Patterns for Emergency Housing طراحی سامانه‌های پیش‌ساخته گسترش‌پذیر؛ بازخوانی الگوهای استقرار سریع برای اسکان اضطراری 244934 10.22034/he.2026.583894.1219 FA رقیه حقی دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. طاهره اکبری گروه مهندسی معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران. یوسف ساجد گروه مهندسی عمران، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران. یاور رستم زاده استادیار گروه معماری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2026 05 30 Providing sustainable and standardized shelters in crises, particularly for medium-term resettlement, has consistently faced the challenge of balancing rapid deployment with bio-climatic quality. A review of the literature reveals that, despite significant geometric advancements in deployable structures, a critical gap persists between “kinematic transformation mechanisms” and “logistical and operational requirements,” hindering the development of integrated systems for emergency sites. Aiming to achieve a systemic solution, this study designs and analyzes a deployable residential unit utilizing a gear-based mechanism. The research employs an applied-developmental approach through a three-stage methodology: first, analyzing spatial requirements and emergency housing standards; second, utilizing parametric modeling in CATIA to define the geometric logic of deployment; and third, evaluating the structural behavior during transit and assembly. Findings indicate that applying parametric logic to joint design, beyond optimizing transport volume, enables rapid assembly without heavy equipment and significantly enhances structural stability compared to traditional patterns. This study's results, by clearly defining the design model for deployable modules, provide an operational framework that shifts emergency housing from static to dynamic, efficient system building. These findings pave the way for reducing operational time in crisis sites and improving housing efficiency for displaced populations. تأمین سرپناه پایدار و استاندارد در شرایط بحران، به‌ویژه در اسکان میان‌مدت، همواره با چالش تقابل میان سرعت برپایی و کیفیت زیستی همراه بوده است. مرور مطالعات نشان داد که با وجود پیشرفت‌های هندسی در سازه‌های تاشونده، هنوز شکافی میان سازوکارهای گسترش‌پذیری هندسی و الزامات لجستیکی و اجرایی وجود دارد که مانع از توسعه سامانه‌های یکپارچه در سایت‌های اضطراری شده است. در راستای دستیابی به این طراحی یکپارچه، پژوهش حاضر با با بهره‌گیری از مدل‌سازی پارامتریک، به تحلیل و توسعه واحد مسکونی تاشونده‌ای مبتنی بر سازوکار حرکتی چرخ‌دنده‌ای پرداخت. روش پژوهش در این مطالعه مبتنی بر رویکرد کاربردی-توسعه‌ای و به صورت ترکیبی بود که در سه گام صورت‌بندی شد: نخست، تحلیل و واکاوی نیازهای فضایی و استانداردهای اسکان اضطراری؛ دوم، مدل‌سازی پارامتریک در محیط کتیا به منظور تعریف منطق هندسی بازشوندگی؛ و سوم، ارزیابی کیفی و تحلیل رفتاری سازه در شرایط انتقال و برپایی. یافته‌های این مطالعه نشان داد که به‌کارگیری منطق پارامتریک در طراحی اتصالات، علاوه بر بهینه‌سازی فضای اشغالی در حمل‌ونقل، امکان مونتاژ سریع را بدون نیاز به تجهیزات سنگین فراهم می‌آورد و پایداری سازه‌ای واحد را به شکلی معنادار در مقایسه با الگوهای سنتی ارتقا می‌دهد. نتایج این پژوهش ضمن صورت‌بندی دقیق الگوی طراحی ماژول‌های تاشونده، چارچوبی عملیاتی ارائه داد که می‌تواند فرایند اسکان اضطراری را از رویکردهای ایستا، به سمت سیستم‌سازی پویا و کارآمد سوق دهد. این یافته‌ها مسیر را برای کاهش زمان عملیاتی در سایت‌های بحرانی و بهبود بهره‌وری در اسکان آسیب‌دیدگان هموار می‌سازد. سامانه پیش‌ساخته گسترش‌پذیر استقرار سریع اسکان اضطراری مدل‌سازی پارامتریک
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Evaluating the Effect of Educational Buildings' Form on Improving Outdoor Thermal Comfort ارزیابی تاثیر فرم ساختمانهای آموزشی در ارتقای آسایش حرارتی فضای باز 245558 10.22034/he.2026.573283.1193 FA زهرا خزایی کارشناسی ارشد معماری و انرژی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران. مریم آزموده گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی ، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین. ایران. 0000-0002-1719-8565 Journal Article 2026 02 01 Considering the effects of being outdoors on students' mental and physical health, outdoor spaces are very important in educational environments. One way to improve these spaces is to enhance their thermal comfort. The aim of this research is to evaluate the effect of the form of educational buildings on improving outdoor thermal comfort in Tehran. Also, this paper uses optimization to identify the best and worst forms across different time frames. By analyzing and categorizing 92 buildings from different universities in Tehran, and by writing an algorithm capable of producing 432 forms, Rhino, Grasshopper, Ladybug, and Galapagos were used to perform simulation and optimization. The results showed that the best form in the entire investigated time period is the rectangular form with an east-west extension. Comparing the best