Hidden Articulation System In Traditional Iranian Housing (A Case Study Of The Tutunchi Historic House In Shiraz)

Articles in Press

Document Type : Article extracted From phd dissertation

Authors
Vahid Tavakolian
Malihe Taghipour
Khosro Movahed
Department of Architecture, Shi.C., lslamic Azad University, Shiraz, Iran
10.22034/he.2026.587565.1236
Abstract
The concept of articulation in traditional Iranian residential architecture and the identification of its characteristics and role constitute a fundamental basis for understanding the hidden principles underlying spatial organization. One of the most significant features of articulation is its capacity to accommodate contrasting qualities within the structural, functional, and semantic dimensions of space. This process reveals a common and concealed system that governs the relationships among spatial elements. In contemporary housing, however, this system has gradually weakened, leading to challenges such as the absence of coherent relationships between spaces, the overlap of private and public domains, and the decline of spatial privacy. The present study aims to identify the characteristics of articulation and to uncover the governing articulation system embedded in traditional Iranian houses. The research adopts a mixed-methods approach. In the first phase, using a qualitative approach and an analytical-documentary strategy, the characteristics of articulation were extracted through a review of library sources, Qur’anic teachings, and the viewpoints of relevant scholars. In the second phase, a quantitative approach was employed through a case study of the Tutunchi Historic House in Shiraz, dating from the Qajar period. Spatial analysis was conducted using observation, field surveys, and Space Syntax techniques. The findings reveal that all spaces and subspaces within Iranian houses of this period operate as components of an integrated articulation system, each defining its position within a tripartite framework consisting of formal, functional, and semantic dimensions. This system enables the coexistence of contrasting characteristics at both intra-spatial and inter-spatial scales. More specifically, the hidden articulation system appears to be inspired by the layered structure of creation and nature, manifesting through horizontal, vertical, and central organizational structures.
Keywords
مفصل
معماری
مسکن سنتی
خانۀ تاریخی توتونچی شیراز
دورۀ قاجار
Subjects
1.    اردلان، نادر و بختیار، لاله. (1391). حس وحدت: نقش سنت در معماری ایرانی. ترجمۀ: ونداد جلیلی. علم معمار رویال.
2.    بلیلان‌اصل، لیدا و ستارزاده، داریوش. (1394). جایگاه فضای بینابین در سازمان‌دهی فضایی عناصر معماری و شهری در ایران مطالعۀ موردی: شهر تبریز در دورۀ قاجار. علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 17(2)، 169-181. https://sanad.iau.ir/fa/Journal/jest/Article/839755
3.    بلیلان‌اصل، لیدا. اعتصام، ایرج و اسلامی، سیدغلامرضا. (1390). نقش فضای بینابین در هویت بخشی به گسترۀ فضایی بافت‌های تاریخی ایران. هویت شهر، 5(8)، 71-59. https://sanad.iau.ir/ar/Article/795424?FullText=FullText
4.    بنیانی، فاطمه. معمارضیا، کاظم. حبیبی، امین و فتاحی، کاوه. (1397). پیوستگی فضایی در گذار از فضای باز به بسته. اندیشۀ معماری، 2(4)، 76-63. https://doi.org/10.30479/at.2018.1539
5.    حیدری، علی‌اکبر. پیوسته‌گر، یعقوب و کیایی، مریم. (1395). تحلیل دانه‌بندی بلوک‌های مسکونی از منظر جرم­شناسی با استفاده تکنیک نحو فضا. هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، 21(3)، 101-91. https://doi.org/10.22059/jfaup.2016.61105
6.    حیدری، علی‌اکبر و توکلیان، وحید. (1404). همنشینی خَلوت و جَلوت در مسکن سنتی ایرانی (نمونۀ موردی: خانۀ توتونچی-شیراز). 16مطالعات شهر ایرانی-اسلامی، (60)، 44-25. https://iic.ihss.ac.ir/Article/47085
7.    دانشمند، سارا و نقره‌کار، عبدالحمید. (1392). چگونگی طراحی ورودی باتوجه‌به اصول شکل‌گیری معماری آستانگی. شهر ایرانی اسلامی، 3(11)، 107-97.
8.    دبدبه، محمد. ثقفی‌اصل، آرش. پورهادی‌حسینی، میرمحمدجواد و شاه‌پروری، مهدیه. (1404الف). تحلیل تأثیر تغییرکاربری بر هویت‌فضایی معماری خانه‌های سنتی و بازتاب آن در راهبردهای طراحی‌شهری (گسترۀ واکاوی: کلان‌شهر تبریز). معماری و محیط های انسان‌محور، 2(1)، 36-22. https://doi.org/10.82229/HAE.1204327
