نگرشی دوباره به نظریه باغشهر و علل تولید و چالش باغشهرهای ایران ( نمونه موردی : شهر زنجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی شهری دانشگاه زنجان . زنجان . ایران
2 دانشیار گروه برنامه ریزی شهری دانشگاه زنجان . زنجان. ایران و نویسنده مسئول
3 دانشیار گروه برنامه ریزی شهری دانشگاه زنجان . زنجان. ایران
10.22034/el.2023.401380.1014
چکیده
در شهر زنجان 99/4 متر مربع سرانه فضای سبز وجود دارد و با سرانه 8 متر مربع برای هر شهروند در طرح تفصیلی، 01/3- مترمربع کسری سرانه فضای سبز شهری را نشان می دهد . پیامد این کمبود ، خود را در تغییر کاربری اراضی کشاورزی به شکل باغشهر در شهر زنجان نشان داده است. هدف پژوهش حاضر نیز که به روش توصیفی – تحلیلی با رویکرد اکتشافی انجام شده است و از نظر هدف از نوع کاربردی است ؛ نگرشی مجدد به نظریه باغشهر می باشد . جامعه آماری پژوهش نیز کارشناسان اداره راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی شهر زنجان و اساتید جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریزکه براساس روش گلوله برفی 30 نفر انتخاب شدند . در مرحله اول متغیرهای کلامی بصورت اعداد فازی مثلثی تعریف شدند ، سپس تحلیل داده های میدانی که شامل مصاحبه ها و پرسش نامه های باز بودند به روش تحلیل محتوای کیفی طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی(گزینشی) انجام شد که در 12 مقوله ابتدایی شناسایی شدند . در مرحله کد گذاری محوری بین مقوله های ابتدایی ارتباط برقرار شد و مقوله ها در قالب 6 مقوله ی محوری دسته بندی شدند . در مرحله کدگذاری انتخابی( گزینشی ) ، مقوله های محوری شناسایی شده بصورت نظام مند و در قالب 3 طبقه کلی دسته بندی شدند. با توجه به اینکه میزان اختلاف نظر خبرگان در دو مرحله اول و دوم دلفی کمتر از حد آستانه خیلی کم(2/0) بدست آمد ، نظر سنجی در این مرحله متوقف شد . ضعف مدیریت شهری ، ضعف قوانین سازمانهای شهری ، مدیریت ناکارآمد ، نبود شفافیت‌های قانونی و وجود بندها و تبصره‌های مختلف دربارة تغییر کاربری اراضی، از عوامل ایجاد کننده و به چالش کشیده شدن مساله باغشهر در شهر زنجان بوده اند. لذا شفاف سازی قوانین و نقش آن در جلوگیری از تغییر کاربری اراضی و کاهش موازی کاری بین سازمانهای دولتی پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A reconceptualization the theory of garden city and the cause and challenges the production of Iran's garden cities (case study: Zanjan city)

نویسندگان English

mahboob reyhan 1
mohsen ahadnejad 2
taghi heydari 3
1 PhD student of geography and urban planning, Zanjan University, Iran
2 , Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Zanjan University, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Zanjan University, Iran
چکیده English

In the city of Zanjan, there is 99.4 square meters of green space per capita, while the detailed plan allocates 8 square meters per citizen, indicating a deficit of 3.01 square meters in urban green space per capita. The consequences of this shortage have manifested in the conversion of agricultural land into garden cities in Zanjan. The aim of the present study, which adopts a descriptive-analytical method with an exploratory approach and is applied in nature, is to revisit the concept of the garden city theory. The statistical population of the study includes experts from the Road and Urban Development Office and the Agriculture Department of Zanjan, as well as professors of geography and urban planning at the University of Tabriz, with 30 individuals selected through the snowball sampling method. In the first stage, verbal variables were defined as triangular fuzzy numbers. Subsequently, the analysis of field data, which included interviews and open-ended questionnaires, was conducted using qualitative content analysis through three stages: open, axial, and selective coding. This process initially identified 12 primary categories. During the axial coding stage, relationships were established between the primary categories, and they were grouped into 6 core categories. In the selective coding stage, the identified core categories were systematically organized into 3 overarching classes. Given that the level of disagreement among experts in the first and second Delphi rounds was below the very low threshold (0.2), the survey was halted at this stage. Weak urban management, inadequate regulations in urban organizations, inefficient management, lack of legal transparency, and the existence of various clauses and notes regarding land use change were identified as factors contributing to the emergence and challenges of the garden city issue in Zanjan. Therefore, it is recommended to clarify laws and their role in preventing land use change and to reduce parallel efforts among governmental organizations.