form with the worst form showed that the difference in the percentage of time the spaces have outdoor thermal comfort is 0/215%, and the difference in outdoor thermal comfort is 0/133 °C between these two forms. The best form can affect outdoor thermal comfort conditions up to 30 meters from the building on the site. Because cold stress prevails throughout the period at the site, the best form selected by optimization is partially similar to the best form for the cold seasons. Therefore, the best form has no gaps, more surfaces facing the sun, and less shading than the worst form. It also has an east-west extension. با توجه به تاثیر حضور در فضای باز بر بهبود سلامت روانی و فیزیکی محصلان، فضاهای خارجی در محیط‌های آموزشی از اهمیت زیادی برخوردارند. یکی از راه‌های بهبود این فضاها، بهبود شرایط آسایش حرارتی آن‌هاست. از طرفی، طراحی فرم ساختمان مربوط به مراحل اولیه طراحی است و تغییر آن بعد از ساخت، پرهزینه است. ازاین‌رو، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که فرم ساختمان‌های آموزشی چه تأثیری بر شرایط آسایش حرارتی فضاهای باز، در شهر تهران دارد و کدام الگوی فرمی می‌تواند بهترین و بدترین عملکرد را در بازه‌های زمانی مختلف ارائه دهد؟ بنابراین هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تاثیر فرم ساختمان‌های آموزشی در ارتقای آسایش حرارتی فضای باز(با شاخص (UTCIدر شهر تهران می‌باشد. همچنین این پژوهش به اهدافی مانند بهینه سازی به منظور یافتن بهترین و بدترین فرم در بازه‌های زمانی مختلف نیز می‌پردازد. با بررسی و دسته‌بندی ۹۲ دانشکده در شهر تهران و نوشتن الگوریتمی با قابلیت تولید ۴۳۲ فرم با ابزارهای راینو، گرس‌هاپر، لیدی باگ و گالاپاگوس، شبیه‌سازی و بهینه‌سازی انجام شد. نتایج نشان داد، بهترین فرم در بازه زمانی بررسی شده، فرم مستطیل شکل با کشیدگی شرقی-غربی است. اختلاف بین بهترین و بدترین فرم، از نظر آسایش حرارتی خارجی C° ۰.۱۳۳ و اختلاف درصد زمان دارای آسایش حرارتی خارجی بین این دو فرم ، ۰.۲۱۵ % است. وجود بهترین فرم در سایت می‌تواند شرایط آسایش حرارتی خارجی را تا فاصله‌ی ۳۰ متری از ساختمان تغییر دهد. با توجه به غالب بودن تنش سرمایی در بازه زمانی مورد بررسی در سایت، بهترین فرم انتخابی توسط بهینه‌سازی، به بهترین فرم فصول سرد نزدیک‌تر است. بنابراین بهترین فرم سطوح رو به خورشید بیشتر و سایه اندازی کمتری داشته و بدون پیش آمدگی و فرورفتگی و دارای کشیدگی شرقی-غربی است. آسایش حرارتی فضای باز بهینه سازی ساختمان‌های آموزشی فرم UTCI
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Translating Users’ and Observers’ Perceptual Preferences in the Façades of Tehran Commercial Centers تبیین ترجمه ترجیحات ادراکی کاربران و مخاطبان در نمای مراکز تجاری تهران 245650 10.22034/he.2026.582358.1212 FA نسیبه شهابی مسکون گروه معماری، واحد بم، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران. منصور نیکپور گروه معماری، واحد بم، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران. 0000-0001-7305-1704 محسن قاسمی گروه معماری، واحد بم، دانشگاه آزاد اسلامی، بم، ایران. 0000-0002-0512-7321 Journal Article 2026 05 19 Commercial façades in Tehran can no longer be understood merely as exterior envelopes, decorative surfaces, or visual instruments for market differentiation. In contemporary urban conditions, they operate as critical thresholds where architectural expression, environmental performance, commercial visibility, and public perception intersect. The central problem addressed in this study is the lack of a systematic mechanism to translate users’ and observers’ perceptual preferences into measurable, operational design criteria for commercial façades. Focusing on the second substudy of a doctoral research project, this article examines how perceptual judgments can be translated into architectural parameters that inform façade design decisions. The study adopts a quantitative-analytical approach based on 18 parametrically defined façade alternatives and nine design attributes, including entrance legibility, canopy depth, façade greenery, setback, glazing surface, materiality, opening rhythm, window-to-wall ratio, and ground-floor transparency. Data were collected from 309 respondents through 3,090 paired-choice tasks and 1,854 perceptual observations. A discrete choice model was used to estimate the implicit weight of façade attributes in users’ and observers’ decisions. At the same time, Quality Function Deployment (QFD) was employed to translate perceptual needs into design parameters. The results show that entrance legibility is the strongest predictor of façade choice, followed by canopy depth and façade greenery. In contrast, window-to-wall ratio and ground-floor transparency, when considered independently, did not exert a significant effect on selection. The QFD analysis further indicates that perceptual preferences are operationalized mainly through canopy depth, controlled transparency, setback, and the spatial articulation of the entrance threshold. The findings challenge the conventional assumption that greater transparency necessarily enhances commercial attractiveness. Instead, they