9.    دبدبه، محمد. شاه‌حسینی، حبیب. صدیق، مرتضی و نشاسته‌سازان‌اصفهان، عطیه. (1404ب). تبیین ادراک‌اجتماعی بر بازنمایی «روح‌مکان-حس‌مکان»؛ از منظر معناشناسی در فضاهای فرهنگی هویت‌مند. تغییرات اجتماعی-فرهنگی، 22(1: 85)، 65-52. https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1206585
10. درری‌جبروتی، احسان و اسلامی، سیدغلامرضا. (1392). بهبود کیفی طراحی برپایۀ مدیریت بهینه عوامل مؤثر. مطالعات معماری ایران، 2(3)، 84-67. https://jias.kashanu.ac.ir/article_111710.html?lang=fa
11. سامه، رضا و صداقت، علی. ( 1392). مرتبه‌بندی معماری متناسب با ساختار وجودی انسان براساس آموزه‌های قرآن و حکمت‌اسلامی. پژوهشی‌های میان رشته‌ای قرآن‌کریم، 4(1)، 74-39.
12. سجادی، سیدجعفر. (1379). فرهنگ اصطلاحات فلسفی ملاصدرا. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
13. علل‌الحسابی، مهران و دانشمند، سارا. (1390). جایگاه و نقش مفصل در معماری دیروز و امروز. طرح و نماد، 3(3)، 74-55. https://www.iust.ac.ir/jfa/article-1-51-fa.html
14. عمید، حسن. (1393). فرهنگ فارسی: شامل واژه‌های و لغات عربی و اروپایی مصطلح در زبان فارسی‌، و اصطلاحات علمی و ادبی‌. امیرکبیر.
15. قمی، عباس. (1379). کلیات مفاتیح الجنان: با علامت وقف. ترجمۀ: موسوی دامغانی‌ و خوشنویس افشاری‌، ویراستار: حسین استادولی‌. مطبوعات دینی‌.
16. کاپن، دیوید اسمیت. (1383). مبانی‌نظری معماری. ترجمۀ: علی یاران. دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم‌وتحقیقات.
17. لنگ، جان. (1397). آفرینش نظریة معماری: نقش علوم‌رفتاری در طراحی محیط. ترجمۀ: علیرضا عینی‌فر، دانشگاه تهران.
18. نوربرگ-شولتز، کریستین. (1399). معنا در معماری غرب. ترجمۀ: مهرداد قیومی بیدهندی، فرهنگستان هنر.
19. نوروزی، رضا. (1391). بررسی مفهومی (مفصل) در سازمان کالبدی معماری. معماری اقلیم گرم و خشک، 3(3)، 33-19. https://smb.yazd.ac.ir/article_236.html
20. Bręczewska-Kulesza, D.M., & Kaus, M. (2025). The Importance Of Traditional Housing As A Cultural Architectural Heritage, Forming The Landscape And Identity Of The City. Sustainability, 17(17), 1-28. https://doi.org/10.3390/su17177685
21. Danaeinia, A., Bahador Erfan, B., & Mohamadi Sabet, Z. (2024). Investigating The Hidden Geometry System At The Entrance Of The Historical Houses Of Kashan From The Qajar Period To The Beginning Of The Pahlavi Period. Architecture & Urbanism, 48(1), 67-82. https://doi.org/10.3846/jau.2024.21046
22. Eren, O. (2013). A comparison With Light Steel Frame Constructional Building Systems For Housing. World Applied Sciences, 25(3), 354-368. https://doi.org/10.5829/idosi.wasj.2013.25.03.2647
23. Goy, R.J. (2011).Venetian Vernacular Architecture: Traditional Housing In The Venetian Lagoon. Cambridge University Press.
24. Haik Tomajian, H., & Gyergyák, J. (2024). Urban Housing Typologies Through Modern History. Built Environment, 9(1), 127-140. https://doi.org/10.2478/jbe-2024-0013
25. Ji, F., & Zhou, S. (2021). Dwelling Is A Key Idea In Traditional Residential Architecture’s Sustainability: A Case Study At Yangwan Village In Suzhou, China. Sustainability, 13(11), 1-19. https://doi.org/10.3390/su13116492
26. Mashford-Pringle, A., Fu, R., & Stutz, S. (2023). Mamwi Gidaanjitoomin/Together We Build It: A Systematic Review Of Traditional Indigenous Building Structures In North America And Their Potential Application In Contemporary Designs To Promote Environment And Well-Being. Environmental Research & Public Health, 20(6), 1-19. https://doi.org/10.3390/ijerph20064761
27. Mokander, J., Schuett, J., Kirk, H.R., & Floridi, L. (2023). Auditing Karge Language Models: A Three-Layered Approach. AI & Ethics, 4(4), 1085-1115. https://doi.org/10.1007/s43681-023-00289-2
28. Pandjaitan, T.H. (2017). Hybrid Traditional Dwellings: Sustainable System In The Customary House In Ngada Regency. Technology, 8(5), 841-850. https://doi.org/10.14716/ijtech.v8i5.866
29. Tran, V.K. (2018). The Integration Of Traditional And Advanced Design In The Formation Of Sustainable New Rural Housing solutions. IOP Conference Series Earth & Environmental Science, 143(1), 1-11. https://doi.org/10.1088/1755-1315/143/1/012053
30. Waksmundzki, M., Stojek, J., & Stronczek, A. (2026). Robust Fault Diagnosis Of Hydraulic Pumps Under Variable Load: A Machine Learning Approach With Signal Conditioning. Applied Sciences, 16(12), 1-21. https://doi.org/10.3390/app16126051
Human Ecology

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 24 July 2026