کلیدواژه‌ها English

theory
Garden citiy
challenge
Zanjan
  1. اسمعیلی ، فضل الله . متقی ، افشین . وقاری ، مژگان و حسینی امینی ، حسن (1393) ارزیابی مقدماتی پیامدهای طرح با غشهر در رشد فضاهای شهری نمونه موردی : شهریار . فصلنامه جغرافیا . سال دوازدهم . شماره 40 ، بهار
  2. ایزدی ، حسن؛ صلح جو، مصطفی(1397) ، بررسی علل و پیامدهای شکل گیری خنه های دوم در حومه هی کلن شهرها، مورد پژوهی: شهر مشهد، فصلنامه برنامه ریزی منطقه ی ، سال 8، شماره 31 . پاییز 1397
  3. بصیرت، آرش.1389، همه بسیج شویم برای نجات ماهی سیاه کوچلو و باهوش ترین صیادش(متنی در مورد باغ شهره- باغ راهها و نسبت آنها با حمل و نقل وحفظ محیط زیست). نشریه حیات نو ،صص 1-3
  4. پور جعفر ، سمیرا؛فیروزنیا ،قدیر ؛ افتخاری ،رکن الدین(1395) . نقش مدیریت اکولوژیکی در حفاظت از اراضی کشاورزی در روستاهای در معرض گسترش خانه های دوم (ویلاسازی) ، نمونه موردی : شهرستان شمیرانات. پایان نامه جهت اخذ کارشناسی ارشد رشته جغرافیا گرایش مدیریت و برنامه ریزی روستایی ، دانشگاه پیام نور تهران
  5. پور شاه آبادی، رضا؛ امان پور ، سعید؛ ملکی ، سعید (1398)، پیامدهای تبدیل راضی کشاورزی به باغ ویلاها ؛ مورد : روستای شهید منتظری دزفول.پایان نامه کارشناسی ارشد . رشته برنامه ریزی روستایی . دانشگاه شهید چمران اهواز.
  6. پیغمبردوست ، یونس؛ اصغری زمانی، اکبر ؛ حکیمی ، هادی(1394) ، ارزیابی وتغییرتحول فضایی کالبدی کاربری وکارکردی تبدیل باغات به ویلا واقع درحوضه استحفاظی شهرمرند طی دوره زمانی 1362 تا 1392، پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته ی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، پردیس بین المللی ارس ، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشگاه تبریز ، تابستان 1394
  7. توکلی بیدگلی ، مجتبی ؛ شاطریان ، محسن؛ کیانی ، صدیقه(1395) ، ارزیابی پیامدهای گسترش گردشگری خانه های دوم (نمونه موردی: بخش قمصر). پایان نامه کارشناسی ارشد . رشته اکوتوریسم .دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین. شهریور 1395
  8. حاجی پور ، خلیل ؛ پیاب ، آرمین ؛ داوود تبار ، مهدی (1397) ، بررسی تاثیر خانه های دوم بر جدایی گزینی فضایی در شهرهای جدید )مطالعه موردی: شهر جدید صدرا(.فصلنامه دانش شهرسازی دوره 2 ، شماره 3 ، پاییز 1397
  9. حسین پور، زهرا ، ،عزیزپور ، فرهاد؛ پریزادی، طاهر (1396). تحلیل اثرات خانه های دوم بر خزش روستایی ، مورد : دهستان بابلکنار(شهرستان بابل). پایان نامه جهت اخذ درجه کارذشناسی ارشد – جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ، دانشگاه خوارزمی.
  10. حیدری، تقی؛ جهانی، داریوش؛ حقی، یعقوب؛ علیپور، دلنیا و تیلکوی بگه جان، فاطمه ) 1401 (.تحلیل نقش فضاهای باغشهری بر حاکمیت غذایی پایدار مطالعه موردی: باغشهرهای شهر زنجان. مجله پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری،10(3) ، 21-38
  11. خلیلی، احمد؛ مستوره قلی پور؛ آرزو تاجیک؛ نادر زالی (1392) ، . ارائه الگویی برای برنا مه ریزی و طراحی باغ شهرها در نظام شهرسازی ایران، مدیریت شهری.شماره 32 . صص263-288
  12. خوش چهره ، محمدجواد ؛ عنابستانی ، علی اکبر؛ شایان ، حمید(1392) ، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گردشگری خانه های دوم بر مناطق روستایی)منطقه مورد مطالعه: شهرستان بینالود) ، پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته ی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی دانشگاه فردوسی مشهد
  13. درگاهی ، الهه ؛ فال سلیمان ، محمود ؛ میکائیلی ، جواد(1394) ، بررسی پیامدهای زیست محیطی، کالبدی، اقتصادی اجتماعی – خانه های دوم بر توسعه مناطق روستایی )مطالعه موردی بخش گلبهار شهرستان چناران( ، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته جغرافیا گرایش برنامه ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ؛ دانشگاه بیرجند، شهریور 1394
  14. ریحان کلوانق، محبوب؛ احدنژاد، محسن ؛ حیدری ، تقی(1402)، واکاوی علل و عوامل موثر بر تولید باغشهر در نواحی پیِراشهری زنجان، فصلنامه اکولوژی سرزمین، سال دوم، شماره دوم ، بهار 1402 .
  15. شامی ، مهدی ؛ محمدی یگانه ، بهروز؛ چراغی ، مهدی . اثرات اقتصادی و اجتماعی احداث باغ شهرها بر روستاهای پیرامون مطالعه موردی: شهرستان زنجان. پایان نامه جهت دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،گرایش برنامه ریزی کالبدی. دانشگاه زنجان .پاییز 1400