suggest that a successful commercial façade in Tehran depends on a legible threshold, climatic moderation, perceptual clarity, and the careful translation of human experience into architectural design criteria. مسئله اصلی این پژوهش، فقدان سازوکار نظام‌مند برای تبدیل ترجیحات ادراکی کاربران و مخاطبان به معیارهای کالبدی و تصمیم‌ساز در فرآیند طراحی نمای مراکز تجاری تهران است؛ وضعیتی گسسته که سبب شده است پوسته‌های شهری یا به نمایشگری مفرط، شفافیت خام و پرهزینه فروکاسته شوند، یا با وجود توجیه فنی و کارایی اقلیمی، فاقد خوانایی و پیوند فضایی با ناظران باشند. هدف محوری مقاله، تبیین این گزاره است که کدام ویژگی‌های کالبدی پوسته در انتخاب ادراکی ناظران مؤثرترند و چگونه می‌توان این ترجیحات را به پارامترهای عملیاتی طراحی معماری ترجمه کرد. روش پژوهش، کمی‌ـ‌تحلیلی و مبتنی بر لایه دوم مطالعاتی رساله است؛ بدین منظور، ۱۸ آلترناتیو پارامتریک نما بر پایه ۹ ویژگی طراحی تدوین شد و داده‌های تجربی از طریق ۳۰۹ پاسخ‌دهنده، ۳۰۹۰ تکلیف انتخاب زوجی و ۱۸۵۴ مشاهده ادراکی گردآوری گردید. برای تحلیل داده‌ها، مدل لاجیت جهت استخراج وزن ضمنی متغیرهای کالبدی و ماتریس گسترش عملکرد کیفیت (QFD) برای ترجمه نیازهای ادراکی به پارامترهای ملموس طراحی به کار گرفته شد. نتایج مدل انتخابی اثبات کرد که خوانایی ورودی، حیاتی‌ترین محرک در انتخاب ادراکی است و در مراتب بعدی، عمق سایه‌بان و سبزینگی پوسته قرار دارند؛ همچنین، یافته‌های خروجی ماتریس QFD آشکار ساخت که تحقق ترجیحات ادراکی مخاطبان، عمدتاً از طریق سازمان‌دهی سایه، مدیریت شفافیت، عقب‌نشینی‌های ساختاری و تعریف روشن زون آستانه امکان‌پذیر است. خوانایی آستانه نمای تجاری ترجیحات ادراکی مدل لاجیت ماتریس QFD
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Implementing Risk and Value Management in Civil Engineering Projects (EPC) and Investigating the Internal Failure Structure of the Project (Case Study of Moj Darya Commercial Residential Complex) پیاده سازی مدیریت ریسک و ارزش در پروژه‌های عمرانی (EPC) و بررسی ساختار شکست‌های داخلی پروژه (مطالعه موردی مجتمع مسکونی تجاری موج دریا) 246259 10.22034/he.2026.584745.1225 FA امیر معتمدی قزوینی کارشناسی ارشد مهندسی و مدیریت ساخت، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران. Journal Article 2026 06 02 The goal of combining risk management and value engineering is to maximize value, reduce the severity and probability of risk events, and maximize the return on initial investment. It also enables the project team to be in a position to create conditions for successful projects, given the specific characteristics of each project (goal, people, communications, real and achievable budget, specific achievements, feasible program, efficient delivery). If there is a risk management study group in the project, value engineering can use risk as one of the main criteria for evaluating its proposed options. Also, since the output of value engineering studies is provided as input to risk management, the separate application of these two methods will increase the time of project studies. By studying construction projects, it can be seen that the two processes above (risk and value management) are either not used in projects or are used separately, which does not create the necessary effectiveness. This article presents a combined approach of these two processes, using which the project management process can be evaluated and controlled at each specific stage. Specifically, this article examines and evaluates the internal risk structure of construction projects. هدف از تلفیق مدیریت ریسک و مهندسی ارزش، حداکثر نمودن ارزش، کاهش شدت و احتمال وقایع ریسکی و حداکثر نمودن بازگشت سرمایه اولیه است. همچنین به تیم پروژه این توانایی را می دهد که با توجه به ویژگی های خاص هر پروژه ( هدف، مردم، ارتباطات، بودجه حقیقی و قابل حصول، دستاورد های اختصاصی، برنامه قابل اجرا، تحویل کارآمد) در موقعیتی قرار گیرند که شرایط برای پروژه های موفق مهیا گردد. در صورت وجود گروه مطالعات مدیریت ریسک در پروژه، مهندسی ارزش می تواند ریسک را به عنوان یکی از معیارهای اصلی ارزیابی گزینه های پیشنهادی خود، مورد استفاده قرار دهد. همچنین از آنجایی که خروجی مطالعات مهندسی ارزش به عنوان ورودی در اختیار مدیریت ریسک قرار می گیرد، کاربرد جداگانه این دو روش موجب افزایش زمان مطالعات پروژه خواهد شد. با مطالعه پروژه های عمرانی می توان ملاحظه کرد که دو فرآیند فوق (مدیریت ریسک و ارزش) یا در پروژه ها به کار گرفته نشده اند یا بصورت مجزا به کارگیری شده اند که اثر بخشی لازم را ایجاد ننموده اند. در این مقاله رویکردی تلفیقی از این دو فرآیند ارائه می شود که با استفاده از این رویکرد روند مدیریت پروژه در هر مرحله مشخص، قابل ارزیابی و کنترل است. بصورت خاص در این مقاله ساختار ریسک داخلی پروژه های عمرانی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است. مدیریت پروژه مدیریت ریسک مهندسی ارزش شکست خارجی پروژه
