Assessment of Environmental Components of the Islamic Lifestyle in the Approvals of the Supreme Council of Urban Planning and Architecture

Document Type : Original Article

Authors
1 PhD Candidate of Islamic Architecture, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran
2 Professor, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran
3 Professor of Civil Engineering Faculty, Sahand University of Technology, Tabriz, Iran.
Abstract
The way of life and human behavioral patterns are considered environmental in nature, as they take shape within the natural context. Architecture and urban development, as human actions, not only reflect lifestyles but also influence and are influenced by environmental factors. One effective approach to minimizing the environmental damage caused by architecture and urban expansion is the adoption of environmentally-oriented regulations and plans by the Supreme Council of Urban Planning and Architecture. Accordingly, this study aims to assess the environmental components of the Islamic lifestyle as reflected in the Council’s official approvals. The research method is qualitative directed content analysis. Key environmental criteria were derived from Islamic sources and used as a conceptual framework for analyzing the content of the Council’s approvals. The study examined three official volumes of approvals published by the University of Tehran, categorized as: (a) approvals from the Council’s inception to 2015, (b) approvals from 2015 to 2016, and (c) approvals from 2017 to 2018. Findings indicate that 44% of the total 412 approvals contain explicit or implicit references to environmental values. A comparison across the three volumes shows a growing attention to environmental issues over time. Nevertheless, the actual implementation of these policies remains problematic, highlighting a persistent gap between policy formulation and execution. This study concludes by raising a critical question: What is the missing link between the Council’s environmentally oriented approvals and their practical implementation, given the evident gap between documented concern and ongoing environmental degradation in practice?

