تحلیل تأثیر فضاهای سبز و آبراه‌ها بر ارتقاء کیفیت زندگی و پایداری اجتماعی در محیط‌های شهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی معماری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.
2 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
3 گروه محیط زیست و علوم طبیعی،دانشگاه کشاورزی،کراکوف،لهستان
10.22034/el.2024.211774
چکیده
امروزه امنیت در فضاهای عمومی، به ویژه در پارک‌های شهری، به یک مسأله حیاتی تبدیل شده است. کیفیت محیط شهری به‌عنوان معیاری برای سنجش شرایط زندگی در محیط‌های مسکونی، تأثیر عمده‌ای بر رضایت ساکنان دارد. عواملی نظیر سطح خدمات اجتماعی، چگونگی تقسیم کاربری‌ها، امنیت اجتماعی، میزان دسترسی به فضاهای عمومی، موقعیت جغرافیایی کاربری‌ها، وضعیت زیست‌محیطی، عملکرد بخش‌های مختلف شهر، فعالیت‌های موجود در فضاهای شهری و توجه به هویت و فرهنگ محلی از جمله مؤلفه‌های تأثیرگذار بر کیفیت زندگی هستند. این مطالعه به ارزیابی متغیرها و شاخص‌های مربوط به امنیت و کیفیت زندگی در بوستان الغدیر شهر گنبد کاووس می‌پردازد. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی بوده و داده‌ها از طریق توزیع پرسشنامه بین 300 نفر به‌عنوان نمونه تحقیق جمع‌آوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری T تک‌نمونه‌ای صورت گرفته است. نتایج این تحقیق نشان‌دهنده آن است که میانگین سطح امنیت در بوستان مورد مطالعه به میزان 2.95 درصد، نزدیک به وضعیت متوسط، ارزیابی شده است. همچنین شاخص‌های مختلفی همچون دسترسی فیزیکی، طراحی واضح، نورپردازی، امنیت فیزیکی، احساس امنیت و آسایش محیطی، به‌ترتیب با میانگین‌های 3.41، 3.07، 2.89، 2.85، 2.83 و 2.64 (با در نظر گرفتن میانگین نرمال 3) در وضعیت متوسط رو به پایین قرار دارند. بر اساس یافته‌های این تحقیق، پیشنهاداتی شامل بهبود نورپردازی در محوطه پارک برای استفاده در شب، حفاظت از تجهیزات موجود، بهبود وضعیت سرویس‌های بهداشتی و اتخاذ تدابیری برای جلوگیری از ورود افراد آسیب‌دیده اجتماعی به پارک ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of the Impact of Green Spaces and Waterways on Enhancing Quality of Life and Social Sustainability in Urban Environments

نویسندگان English

Fatemeh Boujari 1
Behrooz Nasiri 2
Reza Sarli 3
1 Ph.D. Student of Architectural Engineering, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran.
2 Ph.D. Student of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
3 Department of Environment and Natural Sciences, University of Agriculture, Krakow, Poland
چکیده English

Today, safety in public spaces, particularly in urban parks, has become a critical issue. Urban environment quality, as a measure of living conditions in residential areas, significantly influences residents' satisfaction. Factors such as the level of social services, land-use distribution, social security, accessibility to public spaces, geographical location of facilities, environmental conditions, the performance of different urban sectors, activities in urban spaces, and attention to local identity and culture are among the elements affecting the quality of life. This study evaluates variables and indicators related to safety and quality of life in Alghadir Park in Gonbad-e Kavus city. This research is descriptive-analytical and practical in nature, with data collected through questionnaires distributed among 300 participants as the study sample. Data analysis was conducted using one-sample T-tests.
The results indicate that the average safety level in the studied park is 2.95, which is close to the moderate level. Various indicators such as physical accessibility, clear design, lighting, physical security, sense of safety, and environmental comfort have mean scores of 3.41, 3.07, 2.89, 2.85, 2.83, and 2.64, respectively (considering the normal mean of 3), falling in the moderate to below-average range. Based on the findings, recommendations are provided, including improving park lighting for nighttime use, protecting existing facilities, enhancing restroom conditions, and implementing measures to prevent entry by socially vulnerable individuals into the park.