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 The Evolution of Spatial and Structural Characteristics of Domes in the History of Iranian Architecture سیر تحول ویژگی‌های فضایی و ساختاری گنبد در تاریخ معماری ایران 246260 10.22034/he.2026.583789.1218 FA سید میثم سیاه پوش کارشناسى ارشد معمارى، دانشگاه غیر انتفاعى خاتم، تهران، ایران Journal Article 2026 05 28 One of the most important and prominent elements of Iranian architecture is the roofing system, particularly domes. The construction of domes in Iran has ancient roots dating back to the pre-Islamic era and experienced remarkable progress during the Islamic periods. Geometry, mathematics, and the emergence of new tools throughout history have had a direct impact on the evolution of the form, structure, and construction of domes. This article aims to examine the historical evolution of the dome as a key element of Iranian architecture, its position in Islamic architecture, and the classification of various types of domes and arches. It analyzes the spatial and structural characteristics of this element. Domes from the Parthian period were generally circular and of the ribbed type (mazeh-dar), with a height greater than the radius of the base. In the Sasanian period, the arches included various types such as horseshoe, semi-circular (hilochiin), ribbed, Sasanian elliptical, and egg-shaped arches, which lacked pointed tips and possessed high load-bearing capacity. In the early Islamic centuries, slow and fast horseshoe arches, followed by pointed arches, became prevalent. In later periods, especially during the Timurid and Safavid eras, pointed load-bearing and decorative pointed arches were commonly used. The findings of the study indicate that developments in geometry and mathematics have been the main factors in the advancement or decline of the structural characteristics of domes in the history of Iranian architecture and can serve as a foundation for future research in this field. یکی از مهم‌ترین و برجسته‌ترین عناصر معماری ایرانی، پوشش سقف‌ها به‌ویژه گنبدها است. ساخت گنبد در ایران ریشه‌ای کهن داشته و به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و در دوره‌های اسلامی با پیشرفت چشمگیری همراه بوده است. هندسه، ریاضیات و ظهور ابزارهای نوین در طول تاریخ، تأثیر مستقیمی بر تکامل فرم، ساختار و ساخت گنبد داشته است. این مقاله با هدف بررسی سیر تحول تاریخی گنبد به‌عنوان عنصر کلیدی معماری ایران، جایگاه آن در معماری اسلامی، دسته‌بندی انواع گنبد و قوس‌ها، به تحلیل ویژگی‌های فضایی و ساختاری این عنصر می‌پردازد. گنبدهای دوره اشکانی عمدتاً مدور و از نوع مازه‌دار با ارتفاعی بیشتر از شعاع پایه بودند. در دوره ساسانی، قوس‌ها شامل انواع هلوچین، نعلی (نعل‌اسبی)، مازه‌دار، بیضوی ساسانی و تخم‌مرغی بودند که فاقد تیزگی بوده و باربری بالایی داشتند. در قرون اولیه اسلامی، قوس‌های هلوچین (کند و تند) و سپس جناغی رواج یافت و در دوره‌های بعدی به‌ویژه تیموری و صفوی، قوس‌های تیز باربر و تیز تزئینی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تحولات هندسه و ریاضیات، عامل اصلی پیشرفت یا افول ویژگی‌های ساختاری گنبد در تاریخ معماری ایران بوده و می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های آینده در این حوزه قرار گیرد. گنبد ویژگی ساختاری ویژگی فضایی معماری ایران
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Pragmatism in Contemporary Architecture: Analyzing the Impact of Emerging Technologies on Design Creativity, Spatial Optimization, and Architects’ Decision-Making پراگماتیسم در معماری معاصر: تحلیلی بر تأثیر فناوری‌های نوین در ارتقای خلاقیت طراحی، بهینه‌سازی فضا و تصمیم‌گیری حرفه‌ای معماران 246261 10.22034/he.2026.585561.1227 FA مهرداد شب خیز فردوئی گروه معماری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران 0000-0003-2320-6477 بهزاد وثیق گروه معماری دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران 0000-0001-5708-7045 علی اصغر زاده گروه معماری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران 0000-0002-5414-2069 Journal Article 2026 06 07 This study aimed to analyze the impact of emerging architectural technologies, including Artificial Intelligence (AI), Building Information Modeling (BIM), Parametric Design, and Augmented Reality (AR), on design creativity, spatial optimization, and architects’ professional decision-making within the framework of pragmatism. The research was applied in purpose and descriptive–analytical in method, employing a survey approach. The statistical population consisted of professional architects, faculty members, and postgraduate architecture students familiar with emerging technologies, from whom 70 participants were selected through purposive sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire containing 20 items on a five-point Likert scale. Content validity was confirmed by experts, and reliability was verified through Cronbach’s alpha coefficient (0.84). Data were analyzed using descriptive statistics, Pearson correlation, one-sample t-test, and multiple regression analysis in SPSS. The findings indicated that emerging technologies significantly improve design efficiency, spatial optimization, and architects’ decision-making processes. Artificial Intelligence showed the strongest effect on professional decision-making among the technologies examined. Significant positive relationships were found between emerging technologies and spatial optimization (r = 0.76) as well as design efficiency (r = 0.71). However, their influence on design creativity was comparatively weaker, highlighting the continuing importance of human experience and professional judgment in architectural practice. From a pragmatic perspective, the value of emerging technologies lies not merely in their technical capabilities but in their effectiveness in addressing real design challenges, improving the quality of the built environment, and supporting informed architectural decision-making. