اهداف و پیامدهای برنامه های عمرانی و توسعه ای دولت در دشت مغان در دوره پهلوی

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
رضا دهقانی 1
مظاهر صلحی 2
1 دانشیار گروه مطالعات غرب آسیا و آفریقای دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران.
2 دانشجوی دکتری گروه تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
10.22034/he.2025.559982.1166
چکیده
عشایر دشت مغان از دیرباز در این منطقه به صورت چادر نشینی زندگی کرده و شغل اصلی آنها دامداری بوده است از این رو این قوم به یکجا نشینی عادت نداشته و برای تأمین علوفه احشام خود دایما کوچ می کردند و اسکان مشخصی نداشتند. در اواخر دوره قاجار که برخی شهرهای ایران در اختیار روسیه قرار گرفت، بخشی از دشت مغان نیز به روسیه ملحق شد و عشایر شاهسون از رفتن به آن سوی مرز منع شدند؛ اما آنها دایما به سرزمین‌های تازه اشغال شده تاخت و تاز کرده و گاهی دست به غارت می زدند از این رو دولتین ایران و روس سیاست‌هایی اتخاذ کردند که دست این افراد را کوتاه کنند. در این مقاله با هدف شناخت تاثیر سیاست گذاری های داخلی و خارجی دولت ایران بر زندگی عشایر شاهسون به بررسی اوضاع دشت مغان و ایلات شاهسون پرداخته و به این نتیجه رسدیم که در اثر تصمیمات دولت ایران در اواخر قاجار و دوران پهلوی مبنی بر خلع سلاح عشای، ملی شدن مرتع ها، اصلاحات ارضی، اسکان عشایر، به کار گیری عشایر در بخش کشاورزی و صنعت، زندگی ایلات شاهسون دچار تغییرات بسیاری شده و مجبور به اسکان و تغییر شغل دامداری به کشاورزی شدند و به دلیل کمبود زمین کشاورزی و نتایجی که از اصلاحات ارضی به بار آمد برخی مجبور به مهاجرت به شهر ها شدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Objectives and Consequences of the Government’s Development and Reconstruction Programs in the Mugan Plain during the Pahlavi Era

نویسندگان English

Reza Dehghani 1
Mazaher Solhi 2
1 Associate Professor, Department of West Asia and Africa Studies, Faculty of World Studies, University of Tehran.
2 Ph.D. Candidate in the History of Iran after Islam, Faculty of Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده English

The nomadic tribes of the Mugan Plain have traditionally lived in tents, with animal husbandry as their main occupation. Consequently, this ethnic group was not accustomed to a settled lifestyle and constantly migrated to secure fodder for their livestock, lacking permanent residences. In the late Qajar period, when some Iranian cities came under Russian control, parts of the Mugan Plain were annexed by Russia, and the Shahsavan tribes were prohibited from crossing the border. Nevertheless, they frequently raided the newly occupied territories and engaged in acts of plunder, leading both Iranian and Russian governments to adopt policies aimed at curbing these incursions. This article seeks to analyze the impact of Iran’s domestic and foreign policies on the Shahsavan tribes’ way of life by examining the conditions in the Mugan Plain and the Shahsavan confederation. It concludes that the Iranian government’s policies during the late Qajar and Pahlavi eras—including disarmament of tribes, nationalization of rangelands, land reforms, sedentarization of nomads, and their employment in the agricultural and industrial sectors—led to profound changes in the lives of the Shahsavan tribes. They were compelled to abandon nomadism, settle permanently, and shift from animal husbandry to farming. Due to shortages of arable land and the consequences of land reform, some were ultimately forced to migrate to urban areas.