  16. طهماسبی مقدم ، حسین ؛ احدنژاد، محسن (1396)، تحلیل فضایی شاخصهای کمی و کیفی مسکن در نواحی شهری با رویکرد مسکن پایدار )مطالعه موردی: شهر زنجان(، پایاننامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد ، در رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری گرایش آمایش شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان
  17. ظاهری ، علی اصغر و محمدی یگانه ، بهروز(1396) ، بررسی اثرات احداث باغ شهرها در تغییر کاربری اراضی کشاورزی روستایی ، مورد مطالعه : روستاهای شمال قزوین ، پایاننامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد  ، در رشته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی گرایش اقتصاد و فضا ، تابستان 1396
  18. لطیفی، سمیه ؛ راحلی ، حسین ؛ یاداور ، حسین ؛ سعدی ، حشمت؛ شهرستانی ، سید علی (1397) . شناسایی و تبیین مراحل اجرایی توسعه کشاورزی حفاظتی در ایران با رویکرد دلفی فازی.فصلنامه مهندسی بیوسیستم ایران ، دوره 49، شماره 1 ، بهار 1397
  19. مهندسین مشاور راژان آب زاگرس ، 1394، طرح جامع شهر –اداره کل راه و شهرسازی استان آذربایجان شرقی
  20. محمدی میانرودان ، ندا ؛ احدنژاد روشتی، محسن . بررسی روند توسعه فیزیکی شهر با تاکید بر تغییرات منطقه پیرامون ) مورد مطالعه : حریم شهر زنجان (.پایان نامه جهت دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته برنامه ریزی منظقه ای. دانشگاه آزاد تهران مرکزی .زمستان 1392
  21. نوری قزلجه ، رضا؛ پور محمدی ، محمد رضا ؛ صدر موسوی ، میرستار ( 1395) . بررسی فرآیند شکل گیری خانه های دوم و پیامدهای آن )مطالعه موردی: محور ارتباطی تبریز بستان آباد( ، پایان نامه کارشناسی ارشد گروه جغرافیا و برنامه ریز ی شهری ، دانشگاه تبریز- ارس
  22. هوشیار حسن 1385 .برنامه ریزی توسعه فیزیکی شهرهای میانه اندام ( مورد نمونه : شهر مهاباد ) پایان نامه کارشناس ارشد . دانشگاه تبریز
  23. یار قلی ، وحید ، احدنژاد، محسن ،سجادی ،ژیلا (1397) .تبیین الگوی توسعه شهری زیست پذیر نمونه موردی شهر زنجان، رساله جهت اخذ درجه دکتری در رشته برنامه ریزی شهری . دانشگاه زنجان
  24. یعقوبی ، جعفر و حمیدی، کلثوم(۱۳۹۵) . مدلسازی پیامدهای توسعه ی باغ شهرها با استفاده از نظریه ی مبنایی مورد مطالعه: شهر زنجان .فصلنامه جغرافیا و توسعه . شماره ۴۴ . پاییز ۱۳۹۵
  25. Bilgin,I. (2015). Amerikan Bahçeşehir Hareketi’nin " Tarihsel Dönemler Üzerinden İncelenmesi .Güz ’14-15.
  26. Du Toit, Marié J; Olivia Rendón, Viktoria Cologna, Sarel S. Cilliers1 and Martin Dallimer(2022), Why Home Gardens Fail in Enhancing Food Security and Dietary Diversity, ORIGINAL RESEARCH articl Front. Ecol. Evol., 11 February 2022
  27. Ghosh,Sumita(2021), Urban agriculture potential of home gardens in residential land uses: A case study of regional City of Dubbo, Australia, Land Use Policy,Volume 109, October 2021, 105686.
  28. Ilerisoy,z.y.(2016).Bahce-sehir kavrami ve Ankara Bahcelievler semti Uzerinden irdelenmesi.international academic research congress.october 2016
  29. Rego,R.L.(2016) .Garden cities and suburbs in brazil: recurrent adaptations of a concept. 17th IPHS Conference, Delft 2016 . History – Urbanism – Resilience, Urban Expansion & Urban Innovation.
  30. Maria,G.Dines (2016).Garden cities of the Americas: Greenbelt and el palomar , a comparative ,case study on the model,s translation on the American continents. A THESIS Submitted to the Facultyof the University of Miamiin partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Science Coral Gables, Florida .May 2016
  31. Santo, R., LupoltabcBrent, F., KimabRuth A., & Burrowsa, E. (2021). Characteristics and growing practices of Baltimore City farms and gardens. Urban Forestry & Urban
  32. Greening, 65 (5), 20-31
  33. Vernet, N, Coste, A (2017) Garden Cities of the 21st Century: A Sustainable Path to Suburban Reform.
  34. Zhang,Yujia, Jordan P.SmithbDaoqinTongbL.Turner (2022), Optimizing the co-benefits of food desert and urban heat mitigation through community garden planning, Landscape and Urban PlanningVolume 226, October 2022, 104488.