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر فناوری‌های نوین معماری شامل هوش مصنوعی (AI)، مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، طراحی پارامتریک و واقعیت افزوده (AR) بر خلاقیت طراحی، بهینه‌سازی فضا و تصمیم‌گیری حرفه‌ای معماران در چارچوب رویکرد پراگماتیسم انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل معماران حرفه‌ای، اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی معماری آشنا با فناوری‌های نوین بود که از میان آنان 70 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته مشتمل بر 20 گویه در طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شد. روایی محتوایی ابزار توسط متخصصان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 84/0 احراز گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و به‌کارگیری آزمون‌های آماری توصیفی، همبستگی پیرسون، تی تک‌نمونه‌ای و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج نشان داد فناوری‌های نوین تأثیر مثبت و معناداری بر بهره‌وری طراحی، بهینه‌سازی فضا و فرآیند تصمیم‌گیری معماران دارند. میان فناوری‌های مورد بررسی، هوش مصنوعی بیشترین نقش را در تبیین تغییرات تصمیم‌گیری حرفه‌ای ایفا کرد. همچنین رابطه مثبت و معناداری میان استفاده از فناوری‌های نوین و بهینه‌سازی فضا (r=0.76) و بهره‌وری طراحی (r=0.71) مشاهده شد. با وجود این، تأثیر فناوری‌ها بر خلاقیت طراحی نسبت به سایر مؤلفه‌ها ضعیف‌تر ارزیابی گردید و نقش تجربه و قضاوت انسانی همچنان تعیین‌کننده باقی ماند. یافته‌ها از منظر پراگماتیسم نشان می‌دهد ارزش فناوری‌های نوین در معماری نه در ماهیت فنی آن‌ها، بلکه در توانایی‌شان برای حل مسائل واقعی طراحی، ارتقای کیفیت محیط ساخته‌شده و بهبود تجربه حرفه‌ای معماران نهفته است. پراگماتیسم معماری معاصر فناوری‌های هوشمند تصمیم‌گیری معماران
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Contemporaneity Perspective On The Neuropsychological Paradigm In Safavid Architecture Of Naqsh-e Jahan Square In Isfahan چشم‌انداز معاصریت بر پارادایم عصب‌روان‌شناختی در معماری صفوی میدان نقش‌ جهان اصفهان 246262 10.22034/he.2026.584543.1224 FA محمد دبدبه دانش‌آموختۀ معماری‌داخلی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران 0000-0002-2648-7211 المیرا صعوه دانش‌آموختۀ معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران 0009-0001-6521-6908 لاله نظری گروه معماری، واحد تهران‌مرکزی، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران 0000-0001-7060-4297 مجتبی طلیمی گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاداسلامی، کرج، ایران 0009-0008-8872-6805 معین توسلی گروه معماری، واحد شبستر، دانشگاه آزاداسلامی، شبستر، ایران 0009-0008-9917-3038 Journal Article 2026 06 01 Despite the historical significance of Isfahan’s Naqsh-e Jahan Square, the mechanisms through which the geometric codes of Safavid architecture are translated into enduring neural stimuli, and the reasons for the continuity of its lived experience of contemporaneity, remain neurophysiologically unexplored. This study aims to address this scholarly lacuna by analyzing the nexus between the square's physical components and the observer's neural processing to formulate a pattern for generating a sustainable sense of place within the contemporary spatiality paradigm. The research adopts a qualitative methodology, employing an interpretive-historical method and a hermeneutic phenomenological approach. Data were gathered through in-depth interviews with 15 elite experts in architecture, cognitive neuroscience, and environmental psychology, selected via snowball sampling until theoretical saturation was reached. The analysis process, integrating Colaizzi’s method with systematic coding strategies (open, axial, and selective), led to the conceptualization of the core category: the "Neuropsychological Convergence Paradigm in Safavid Architecture." Research validity and quality were ensured using Lincoln and Guba’s evaluative criteria. The findings indicate that the research’s analytical model rests on three perceptual, cognitive, and emotional domains. At the perceptual level, through embodied phenomenology, the architecture transforms perception from a passive encounter into active bodily engagement and integration. At the cognitive level, the square’s coherent and fractal geometry reduces the processing load on the prefrontal cortex, providing a platform for attention restoration and cognitive security. Furthermore, at