Keywords

Subjects


  1. قرآن کریم.
  2. امین­زاده، بهناز، (1382)، جهان­بینی دینی و محیط زیست؛ درآمدی بر نگرش اسلام به طبیعت، مجله محیط­شناسی، 28(30)، 97-106.
  3. بنی­فاطمه، حسین و همکاران، (1391)، بررسی ارتباط سرمایه اجتماعی و سبک زندگی محیط زیستی در بین شهروندان شهر تبریز، فصلنامه جامعه­شناسی اقتصادی و توسعه، 1(2)، 33-56.
  4. بهمنی­کازرونی، سارا و همکاران، (1398)، واکاوی عدم تطبیق سبک زندگی با مصوبات معماری و شهرسازی با تأکید بر سطح اشغال و اقلیم، در کتاب: مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین­المللی علوم انسانی اسلامی، تهران: آفتاب توسعه.
  5. تقی­زاده­انصاری، مصطفی، (1394)، حقوق محیط زیست در ایران، تهران: انتشارات سمت.
  6. تمسکی، احسان و همکاران، (1400)، مسئله‌شناسی سیاستگذاری محیط‌زیست در ایران، فصلنامه سیاستگذاری عمومی، 7(2)، 109-125.
  7. جوادی­آملی، عبدالله، (1388)، حق و تکلیف در اسلام، قم: نشر اسرا.
  8. حسینی، مهدی و همکاران، (1394)، ارزیابی تأثیرات زیست­محیطی گسترش بی­رویه شهرها (مطالعه موردی: پروژه مسکن مهر- شهر طرقبه)، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، 5(18)، 43-58.
  9. خطیبی، حسین و ابوالفضل ساجدی، (1392)، مروری بر شاخص­های سبک زندگی اسلامی، نشریه معرفت، 22(2)، 13-25.
  10. دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، (1397)، مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (سالهای 1395 و 1396)، تهران: سمت.
  11. دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، (1399)، مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (سالهای 1395 و 1396)، تهران: سمت.
  12. دسترس، فرناز و بیژن خواجه­نوری، (1398)، بررسی رابطه بین سبک زندگی و رفتار زیست­محیطی شهروندان شهر شیراز، فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، 13(4)، 1-30.
  13. دفاتر حوزه معاونت معماری و شهرسازی، (1396)، مقررات شهرسازی و معماری و طرح­های توسعه و عمران مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (از تاریخ تأسیس تا پایان شهر سال 1395)، تهران: سمت.
  14. ذکایی، محمدسعید و همکاران، (1396)، مفهوم­سازی سبک زندگی فرهنگی، فصلنامه جامعه­پژوهی فرهنگی، 8(1)، 23-44.
  15. رفیع­پور، فرامرز، (1384)، کندوکاوها و پنداشته­ها: مقدمه­ای بر روش­های شناخت جامعه و تحقیقات اجتماعی، تهران: انتشار.
  16. رئیسی، محمدمنان، (1399)، تحلیلی میان­رشته­ای بر تعارضات معماری مسکن آپارتمانی با سبک زندگی اسلامی با استناد به آموزه­های نقلی اسلام، پژوهش­های معماری اسلامی، 8(3)، 3-21.
  17. صداقتی، عاطفه، (1401)، بازتاب سبک نوین زندگی شهری بر ترجیحات افراد و مؤلفه های توسعۀ مسکن اسلامی، نشریه فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 7(1)، 1-20.
  18. صفی­خوانی، ساجده و ارشک حلی­ساز، (1401)، تحلیل محتوای اصول و مؤلفه­های قوانین و مقرّرات محیط­زیستی ایران، مجله محیط­زیست و توسعه فرابخشی، 7(78)، 1-23.
  19. طباطبایی، محمدحسین،(1389)، تعالیم اسلام، به کوشش: سیدهادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.
  20. عبدی­دانشپور، زهره و مسعود تارانتاش، (1395)، تحلیل اثرات گسترش برنامه­ریزی نشدة کلان­شهرها بر محیط طبیعی پیرامون: رویکردی ویژه به منطقة کلان­شهری تهران، نشریه باغ نظر، 13(43)، 37-60.
  21. علی­آبادی، محمد و مجید هاشمی­طغرالجردی، (1389)، ضرورت رویکردی نو در تدوین قوانین و مقررات معماری اسلامی(تأملی بر: تأثیر قاعده فقهی لاضرر بر مواد مربوط به حریم بصری در قانون مدنی ایران)، نشریه علمی-پژوهشی انجمن علمل معماری و شهرسازی ایران، 1(1)، 67-76.
  22. عمادالدین، سمیه و همکاران، (1398)، تحلیل و رتبه­بندی سطوح مناطق شهری بر اساس مؤلفۀها و شاخص­های ناپایداری محیط­زیست شهری با استفاده از مدل تلفیقی saw و آنتروپی شانون مطالعه موردی: شهرستان­های استان البرز، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 9(32)، 249-262.
  23. فریادی، مسعود، (1395)، مبنای اکولوژیک اصل عمومی بودن وظیفه حفاظت محیط­زیست، فصلنامه تحقیقات حقوقی، 20(78)، 207-232.
  24. فلاح­فر، فرح و محمد منان رئیسی، (1401)، خوانش تأثیر ساختار خانه بر سبک زندگی ایرانی-اسلامی در گذر زمان(نمونه موردی: شهر کاشان)، نشریه فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 7(1)، 193-210.
  25. کارگر­فلاح، ام­البنین و همکاران، (1401)، بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر سبک زندگی سبزدر زنان خانه­دار شهری (مطالعه موردی زنان خانه­دار شهر تهران)، فصلنامه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 6(1)، 411-420.
  26. کاویانی، محمد، (1392)، سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  27. کلانتری، عبدالحسین و همکاران، (1395)، بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر تعلق­مندی نسبت به محیط زیست(مورد مطالعه: شهروندان شهر تهران(، جامعه­شناسی کاربردی، 27(2)، 1-16.
  28. گیدنز، آنتونی، (1387)، تجدد و تشخص، ترجمه ناصر موهقیان، تهران: نشر نی.
  29. مطهری، مرتضی، (1367)، آشنایی با قرآن، تهران: انتشارات صدرا.
  30. مظلومی، نادر و علی متولی، (1391)، الگویی برای اجرایی کردن برنامه­های راهبرد، فصلنامه مطالعات مدیریت، 21(67)، 19-45.
  31. مهدوی­کنی، محمدسعید، (1390)، دین و سبک زندگی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  32. مهری، سودابه و همکاران، (1400)، تأثیر سبک زندگی بر تفکیک عرصه­های عمومی از عرصه­های خصوصی مورد استفاده زنان در خانه­های اشرافی قاجار در مازندران، پژوهش­نامه زنان، 12(4)، 295-261.
  33. نعمتی، محمدعلی و همکاران، (1397)، شناسایی عوامل موثر بر ارزیابی محیط­زیستی ساختمان در مجموعه مسکونی با بهره­گیری از ابزارهای موجود ارزیابی عملکرد بنا، نشریه هنرهای زیبا، 23(1)، 19-30.
  34. نهج­الفصاحه، (1354)، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، تهران: سازمان چاپ و انتشارات جاویدان.
  35. هاشمی­طغرالجردی، مجید، (1395)، ارزیابی و نقد مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری پیرامون هویت اسلامی شهرسازی و معماری ایران، نشریه پژوهش­های معماری اسلامی، 4(3)، 22-40.
  36. یاقوتی، ابراهیم، (1401)، حقوق محیط زیست از دیدگاه اسلام با روش نهادگرایی گفتمانی، نشریه پایداری، توسعه و محیط­زیست، 3(4)، 59-74.
  37. Ayodeji, I. (2010). Exploring secondary school students’ understanding and practices of waste management in Ogun State Nigeria, International Journal of Environmental & Science Education. 5(2), 201-215.
  38. Beamish, Julia O., Rosemary Carucci Goss & JoAnn Emmel. (2001), Lifestyle Influences on Housing Preferences, Housing and Society, 28(1&2), 1-27.
  39. Gruber, Petra. (2008). The signs of life in architecture, Bioinspiration & Biomimetics, 3(2), 1-9.
  40. Haji, Ishtiyaque & Stefaan E. Cuypers & Yannick Joye. (2013). Architecture, Ethical Perception, and Educating for Moral Responsibility. The Journal of Aesthetic Education, 47(3), 1-23.
  41. Keyworth et al, (2015), Do English healthcare settings use ‘Choice Architecture’ principles in promoting healthy lifestyles for people with psoriasis? An observational study., BMC Health Services Research, 15, 1-10.
  42. Krajhanzl, J. (2010). Environment and proenvironmental behavior. School and health, (21): 251-274.
  43. Kriese, Ulrich & Roland W. Scholz (2012) Lifestyle Ideas of House Builders and Housing Investors, Housing, Theory and Society, 29(3), 288-320.
  44. Nikezi´c, A.; Risti´c Trajkovi´c, J.; Milovanovi´c, A. (2021). Future Housing Identities: Designing in Line with the Contemporary Sustainable Urban Lifestyle. Buildings. 11(18): 1-23.
  45. Paiva, Andre´a de, Richard Jedon. (2019). Short- and long-term effects of architecture on the brain: Toward theoretical formalization, Frontiers of Architectural Research, 8, 564-571.
  46. Thorkild r (2006). Residential Choice from a Lifestyle Perspective. Housing, Theory and Society, 23(2), 109-130.