تأثیر فرهنگ سیاسی بر مشارکت سیاسی زنان در سیستان و بلوچستان پس از انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
مهناز ذاکرهرفته 1
احمد رضا طاهری 1
سلطانعلی میر 2
1 گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
10.22034/he.2026.570472.1187
چکیده
مشارکت سیاسی زنان یکی از شاخص‌های اساسی توسعه اجتماعی و سیاسی است. در سیستان و بلوچستان، فرهنگ سیاسی سنتی، که ریشه در باورهای مذهبی و هنجارهای قبیله‌ای دارد، موانع عمده‌ای برای مشارکت زنان ایجاد کرده است. این پژوهش به بررسی تأثیر فرهنگ سیاسی بر مشارکت سیاسی زنان در این منطقه پس از انقلاب اسلامی می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، تحلیل موانع و فرصت‌های مرتبط با مشارکت سیاسی زنان در سیستان و بلوچستان و تأثیر فرهنگ سیاسی بر این رفتار است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه‌های میدانی جمع‌آوری شدند. جامعه آماری شامل زنان بالای 18 سال سیستان و بلوچستان بود و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی انجام شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که باورهای مذهبی (ضریب همبستگی -0.72) و ساختارهای قبیله‌ای (ضریب همبستگی -0.68) موانع اصلی مشارکت زنان هستند. در مقابل، تحصیلات (ضریب همبستگی +0.65)، رسانه‌های اجتماعی (ضریب همبستگی +0.58) و حمایت خانوادگی (ضریب همبستگی +0.62) تأثیر مثبتی بر تمایل زنان به مشارکت در سیاست داشتند. فرهنگ سیاسی سنتی به‌شدت مشارکت سیاسی زنان را در سیستان و بلوچستان محدود کرده است. با این حال، افزایش سطح تحصیلات، استفاده از رسانه‌های اجتماعی و حمایت خانوادگی ابزارهای مؤثری برای تغییر این فرهنگ و ارتقای مشارکت زنان هستند.
کلیدواژه‌ها
فرهنگ سیاسی
مشارکت سیاسی
زنان
سیستان و بلوچستان
انقلاب اسلامی
موضوعات

عنوان مقاله English

The Impact of Political Culture on Women's Political Participation in Sistan and Baluchestan After the Islamic Revolution

نویسندگان English

Mahnaz Zaker Harfoteh 1
Ahmad Reza Taheri 1
Soltanali Mir 2
1 Department of Political Science, Zah.C., Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
2 Department of Political Science, Ma.C., Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
چکیده English

Women’s political participation is a fundamental indicator of social and political development. In Sistan and Baluchestan, the traditional political culture, rooted in religious beliefs and tribal norms, has created significant barriers to women’s participation. This study examines the impact of political culture on women’s political participation in this region after the Islamic Revolution. The main objective of this study is to analyze the barriers and opportunities related to women’s political participation in Sistan and Baluchestan and to evaluate the influence of political culture on their behavior. Methodology: This descriptive-analytical study was conducted using data collected through library research and field questionnaires. The statistical population comprised women aged 18 and over in Sistan and Baluchestan, and random sampling was employed. Data were analyzed using SPSS software. The results showed that religious beliefs (correlation coefficient: -0.72) and tribal structures (correlation coefficient: -0.68) are the main obstacles to women’s participation. On the other hand, education (correlation coefficient: +0.65), social media (correlation coefficient: +0.58), and family support (correlation coefficient: +0.62) have positive effects on women's willingness to participate in politics. Traditional political culture significantly limits women’s political participation in Sistan and Baluchestan. However, increasing educational levels, leveraging social media, and family support are effective tools for transforming this culture and enhancing women’s participation.

کلیدواژه‌ها English

Political Culture
Political Participation
Women
Sistan and Baluchestan
Islamic Revolution

  1. 1.      ازﻏﻨﺪی، ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ. (1385). درآﻣﺪی ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎسی سیاسی اﯾﺮان، ﺗﻬﺮان: ﻧﺸﺮ ﻗﻮﻣﺲ.

    2.      اطهری، حسین و شهریاری، ابوالقاسم . (1393). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان مطالعۀ موردی زنان شهر بوشهر. زن در توسعه و سیاست، 12(2)، 265-286.

    3.      آقابخشی، علی اکبر؛ افشاری راد، مینو. (۱۳۷8). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: انتشارات چاپار.

    4.      بشیریه، حسین (1378). جامعه مدنی و توسعه سیاسی در ایران: گفتارهایی در جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: انتشارات علوم زمین.

    5.      جعفری‌نیا غلامرضا. (1391). بررسی عوامل اقتصادی-اجتماعی موثر بر میزان مشارکت سیاسی شهروندان شهر خورموج، پژوهشنامه علوم سیاسی، 7(2): 122-1387.

    6.      جوادی علی محمد، برادران محمد علی، برادران مراد.(۱۴۰۰). رابطه فرهنگ سیاسی و طبقات اجتماعی در شهر اردبیل رفاه اجتماعی ۲۱ (۸۳) : ۳۸۷-۳۴۹.

    7.      راش، مایکل(1390)، جامعه و سیاست: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمه‌ی منوچهر صبوریزبان، تهران: سمت.