the emotional level, symmetry and golden proportions activate the brain's reward circuits, linking aesthetic pleasure to identity-based belonging and authentic dwelling. In conclusion, the contemporaneity of Naqsh-e Jahan Square is the product of a bio-neural adaptation between its geometry and the human brain. Through a neuro-restorative performance, it mitigates cognitive load amidst urban chaos and, by responding to evolutionary needs, guarantees perceptual sustainability and the enduring legacy of Safavid architecture. علی‌رغم اهمیت تاریخی میدان نقش‌ جهان اصفهان، سازوکار تبدیل کدهای هندسی معماری صفوی به محرک‌های عصبی پایدار و چرایی تداوم تجربۀ زیستۀ معاصریت در این فضا، همچنان از منظر عصب‌روان‌شناختی ناشناخته مانده است. پژوهش حاضر با هدف رفع این خلأ علمی، به واکاوی پیوند میان مؤلفه‌های کالبدی میدان و فرایندهای پردازش عصبی ناظر می‌پردازد تا الگوی خلق حس‌مکان پایدار در پارادایم مکان‌مندی معاصر را فرموله کند. روش‌‌تحقیق با اتخاذ روش تفسیری–تاریخی و رویکرد پدیدارشناسی هرمنوتیک در چارچوب مطالعات کیفی سامان‌یافته است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با ۱۵ متخصص تراز اول (معماری، علوم ‌اعصاب شناختی و روان‌شناسی محیطی)، که به روش گلوله‌برفی انتخاب شده بودند، تا مرحلۀ اشباع‌نظری گردآوری شد. فرایند تحلیل با تلفیق روش کلایزی و استراتژی کدگذاری نظام‌مند (باز، محوری و گزینشی)، به تبیین مقولۀ هستۀ «پارادایم هم‌گرایی عصب‌روان‌شناختی در معماری صفوی»، منجر گردید. سپس اعتبار و کیفیت تحقیق با کاربست معیارهای ارزیابی لینکلن و گوبا تضمین شد. یافته‌ها نشان داد که الگوی تحلیلی پژوهش بر سه ساحت ادراکی، شناختی و عاطفی استوار است. در سطح ادراکی، معماری با تکیه بر پدیدارشناسی بدن‌مند، ادراک را از یک مواجهۀ منفعل به الحاق بدنی و کُنشی فعال بدل می‌سازد. در سطح شناختی، هندسۀ منسجم و فراکتال میدان با کاهش بار پردازشی قشر پیش‌پیشانی، بستری برای بازیابی توجه و تأمین امنیت شناختی فراهم می‌آورد. همچنین در سطح عاطفی، تقارن و تناسبات طلایی با فعال‌سازی مدارهای پاداش مغزی، لذت زیباشناختی را به تعلق هویتی و سکونت اصیل پیوند می‌زند. درنتیجه، معاصریت میدان نقش‌ جهان محصول انطباق زیستی-عصبی هندسه با مغز انسان است که با عملکردی عصب-مرمتگر، بار شناختی را در آشفتگی‌های شهری ترمیم کرده و با پاسخ به نیازهای تکاملی، پایداری ادراکی و ماندگاری معماری صفوی را تضمین می‌کند. میدان نقش ‌جهان معماری صفوی تجربۀ زیسته معاصریت عصب‌روان‌شناختی
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 A phenomenological exploration of the lived experiences of women aged 20 to 45 in Lamerd County regarding hijab and generational conflict within the context of cultural transformations واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته زنان ۲۰ تا ۴۵ ساله شهرستان لامرد از حجاب و تعارض نسلی در بستر تحولات فرهنگ 246965 10.22034/he.2026.587046.1232 FA بایرام آقاپور گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-0692-5090 پروانه دودمان گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0009-0005-9200-2381 سید محمود اشرف کارشناسی ارشد روان شناسی، دبیر آموزش و پرورش، خوزستان، ایران. 0009-0005-9200-2381 لیلا صیامی گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0009-0005-9200-2381 Journal Article 2026 06 16 This study aimed to conduct an interpretive phenomenological examination of the lived experiences of women aged 20 to 45 in Lamerd regarding hijab and generational conflict within the broader context of cultural transformation. Employing a qualitative design and interpretive phenomenological methodology, data were gathered through in-depth semi-structured interviews with sixteen participants selected via purposive sampling based on maximum variation. The data were analyzed using thematic analysis, proceeding through initial coding, the development of subthemes and overarching themes, and phenomenological 0interpretation. The findings indicate that the experience of hijab among participants is a multilayered phenomenon articulated through seven principal themes: redefining the meaning of hijab; shifts in attitudes over time; the family as the primary site of socialization; virtual spaces and the reconstruction of meaning; generational conflict in conceptualizing hijab; dialogue as a strategy for managing conflict; and movement toward informed choice. These themes encompass elements such as identity formation, cognitive reflection, intercultural exposure, value transmission, media influence, lifestyle change, empathy, and individual agency. Overall, the results suggest that hijab functions not merely as a normative practice or external mandate but as part of an ongoing process of identity construction and reflexivity shaped through interactions with familial, media, and cultural structures. Generational conflict is shown to stem less from superficial differences than from divergent value systems and meaning-making frameworks. Dialogue and intergenerational engagement emerged as the most effective strategies for mitigating conflict. In participants’ perspectives, the future of hijab is envisioned