پراگماتیسم در معماری معاصر: تحلیلی بر تأثیر فناوری‌های نوین در ارتقای خلاقیت طراحی، بهینه‌سازی فضا و تصمیم‌گیری حرفه‌ای معماران

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
مهرداد شب خیز فردوئی 1
بهزاد وثیق 2
علی اصغر زاده 1
1 گروه معماری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
2 گروه معماری، دانشگاه صنعتی جندی شاپور، دزفول، ایران.
10.22034/he.2026.585561.1227
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر فناوری‌های نوین معماری شامل هوش مصنوعی (AI)، مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، طراحی پارامتریک و واقعیت افزوده (AR) بر خلاقیت طراحی، بهینه‌سازی فضا و تصمیم‌گیری حرفه‌ای معماران در چارچوب رویکرد پراگماتیسم انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل معماران حرفه‌ای، اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی معماری آشنا با فناوری‌های نوین بود که از میان آنان 70 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته مشتمل بر 20 گویه در طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شد. روایی محتوایی ابزار توسط متخصصان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 84/0 احراز گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و به‌کارگیری آزمون‌های آماری توصیفی، همبستگی پیرسون، تی تک‌نمونه‌ای و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج نشان داد فناوری‌های نوین تأثیر مثبت و معناداری بر بهره‌وری طراحی، بهینه‌سازی فضا و فرآیند تصمیم‌گیری معماران دارند. میان فناوری‌های مورد بررسی، هوش مصنوعی بیشترین نقش را در تبیین تغییرات تصمیم‌گیری حرفه‌ای ایفا کرد. همچنین رابطه مثبت و معناداری میان استفاده از فناوری‌های نوین و بهینه‌سازی فضا (r=0.76) و بهره‌وری طراحی (r=0.71) مشاهده شد. با وجود این، تأثیر فناوری‌ها بر خلاقیت طراحی نسبت به سایر مؤلفه‌ها ضعیف‌تر ارزیابی گردید و نقش تجربه و قضاوت انسانی همچنان تعیین‌کننده باقی ماند. یافته‌ها از منظر پراگماتیسم نشان می‌دهد ارزش فناوری‌های نوین در معماری نه در ماهیت فنی آن‌ها، بلکه در توانایی‌شان برای حل مسائل واقعی طراحی، ارتقای کیفیت محیط ساخته‌شده و بهبود تجربه حرفه‌ای معماران نهفته است.
کلیدواژه‌ها
پراگماتیسم
معماری معاصر
فناوری‌های هوشمند
تصمیم‌گیری معماران
موضوعات

عنوان مقاله English

Pragmatism in Contemporary Architecture: Analyzing the Impact of Emerging Technologies on Design Creativity, Spatial Optimization, and Architects’ Decision-Making

نویسندگان English

Mehrdad Shabkhiz Fordoei 1
Behzad Vasigh 2
Ali Asgharzadeh 1
1 Department of Architecture, Cha.C., Islamic Azad University, Chalus, Iran.
2 Department of Architecture, Jundishapur University of Technology, Dezful, Iran.
چکیده English

This study aimed to analyze the impact of emerging architectural technologies, including Artificial Intelligence (AI), Building Information Modeling (BIM), Parametric Design, and Augmented Reality (AR), on design creativity, spatial optimization, and architects’ professional decision-making within the framework of pragmatism. The research was applied in purpose and descriptive–analytical in method, employing a survey approach. The statistical population consisted of professional architects, faculty members, and postgraduate architecture students familiar with emerging technologies, from whom 70 participants were selected through purposive sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire containing 20 items on a five-point Likert scale. Content validity was confirmed by experts, and reliability was verified through Cronbach’s alpha coefficient (0.84). Data were analyzed using descriptive statistics, Pearson correlation, one-sample t-test, and multiple regression analysis in SPSS. The findings indicated that emerging technologies significantly improve design efficiency, spatial optimization, and architects’ decision-making processes. Artificial Intelligence showed the strongest effect on professional decision-making among the technologies examined. Significant positive relationships were found between emerging technologies and spatial optimization (r = 0.76) as well as design efficiency (r = 0.71). However, their influence on design creativity was comparatively weaker, highlighting the continuing importance of human experience and professional judgment in architectural practice. From a pragmatic perspective, the value of emerging technologies lies not merely in their technical capabilities but in their effectiveness in addressing real design challenges, improving the quality of the built environment, and supporting informed architectural decision-making.