    8.      رفیع، حسین، عباس‌زاده‌مرزبالی، مجید، قهرمانی، میثم. (1397). فرهنگ سیاسی؛ یک بررسی مفهومی و نظری. سیاست(دانشگاه تربیت مدرس)، 17(5): 23-42.‎

    9.      رئیسی، ‌سیما، توحیدفام، محمد؛ تفضلی، حسین، طاهری، ‌احمدرضا. (1402). مطالعۀ مشارکت سیاسی زنان بلوچ با توجه به قشربندی اجتماعی منطقۀ بلوچستان. زن در توسعه و سیاست, 80(21): 85-112.‎

    10.  رییسی، سیما، تفضلی، حسین، توحیدفام، محمد، و طاهری، احمدرضا. (2020). «موانع نهادی مشارکت سیاسی زنان منطقه بلوچستان». پژوهش‌نامه زنان در توسعه و سیاست، 18(2): 313- 334.

    11.  رضوی‌الهاشم، بهزاد. (1388). «تحلیل جایگاه مشارکت زنان در فرایند توسعه سیاسی - اجتماعی انقلاب اسلامی ایران». کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره 21، 61-73.

    12.  سمواتی،زهرا، رضوی‌دینانی، ‌ابتسام. (1394). تأثیر رسانه در بازنمایی واقعیت نقش زنان. پژوهش های جامعه شناختی، 32(9): 79-106.‎

    13.  قادری، ‌ریحانه. (1397). تاثیر فرهنگ سیاسی بر مشارکت زنان با تاکید بر نقش انقلاب اسلامی ایران. پژوهش نامه تاریخ، سیاست و رسانه، 2(1): 221-245.‎

    14.  کریمی، علی، رضایی، احمد. (1385). فرهنگ سیاسی مردم مازندران، مجله مطالعات اجتماعی ایران، 1(2): 39-61.

    15.  گلابی، فاطمه، و حاجیلو، فتانه. (1391). تاثیر خانواده بر مشارکت سیاسی زنان. زن و جامعه، 3(3): 31-56.

    16.  محمدی اصل. (1383). موانع مشارکت سیاسی زنان. فصلنامه رفاه اجتماعی, 3(12): 93-130.‎

    17.  میرلوحی، سیدعلی، عشایری، طاها، جهان‌پرور، طاهره، و حسن‌زاده، زهرا. (1401). فهم جامعه‌شناختی مشارکت سیاسی زنان در ایران: فراتحلیل بازه زمانی 1387-1400. جستارهای سیاسی معاصر، 13(2)، 181-206.

    18.  منشادی، مرتضی، اکبری، سارا. (1399). تبیین رابطه ساخت سیاسی و توسعه سیاسی در دوران پهلوی اول براساس مدل برنارد کریک. دولت پژوهی, 6(21): 22-49.

    1. ‏Bedford, K., & Brosio, M. (2026). Measuring social norms for gender and development: Gaps and lessons. Development in Practice. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/09614524.2026.2656868
    2. Boulianne, S. (2015). Social media use and participation: A meta-analysis of current research. Information, Communication & Society, 18(5), 524–538. https://doi.org/10.1080/1369118X.2015.1008542
    3. Burns, N., Schlozman, K. L., & Verba, S. (2001). The private roots of public action: Gender, equality, and political participation. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv1pncpnf
    4. Castells, M. (2012). Networks of outrage and hope: Social movements in the Internet age. Polity.
    5. Connell, R. (2020). Gender: In world perspective (4th ed.). Polity.
    6. Inglehart, R., & Norris, P. (2003). Rising tide: Gender equality and cultural change around the world. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511550362
    7. Jejeebhoy, S. J. (2024). Gender norms and the wellbeing of women and girls in India: A review. United Nations Population Fund. https://india.unfpa.org/en/publications/gender-norms-and-wellbeing-women-and-girls-india-review-0
    8. Krook, M. L., & Mackay, F. (Eds.). (2011). Gender, politics and institutions: Towards a feminist institutionalism. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230303911
    9. Lister, M., Dovey, J., Giddings, S., Grant, I., & Kelly, K. (2009). New media: A critical introduction (2nd ed.). Routledge.
    10. Loader, B. D., Vromen, A., & Xenos, M. A. (2014). Introduction: The networked young citizen: Social media, political participation and civic engagement. In B. D. Loader, A. Vromen, & M. A. Xenos (Eds.), The networked young citizen: Social media, political participation and civic engagement (pp. 1–14). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315778594-1
    11. Lorber, J. (2001). Gender inequality: Feminist theories and politics (2nd ed.). Roxbury.
    12. Norris, P. (2002). Democratic phoenix: Reinventing political activism. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511610073
    13. Norris, P. (2011). Democratic deficit: Critical citizens revisited. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511973383
    14. Oakley, A. (2016). Sex, gender and society. Routledge.
    15. Papacharissi, Z. (2014). Affective publics: Sentiment, technology, and politics. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199999736.001.0001
    16. Ridgeway, C. L. (2011). Framed by gender: How gender inequality persists in the modern world. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199755776.001.0001
    17. Verba, S., Schlozman, K. L., & Brady, H. E. (1995). Voice and equality: Civic voluntarism in American politics. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv1pnc1k7
اکولوژی انسانی
دوره 5، شماره 14
بهار 1405
صفحه 2100-2113