کلیدواژه‌ها English

Shahsavan Tribe
Mugan Plain
Land Reform
Nomadism
Animal Husbandry
1.     Barkhordar, A. (2003). Kooch-neshinan-e Iran. Dastan Publications. (Original work published 1382 SH)
2.     Beygdeli, M. R. (1995). Ilson: Shahsavan-ha-ye Iran [Ilson: The Shahsavan of Iran]. Pasargad Publications. (Original work published 1374 SH)
3.     Blukbashi, A. (2002). Jame'e-ye ili dar Iran [Tribal society in Iran]. Daftar-e Pazhuhesh-ha-ye Farhangi. (Original work published 1381 SH)
4.     Purhossein, A. (2014). Barresi-ye ta'sirat-e farhangi-ye 'ashayer bar nazm va amniyat-e jame'e: Motale'e-ye moredi-ye ostan-e Ardabil il-e Shahsavan [Investigating the cultural impacts of nomads on the order and security of society: A case study of the Shahsavan tribe in Ardabil province]. [Unpublished manuscript or research project]. (Original work published 1393 SH)
5.     Taher, R. (2005). Tarikh-e siyasi, ejtema'i-ye Shahsavan-ha-ye dasht-e Mughan [The political and social history of the Shahsavan of Mughan Plain] (H. Asadi, Trans.). Akhtaran Publications. (Original work published 1384 SH)
6.     Turajzadeh, V. (1979). Nagsh-e qabile-ha-ye eskan yafteh - kooch-neshin-e Iran-e novin [The role of settled tribes - nomads in modern Iran] (S. Izadi, Trans.). Bigond Publications. (Original work published 1358 SH)
7.     Hosseini Fasai, H. (1988). Farsnameh-ye Naseri [Naseri's history of Fars] (M. R. Fasai, Ed.). Amir Kabir Publications. (Original work published 1367 SH)
8.     Dorner, P. (1996). Nagsh-e eslahat-e arzi dar tose'e-e eqtesadi [The role of land reform in economic development] (A. Karimi, Trans.). Amir Kabir Publications. (Original work published 1375 SH)
9.     Sykes, P. M. (2012). Tarikh-e Iran [History of Iran] (F. D. Gilani, Trans.). Negah Publications. (Original work published 1391 SH)
10.  Safri, B. (1992). Ardabil dar gozar-gah-e tarikh [Ardabil through the passage of history]. Islamic Azad University, Ardabil Branch. (Original work published 1371 SH)
11.  Tayebi-Azar, M. (1966). Gozaresh az dasht-e Mughan [Report from the Mughan Plain]. East Azerbaijan Planning and Budget Organization Publications. (Original work published 1345 SH)
12.  Qasemi, A. (1998). Mughan negin-e Azerbaijan [Mughan: The jewel of Azerbaijan] (Vol. 2). Author. (Original work published 1377 SH)
13.  Karimzadeh, M. (1974). Shahsavan-ha-ye Fars (Pishine-ye tarikhi va shenakht-e Shahsavan-ha) [The Shahsavan of Fars (Historical background and identification of the Shahsavan)]. Honar va Mardom,  12 (136-137), 87-91. (Original work published 1352 SH)
14.  Grantovsky, E. A., et al. (1980). Tarikh-e Iran az zaman-e bastan ta emruz [History of Iran from ancient times to the present] (K. Keshavarz, Trans.). Morvarid Publications. (Original work published 1359 SH)
15.  Lambton, A. K. S. (1983). Malek va zare' [Landlord and peasant] (M. Amiri, Trans.). Elmi va Farhangi Publications. (Original work published 1362 SH)
16.  Vaez Shahrestani, N. (2014). Tahlil-e mabani-ye nazari va rave-ye siyasat-gozari baraye enteghal-e ejbari-ye ilat dar dowre-ye avval-e Pahlavi bar paye-ye asnad [Analysis of the theoretical foundations and policy-making process for the forced transfer of tribes in the first Pahlavi period based on documents]. Ganjineh-ye Asnad,  24 (4), 529–549. (Original work published 1393 SH)
17.  Hedayat, M. Q. (1984). Khaterat va khatarat [Memories and dangers]. Zavar Publications. (Original work published 1363 SH)
18.  Hooglund, E. J. (2002).  Zamin va enghelab dar Iran 1340-1360 [Land and revolution in Iran 1960-1980] (F. Mohajer, Trans.). Shirazeh Publications. (Original work published 1381 SH)
19.  Meier, G. M. (1980). Leading issues in economic development (3rd ed.). Oxford University Press.
20.  Ministry of Agriculture of Iran. (1958, November 29). Letter No. 7370 to the Deputy of Parliamentary Affairs of the Ministry of Agriculture regarding land transfer documents in 1935.
اکولوژی انسانی
دوره 4، شماره 13
زمستان 1404
صفحه 1795-1804