کلیدواژه‌ها English

Pragmatism, contemporary architecture, smart technologies, architects'
decision-making
  1. ابی‌زاده، سامان و مرشدی، علیرضا. (1404). تاثیر فناوری های نوین بر فرآیند طراحی معماری: مطالعه موردی BIM و واقعیت مجازی، بیست و هشتمین کنفرانس ملی شهرسازی، معماری، عمران و محیط زیست، شیروان،https://civilica.com/doc/2318623
  2. امان زادگان، محمد، پیوسته گر، یعقوب، حیدری، علی اکبر و ملک حسینی، راضیه . (1402). تحلیل قابلیت ادغام مدل‌سازی اطلاعات ساختمان (BIM) و هوش ‌مصنوعی در معماری با رویکرد ردیابی نظام‌وار منابع علمی در دوره 2021-2015. برنامه‎ریزی توسعه کالبدی، 10(4)، 111-134. doi: 10.30473/psp.2024.67927.2673
  3. تبادلی، فرشید. (1394). بررسی نقش تکنولوژی و فناوری های نوین در توسعه معماری پایدار و تاثیر آن درتقلیل مصرف انرژی در ساختمان، کنفرانس ملی معماری و شهرسازی پایدار با رویکرد انسان و محیط،اردبیل،https://civilica.com/doc/434911
  4. داودی فر، معصومه و لبیب زاده، راضیه. (1404). تاثیر هوش مصنوعی در فرآیند طراحی معماری پایدار، اولین کنفرانس ملی چشم انداز آینده شهرها با محوریت توسعه پایدار فرهنگی و شهر خلاق،شیراز،https://civilica.com/doc/2308324
  5. رضاداد، فاطمه، نقی زاده، حسن، ایروانی نجفی، مرتضی و مسعود، جهانگیر. (1404). تأثیر پراگماتیسم بر مطالعات اسلامی معاصر (با تمرکز بر علوم واسطه‌ای و ابزاریِ اسلامی). پژوهش‌های عقلی نوین، 10(20), 73-99. doi: 10.22081/nir.2026.63920.1366
  6. رضایی، مریم. (1404). تحلیل ادغام هوش مصنوعی و مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) در صنعت ساخت و ساز مرور نظام مند منابع و ارائه راهبردهای آینده پژوهانه،چهارمین کنفرانس بین المللی معماری، عمران، شهرسازی، محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب،https://civilica.com/doc/2428558
  7. مخصوصی، مهران، امیرکاردوست، علی اصغر و صداقت شایگان، داود. (1403). یکپارچه‌سازی مدل سازی اطلاعات ساختمان و هوش مصنوعی به منظور بهبود فرایند برنامه‌ریزی و کنترل پروژه‌های ساختمانی،https://civilica.com/doc/2168712
  8. موسی پناه، سمانه و عسگری، نازیلا و شفیعی سروستانی، امیر. (1404). تاثیر استفاده از فناوری های نوین ساختمان بر طراحی معماری،اولین کنفرانس پژوهش های نوین در عمران، معماری و شهرسازی،تهران،https://civilica.com/doc/2590590
  9. میرزایی پور میبدی، فاطمه و منتظری هدش، مریم. (1402). چالش‌های پیشرو هوش مصنوعی در معماری، نهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهر هوشمند،تهران،https://civilica.com/doc/1976996
  10. Buchanan, R. (1992). Wicked problems in design thinking. Design Issues, 8(2), 5–21. https://doi.org/10.2307/1511637
  11. Chien, S. F., Lin, C. Y., & Hsiao, P. H. (2018). Parametric design optimization for sustainable building performance. Sustainability, 10(8), 2808. https://doi.org/10.3390/su10082808
  12. Dewey, J. (1938). Logic: The theory of inquiry. Henry Holt and Company.
  13. Fitriawijaya, A., & Jeng, T. (2024). Integrating Multimodal Generative AI and Blockchain for Enhancing Generative Design in the Early Phase of Architectural Design Process. Buildings, 14(8), 2533. https://doi.org/10.3390/buildings14082533
  14. Gielingh, W. (2015). BIM: The development and future of building information modelling. Automation in Construction, 59, 1–7. https://doi.org/10.1016/j.autcon.2015.07.009
  15. James, W. (1907). Pragmatism: A new name for some old ways of thinking. Longmans, Green and Co.
  16. Li, J., Liu, Z., Han, G., Demian, P., & Osmani, M. (2024). The Relationship Between Artificial Intelligence (AI) and Building Information Modeling (BIM) Technologies for Sustainable Building in the Context of Smart Cities. Sustainability, 16(24), 10848. https://doi.org/10.3390/su162410848
  17. Li, Z., Wang, H., & Chen, Y. (2024). Artificial intelligence and building information modeling for sustainable buildings in smart cities: A review. Sustainable Cities and Society, 101, 105126. https://doi.org/10.1016/j.scs.2023.105126
  18. Liu, Z., He, Y., Demian, P., & Osmani, M. (2024). Immersive Technology and Building Information Modeling (BIM) for Sustainable Smart Cities. Buildings, 14(6), 1765. https://doi.org/10.3390/buildings14061765
  19. Peirce, C. S. (1878). How to make our ideas clear. Popular Science Monthly, 12, 286–302.
  20. Rane, N., Choudhary, S., & Rane, J. (2023). Integrating Building Information Modelling (BIM) with ChatGPT, Bard, and similar generative artificial intelligence in the architecture, engineering, and construction industry: applications, a novel framework, challenges, and future scope. Engineering, and Construction Industry: Applications, a Novel Framework, Challenges, and Future Scope. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4645601
  21. Symeonidou, I., Weissenböck, R., & Efstathiadis, A. (2022). Augmented Bridges: Investigating the potential of augmented reality for the design of configurable bridges. International Journal of Architectural Computing, 20(4), 742-757.‏ https://doi.org/10.1177/14780771221137935
  22. Turrin, M., Von Buelow, P., & Stouffs, R. (2011). Design explorations of performance driven geometry in architectural design using parametric modeling and genetic algorithms. Advanced engineering informatics, 25(4), 656-675.‏ https://doi.org/10.1016/j.aei.2011.07.009
  23. Wang, L., Zhang, H., Liu, X., & Ji, G. (2022). Exploring the synergy of building massing and façade design through evolutionary optimization. Frontiers of Architectural Research, 11(4), 761-780.‏ https://doi.org/10.1016/j.foar.2022.02.002
اکولوژی انسانی
دوره 5، شماره 14
بهار 1405
صفحه 2429-2438