تطبیق اندیشه هندسه مقدس با نقش هندسی تار عنکبوتی خداوندی: مطالعه موردی مسجد مدرسه عطاری: شهر فاس، مراکش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه هنر، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
چکیده
در هندسه نقوش اسلامی نسبت های برگرفته از طبیعت را می توان مشاهده کرد. این نسبت های هندسی تابع اصول انتزاعی و فراطبیعی با اعتقاد بر مقدس بودن موضوع خود و دارای زبان نمادین دانسته شده اند. از این رو آن ها را هندسه مقدس می نامند. این تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است، که از دریچه ی نقد تکوینی اندیشه ی هندسه ی مقدس و نمادشناسی نقش تار عنکبوتی خداوندی، رایج در تزیینات معماری شهر فاس در کشور مراکش را مورد بررسی قرار می دهد. یافته ها نشان دهنده ی آن است که هندسه در نسبت با ذات و ماهیت به حقّانیت عدالت خداوند در آفرینش عالم بر اساس «قدر» واستحقاق ذاتی و حدّ اشیاء و پدیده ها اشاره دارد. حدّ هر چیز به مثابه ذات و صورت هر چیز بر طبق الگوهای هندسی نشان داده می شود. صورت در هنر اسلامی محمل حقایق جاودانه ی توحیدی است و در ساحت تخیل بصری در صور بلورین هندسی تبلور می یابد. نقطه، مثلث، دایره و مربع مهمترین رمزهای هندسی در فرهنگ و هنر اسلامی به شمار می آیند. نقش هندسی تار عنکبوتی خداوندی که آن را آذین گل سرخی نیز می نامند رمزگشای صورت مثالی اشیاء و موجودات عالم طبیعت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Matching the thought of sacred geometry with the geometric pattern of the divine spider web Case study of the school al-Attarin Mosque: Fez, Morocco

نویسنده English

Parvaneh Delfani
Assistant professor of Art department, Faculty of Engineering, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
چکیده English

In the geometry of Islamic motifs, proportions derived from nature can be observed. These geometric proportions are subject to abstract and supernatural principles, with the belief in the sacredness of their subject matter, and are considered to have a symbolic language. Hence, they are called sacred geometry. This research is descriptive-analytical, which examines the thought of sacred geometry and the symbology of the role of the divine spider web, common in the architectural decorations of the city of Fez in Morocco. The findings indicate that geometry, in relation to essence and nature, refers to the righteousness of God's justice in creating the universe based on the "destiny" and inherent merit and limits of objects and phenomena. The limit of everything is represented as the essence and form of everything according to geometric patterns. In Islamic art, form is the carrier of eternal monotheistic truths and is crystallized in the field of visual imagination in geometric crystalline forms. The dot, triangle, circle, and square are the most important geometric symbols in Islamic culture and art. The geometric pattern of the spider's web, also called the rose decoration, is a decoder of the symbolic form of objects and beings in the natural world.

کلیدواژه‌ها English

Islamic motif geometry
God'
s spider web
school Al- Attarin Mosque
Fez
Morocco
  1. برخوردار، ارسلان،  کوچ نشینان ایران، تهران، انتشارات دستان ، 1382
  2. بلوک­باشی، علی،  "جامعه­ی ایلی در ایران، تهران، دفتر پژوهش‌های  فرهنگی. 1381
  3. بیگدلی محمد رضا، ایلسون، شاهسون‌های  ایران، تهران: پاسارگاد ،1374:
  4. پورحسین، اسدپورمنزلی،بررسی تأثیرات فرهنگی عشایر بر نظم و امنیت جامعه، مطالعه موردی استان اردبیل ایل شاهسون، 1393
  5. تاپر، ریچارد ، تاریخ سیاسی، اجتماعی شاهسون‌های دشت مغان، ترجمه حسن اسدی،تهران: اختران1384
  6. تروینسکوی، نقش قبیله‌های  اسکان یافته کوچ نشین ایران نوینترجمه سیروس ایزدی. انتشارات بیگوند 1358
  7. حسینی فسایی، حسن، فارسنامه ناصری، تصحیح منصور رستگار فسایی، تهران: امیر کبیر،1367.
  8. دورنر، پیتر، نقش اصلاحات ارضی  در توسعه اقتصادی، ترجمه احمد کریمی، تهران: امیر کبیر،1375
  9. سایکس، تاریخ ایران،ترجمه فخر داعی گیلانی، تهران: نگاه،  1391
  10. صفری، بابا،اردبیل درگذرگاه تاریخ، اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی 1371
  11. طیبی­آذز، گزارش از دشت مغان، انتشارات سازمان برنامه و بودجه آذربایجان شرقی 1345:
  12. قاسمی،احد، مغان نگین آذربایجان، ج2، تهران: مولف 1377
  13. کریم ­زاده، محمد، شاهسون‌های فارس ( پیشینه تاریخی و شناخت شاهسون‌ها)، مجله­ی هنرو مردم، شماره 136-7، بهمن و اسفند، 1352.
  14. گرانتوفسکی ادوین و دیگران،تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ترجمه کیخسرو کشاورزی، تهران: مروارید،1359
  15. لمبتون،ا.ک.س،مالک و زارع،ترجمه منوچهر امیری، تهران: علمی و فرهنگی1362
  16. واعظ، نفیسه،  تحلیل مبانی نظری و رویه سیاست گذاری برای انتقال اجباری ایلات در دوره اول پهلوی بر پایه اسناد،  تهران: فصلنامه گنجینه اسناد  سال بیست وچهارم 1393:
  17. هدایت، مهدیقلی، خاطرات و خطرات،  تهران: زوار1363
  18. هوگلاند، اریک،  زمین و انقلاب در ایران 1340-1360، ترجمه فیروزه مهاجر، تهران، انتشارات شیراز.1381.
  19. Meier, 1980 Sequem of Stages,Leading Issues in Economic Development, New york,Oxford University. Press,p:23