کلیدواژه‌ها English

Revitalization of Public Spaces
Quality of Life
Access to Services
Urban Management
Sense of Safety
Green Spaces
  1. تقوایی، سیدحسن ( 1391 ). معماری منظر: درآمدی بر تعریف ها و مبانی نظری، چاپ اول، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران.
  2. پریور، پرستو و همکاران (1392). بسط چارچوب ارزیابی راهبردی محیط زیستی طرح های توسعه شهری براساس تفکر تاب آوری ، نشریه نامه معماری و شهرسازی، 6 ( 11 )، 155 – 170.
  3. ذبیحی, حسین؛ حبیب, فرح؛ رهبری منش، کمال (1390)، بررسی رابطه بین میزان رضایت از مجتمع‌های مسکونی و تأثیر مجتمع­های مسکونی بر روابط انسان (مطالعه موردی چند مجتمع مسکونی در تهران)، هویت شهر 5(1)، صص 103 تا 118.
  4. محمد زاده، رحمت (1390)، بررسی کیفیت عوامل فضایی و کالبدی فضاهای باز مجتمع­های مسکونی شهر جدید سهند، نشریه هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، شماره 47، پاییز، صص 29 تا 38.
  5. سلطانی، علی و نامداریان ، احمدعلی (1390)، تحلیل نقش فضاهای شهری در دستیابی به توسعه پایدار شهرها ، تبیین پارادیم ارتباط ، فصلنامه باغ نظر ، سال هشتم ، شماره 18،صص 3-12.
  6. نقی زاده، محمد ( 1386)، ادراک زیبایی و هویت شهر در پرتو تفکر اسلامی، اصفهان، انتشارات ، سازمان فرهنگی وتفریحی شهرداری اصفهان.
  7. شماعی، علی و پوراحمد، احمد (1384)،  بهسازی و نوسازی شهری از دیدگاه علم جغرافیا ، انتشارات دانشگاه تهران ، چاپ اول.
  8. توسلی، محمود (1376)،  طراحی شهری در بخش مرکزی تهران ، چاپ اول ، تهران : انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.
  9. رضوان، علی، فتحی، منصور، بررسی عوامل مرتبط با احساس ناامنی در محلات شهری؛ ناحیه 3 منطقه 17 تهران، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال دوازدهم، شماره 45، 1391.
  10. قرایی، فریبا، راد جهانبانی، نفیسه، رشیدپور، نازیلا، بررسی و سنجش حس امنیت در مناطق مختلف شهری، مناطق 2 و 11 تهران، فصلنامه آرمانشهر، شماره 4، 1389.
  11. غفاری، علی، مرجان نعمتی مهر، ثمانه عبدی، تکامل رویکرد پیشگیری از جرم مبتنی بر طراحی محیطی در محیط های مسکونی با استفاده از CPTED، فصلنامه مسکن و محیط روستایی، شماره 144، 1392.
  12. مختاری، مرضیه و نظری، جواد(1389)، جامعه شناسی کیفیت زندگی، انتشارات جامعه شناسان.
  13. پورجعفر، محمدرضا ، احمدی، فریال ، صادقی، علی رضا (1393). بررسی انگاره‌های مؤثر بر طراحی منظر پایدار رودخانه‌های فصلی درون شهری (مطالعه موردی: رودخانه خشک شیراز)، پایداری، توسعه و محیط زیست، دوره 1، شماره 3 (پیاپی 4)، زمستان 1393، صفحه 71-86.
  14. دیوسالار، اسدالله، فیروزجاه، پری شکری ، فردوسی، سجاد(1394). ایده ها و الگوهای باز زنده سازی مسیل‏ها و رودخانه‏های شهری (مطالعه موردی: رودخانه شاهرود)، فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره 35، زمستان 94، صفحه 1-16.
  15. ایرانی بهبهانی، هما. فریادی، شهرزاد. و محبعلی، گلنار، 1391، حفاظت و باز زنده سازی منظر رود دره دربند بر اساس الگوهای رفتاری، فصلنامه محیط شناسی، سال سی و هشتم، شماره 62، تهران.
  16. دیناروندی، مرتضی و همکاران. مدیریت بهداشت. ایمنی و محیط­زیست در پارک­های شهری (منطقه مورد مطالعه: منطقه 6 شهرداری تهران). مجله محیط شناسی. پاییز 1392. شماره 3. صفحه 75 تا90.
  17. خلیل­نژاد، سیدمحمدرضا. مبانی اصلاح الگوی مصرف در بخش فضای سبز شهری. دو فصلنامه محیط­زیست و توسعه . 1393. سال اول. شماره 2.
  18. مهرآرا، مریم و لاهیجانیان، اکرم الملوک. بررسی وضعیت پارک­های شهری در جهت حفظ محیط­زیست و ارایه راهکارهای مدیریتی مناسب (مطالعه موردی : پارک­های منطقه7 شهر تهران). نشریه انسان و محیط­زیست. تابستان 1393. دوره 12. شماره 2. صفحه 55 تا 67.

 

 

  1. Hayati, B., Taghizadeh, M., & Rezaei, M. (2011), Investigating the Factors Affecting the Satisfaction of Visitors with the Quality of Services Provided in Tabriz Parks, First Conference on Urban Economics of Mashhad, 1-17. (In persian)
  2. Yosefi Robiyat, E., Ghasami, F., Salehi, E., & Jahani, F. (2014), Spatial-Spatial Approach of Urban Green Space in Regional Parks in Birjand, Journal of Applied Geosciences Research, 33, 113-130. (In persian).
  3. Khadem Hosini, A., Ghaed Rahmati, S., & Jamshidi, Z. (2016), Assessment of sustainability in Urban Green Space in 15 districts of Isfahan, Human Geography research Quarterly, 48 (4), 751-763. (In persian)
  4. Hosini, M., Mahdiyan Bahnamiri, M., & Sedighi, A. (2015), Measuring and Analyzing the Safety in Public Parks (Case Studies of Kohsangi and Basij Parks in Mashhad), Journal of Geography and regional development, 13 (1), 185-207. (In persian)
  5. Abarkar M. Natural Resort Urban Design Criteria Of Environmental Perceptions Sample Valley Farahzad. MA: Environmental Engineering, Environmental Faculty Of Tehran University, Tehran; 2008. p.101. [In Persian]
  6. Sophia, Jane Findlay. and Mark, Patrick Taylor, 2006. Why rehabilitate urban river systems, Area.
  7. Yang, Y. W. Zhao *, F. XU, 2007. Theoretical framework of the urban river restoration planning, Environmental Informatics ARCHIVES, Volume 5.