نقش دیپلماسی انرژی روسیه در معماری امنیت انرژی اوراسیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناس ارشد روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش دیپلماسی انرژی روسیه در شکل‌دهی و بازآرایی معماری امنیت انرژی اوراسیا انجام شده است. در دهه‌های اخیر، انرژی به یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت و نفوذ ژئوپلیتیکی دولت‌ها تبدیل شده و روسیه با اتکا به ذخایر عظیم نفت و گاز، شبکه گسترده خطوط لوله و موقعیت راهبردی خود، از دیپلماسی انرژی به عنوان ابزاری برای تأمین منافع ملی و حفظ نفوذ منطقه‌ای بهره گرفته است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از مطالعه تطبیقی موردی، نقش دیپلماسی انرژی روسیه را در سه عرصه اروپا، آسیای مرکزی و قفقاز، و چین و شرق آسیا مورد بررسی قرار داده است. داده‌های پژوهش از طریق منابع اسنادی، گزارش‌های بین‌المللی، اسناد رسمی و مقالات علمی گردآوری و با روش ردیابی فرآیند و تحلیل تطبیقی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که دیپلماسی انرژی روسیه از الگوی سنتی هژمونی منطقه‌ای به راهبرد «چرخش شرقی» تغییر یافته است. همچنین، استفاده از انرژی به عنوان ابزار فشار سیاسی علیه اروپا موجب کاهش اعتماد کشورهای اروپایی به روسیه و تسریع روند متنوع‌سازی منابع انرژی شده است. در عین حال، گسترش همکاری‌های انرژی چین با کشورهای آسیای مرکزی، انحصار روسیه در بازار انرژی اوراسیا را تضعیف کرده است. در نتیجه، معماری امنیت انرژی اوراسیا از ساختاری متمرکز تحت هژمونی روسیه به سوی نظمی چندقطبی، رقابتی و متکی بر تنوع بازیگران و مسیرهای انرژی در حال گذار است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The role of Russia’s energy diplomacy in the Eurasian energy security architecture

نویسنده English

Mohammad Haghighi
Master of International Relations, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study aims to explain the role of Russia's energy diplomacy in shaping and restructuring the Eurasian energy security architecture. In recent decades, energy has become one of the most important instruments of power and geopolitical influence for states, and Russia, relying on oil and gas reserves, pipeline networks and strategic location, used energy diplomacy to secure national interests and maintain influence. This research adopts a qualitative approach and descriptive-analytical method, using a comparative case study to examine Russia's energy diplomacy in three regions: Europe, Central Asia and Caucasus and East Asia. Data were collected from documentary sources, international reports, official documents academic articles analyzed using process tracing and comparative analysis. Findings show Russia's energy diplomacy has shifted from a traditional model of regional hegemony to eastward pivot strategy. Furthermore, use of energy as political pressure tool against Europe has reduced European countries' trust in Russia and accelerated diversification of energy sources. At same time, expansion of China's energy cooperation with Central Asian countries has weakened Russia's monopoly in Eurasian energy market. As a result, Eurasian energy security architecture is transitioning from centralized structure under Russian hegemony toward a multipolar, competitive order based on diverse actors and energy routes.

کلیدواژه‌ها English

Russian energy diplomacy
energy security
Eurasia
energy geopolitics
energy security architecture

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 تیر 1405