through the lenses of informed choice, cultural diversity, and the coexistence of multiple meanings. پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته زنان 20 تا ۴۵ ساله شهر لامرد از حجاب و تعارض نسلی در بستر تحولات فرهنگی انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۱۶ مشارکت‌کننده و با روش نمونه‌گیری هدفمند مبتنی بر بیشینه تنوع گردآوری شد و تحلیل آن‌ها با استفاده از تحلیل مضمون در مراحل کدگذاری اولیه، استخراج مضامین فرعی و اصلی و تفسیر پدیدارشناختی صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد تجربه حجاب در میان مشارکت‌کنندگان پدیده‌ای چندلایه است که در قالب هفت مضمون اصلی شامل «بازتعریف معنای حجاب» (کدها: هویت فردی، انتخاب آگاهانه، امنیت روانی، وقار، معنای نمادین حجاب)، «تحول نگرش در گذر زمان» (کدها: بازاندیشی شناختی، مطالعه، تجربه بین‌فرهنگی، سفر، رشد شناختی)، «خانواده به‌عنوان بستر نخست جامعه‌پذیری» (کدها: تربیت، الگوسازی، انتقال ارزش، کنترل اجتماعی)، «فضای مجازی و بازسازی معنا» (کدها: اثر رسانه، شبکه‌های اجتماعی، جهانی‌شدن فرهنگی، مقایسه فرهنگی)، «تعارض نسلی در فهم حجاب» (کدها: تفاوت ارزش‌ها، فردگرایی، اختلاف نسل‌ها، تغییر سبک زندگی)، «گفت‌وگو به‌عنوان راهبرد مدیریت تعارض» (کدها: مدارا، احترام متقابل، شنیدن فعال، همدلی) و «حرکت به سوی انتخاب آگاهانه» (کدها: عاملیت زنان، آزادی انتخاب، تنوع نگرش‌ها، مسئولیت فردی) سازمان‌دهی شد. نتایج بیانگر آن است که حجاب صرفاً یک رفتار هنجاری یا الزام بیرونی نیست، بلکه بخشی از فرآیند هویت‌یابی و بازاندیشی زنان در تعامل میان ساختارهای خانوادگی، رسانه‌ای و فرهنگی است. همچنین، تعارض نسلی بیش از آنکه ناشی از تفاوت ظاهری باشد، ریشه در تفاوت نظام‌های ارزشی و شیوه‌های معناپردازی دارد. در این میان، گفت‌وگو و تعامل بین‌نسلی به‌عنوان مؤثرترین راهبرد کاهش تعارض شناسایی شد. در نهایت، آینده حجاب در نگاه مشارکت‌کنندگان در قالب «انتخاب آگاهانه»، «تنوع فرهنگی» و «همزیستی معناها» قابل تصور است. حجاب تجربه زیسته تعارض نسلی بازاندیشی لامرد
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 The Impact of Political Culture on Women's Political Participation in Sistan and Baluchestan After the Islamic Revolution تأثیر فرهنگ سیاسی بر مشارکت سیاسی زنان در سیستان و بلوچستان پس از انقلاب اسلامی 247206 10.22034/he.2026.570472.1187 FA مهناز ذاکرهرفته گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. 0009-0002-1587-3552 احمد رضا طاهری گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. 0000-0003-1371-0645 سلطانعلی میر گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. 0009-0005-3977-3400 Journal Article 2026 01 04 Abstract<br><br>Women's political participation is a fundamental indicator of social and political development. In Sistan and Baluchestan, the traditional political culture, rooted in religious beliefs and tribal norms, has created significant barriers to women's participation. This study examines the impact of political culture on women's political participation in this region after the Islamic Revolution. The main objective of this study is to analyze the barriers and opportunities related to women's political participation in Sistan and Baluchestan and to evaluate the influence of political culture on their behavior. Methodology: This descriptive-analytical study was conducted using data collected through library research and field questionnaires. The statistical population included women over 18 years of age in Sistan and Baluchestan, and random sampling was employed. Data were analyzed using SPSS software. The results showed that religious beliefs (correlation coefficient: -0.72) and tribal structures (correlation coefficient: -0.68) are the main obstacles to women's participation. On the other hand, education (correlation coefficient: +0.65), social media (correlation coefficient: +0.58), and family support (correlation coefficient: +0.62) have positive effects on women's willingness to participate in politics. Traditional political culture significantly limits women's political participation in Sistan and Baluchestan. However, increasing educational levels, leveraging social media, and family support are effective tools for transforming this culture and enhancing women's participation. چکیده<br><br>مشارکت سیاسی زنان یکی از شاخص‌های اساسی توسعه اجتماعی و سیاسی است. در سیستان و بلوچستان، فرهنگ سیاسی سنتی، که ریشه در باورهای مذهبی و هنجارهای قبیله‌ای دارد، موانع عمده‌ای برای مشارکت زنان ایجاد کرده است. این پژوهش به بررسی تأثیر فرهنگ سیاسی بر مشارکت سیاسی زنان در این منطقه پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، تحلیل موانع و فرصت‌های مرتبط با مشارکت سیاسی زنان در سیستان و بلوچستان و تأثیر فرهنگ سیاسی بر این رفتار است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه‌های میدانی جمع‌آوری شدند. جامعه آماری شامل زنان بالای 18 سال سیستان و بلوچستان بود و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی انجام شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که باورهای مذهبی (ضریب همبستگی -0.72) و ساختارهای قبیله‌ای (ضریب همبستگی -0.68) موانع اصلی مشارکت زنان هستند. در مقابل، تحصیلات (ضریب همبستگی +0.65)، رسانه‌های اجتماعی (ضریب همبستگی +0.58) و حمایت خانوادگی (ضریب همبستگی +0.62) تأثیر مثبتی بر تمایل زنان به مشارکت در سیاست داشتند. فرهنگ سیاسی سنتی به‌شدت مشارکت سیاسی زنان را در سیستان و بلوچستان محدود کرده است. با این حال، افزایش سطح تحصیلات، استفاده از رسانه‌های اجتماعی و حمایت خانوادگی ابزارهای مؤثری برای تغییر این فرهنگ و ارتقای مشارکت زنان هستند. فرهنگ سیاسی مشارکت سیاسی زنان سیستان و بلوچستان انقلاب اسلامی
انجمن علمی مهندسی و مدیریت پسماند ایران اکولوژی انسانی 3041-9255 5 14 2026 05 22 Evaluation of the Effects of Microsilica and Rice Husk Ash on the Mechanical Bond Properties of Repair Layers Made of High-Performance Fiber-Reinforced Concrete with Normal Concrete Using Artificial Neural Networks ارزیابی تأثیر میکرو سیلیس و خاکستر پوسته برنج بر مشخصات مکانیکی پیوند لایه های تعمیری از نوع بتن توانمند و الیافی با بتن معمولی توسط شبکه های عصبی مصنوعی 247207 10.22034/he.2026.571409.1190 FA یاسر جلالیان گروه مهندسی عمران و نقشه برداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. 0009-0000-1986-3330 علی دلنواز گروه مهندسی عمران و نقشه برداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. 0009-0004-4108-0155 امیر حسین هاشمی گروه مهندسی عمران و نقشه برداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. 0009-0006-8441-6768 رضا فرخ زاد گروه مهندسی عمران و نقشه برداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. 0009-0003-7791-2921 Journal Article 2026 02 11 In this study, high-performance fiber-reinforced concrete was used as the repair layer. To develop the model, 17 mix designs in three distinct categories were employed. High-performance concrete mixtures were prepared with three dosage levels of microsilica (SF) and rice husk ash (RHA), at 5%, 10%, and 15% by weight of cement. Fiber-reinforced concrete mixtures were produced using two types of fibers: steel fibers (StF) and polypropylene fibers (PPF). For specimen preparation, the substrate concrete was first cast in specific molds for the pull-off test; after 28 days, the specimen surfaces were overlaid with other mix designs under two surface preparation conditions, namely grooved and wire-brushed surfaces. After setting and demolding, curing was carried out under two conditions: water ponding and open-air exposure. The maximum pull-off strength was obtained in specimens containing microsilica, and grooved surface preparation showed a positive effect on achieving higher pull-off strength. Artificial neural networks were employed using the results of the pull-off and slant shear tests to predict the mechanical behavior of the repair layer. A total of 408 data points were used as inputs for the neural network, including 286 samples for training and 61 samples for final testing. The network inputs were classified into five categories, including specimen ages of 28 and 120 days, two surface preparation methods (grooved and wire-brushed), and the type of mix design, while the output consisted of the test result. For this purpose, two types of neural networks, namely multilayer perceptron (MLP) and radial basis function (RBF), were used. Prediction and validation using the artificial neural networks confirmed that ANN performance in predicting the experimental results is reliable and cost-effective in terms of both time and expense. در این پژوهش از بتن توانمند و الیافی به عنوان لایه ترمیمی استفاده شده است. به منظور توسعه مدل از 17 طرح مخلوط در سه تیپ مجزا استفاده شده است. بتن توانمند با سه دوز میکروسیلیس (SF) و خاکستر پوسته برنج (RHA)، با مقادیر 5، 10 و 15 درصد وزنی سیمان ساخته شده است. بتن الیافی با دو نوع الیاف فولادی (StF) و پلی پروپیلن (PPF) ساخته شده اند. برای ساخت نمونه ها، ابتدا بتن بستر در قالب های مشخصی جهت آزمون Pull off ساخته شده و بعد از 28 روز، سطوح نمونه ها با دو حالت شیاردار و برس خورده توسط طرح های مخلوط دیگر پر شدند. بعد از گیرش و باز کردن قالب ها، عمل آوری در دو حالت حوضچه آب و هوای آزاد انجام گرفته است. بیشبنه نتایج مقاومت Pull off در نمونه های حاوی میکرو سیلیس حاصل شده و آماده سازی سطوح به صورت شیار زدن تاثیر مثبتی در کسب مقاومت Pull off را نشان می دهد. شبکه عصبی مصنوعی با استفاده از نتایج حاصل از آزمایش Pull offو برش سطحی و برای پیش بینی رفتار مکانیکی لایه ترمیمی مورد استفاده قرار گرفته است. تعداد 408 داده به عنوان ورودی شبکه عصبی، شامل 286 نمونه برای آموزش شبکه و 61 نمونه برای تست نهایی شبکه در نظر گرفته شده است. ورودی های شبکه در 5 دسته شامل سن 28 و 120 روزه نمونه ها، نحوه آماده سازی به دو صورت شیار و برس خورده و نوع طرح مخلوط قرار داده شده و خروجی شامل نتیجه آزمون می باشد. برای این کار از دو نوع شبکه عصبی شامل پرسپترون چند لایه (MLP) و شبکه شعاع مبنا (RBF) استفاده شده است. پیش بینی و صحت سنجی با استفاده از شبکه عصبی موید این مطلب است که کارایی شبکه عصبی برای پیش بینی نتایج آزمایش قابلیت اطمینان دارد و از نظر زمانی و هزینه ای مقرون به صرفه است. بتن توانمند بتن الیافی الیاف فولادی و پلی پروپیلن میکروسیلیس (SF) و خاکستر پوسته برنج (RHA) آزمایش Pull off