بررسی تاثیر گردشگری قومی بر گردشگری پایدار به لحاظ توسعه گردشگری در شهر تبریز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی زینالی عظیم 1
میرسعید موسوی 2
فرزاد زربخش 3
آیدا مصطفی زاده بازرگان 4
1 پژوهشگر پسا دکتری طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
2 استادیار گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 استادیار گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
4 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری، دانشگاه غیرانتفاعی رشدیه، تبریز. ایران.
10.22034/el.2025.499874.1046
چکیده
گردشگری قومی به‌عنوان یکی از انواع گردشگری فرهنگی، تأثیرات عمده‌ای بر ابعاد مختلف توسعه پایدار، به‌ویژه در زمینه‌های اجتماعی-فرهنگی، کالبدی و اقتصادی و زیست محیطی دارد. هدف اصلی این مطالعه بررسی نقش گردشگری قومی در توسعه پایدار شهر تبریز بوده است. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی است و داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری شده است. جامعه آماری شامل گردشگران داخلی و خارجی و ساکنان تبریز است که حداقل یک بار به این شهر سفر کرده‌اند یا در آن زندگی می‌کنند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران با جامعه آماری نامحدود و سطح اطمینان ۹۵ درصد، ۳۸۴ نفر برآورد شده است. نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی و از بین گردشگران و ساکنان شهر تبریز انجام شده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، از روش‌های معادلات ساختاری (SEM)، همبستگی، رگرسیون و تحلیل مسیر استفاده شده است. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Smart PLS, Spss تحلیل گردیده‌اند. نتایج تحقیق نشان داد که گردشگری قومی تأثیرات مثبت و قابل توجهی بر ابعاد مختلف توسعه پایدار در تبریز دارد. در بعد اجتماعی-فرهنگی، آداب و رسوم محلی و صنایع دستی محلی با ضریب مسیر ۰.۴۸ تأثیر مثبتی بر تقویت هویت فرهنگی و روابط اجتماعی دارند. در بعد کالبدی، اقامت در خانه‌های محلی با ضریب مسیر ۰.۴۳ به حفظ فضای شهری و تقویت ارتباط با معماری بومی کمک می‌کند. در بعد اقتصادی، صنایع دستی محلی با ضریب مسیر ۰.۵۰ و مشارکت جوامع محلی با ضریب مسیر ۰.۴۵ نقش مهمی در ایجاد اشتغال پایدار و توزیع منافع اقتصادی در بین مردم محلی ایفا می‌کنند. این تحقیق نشان می‌دهد که گردشگری قومی می‌تواند به‌عنوان یک عامل مهم در توسعه پایدار تبریز عمل کند و در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند به بهبود وضعیت اقتصادی، حفظ هویت فرهنگی- اجتماعی، حفظ کالبد منابع طبیعی کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Impact of Ethnic Tourism on Sustainable Tourism in Terms of Tourism Development in Tabriz City

نویسندگان English

Ali Zeynali Azim 1
MirSaid Moosavi 2
Farzad Zarbakhsh 3
Ayda Mostafazadeh Bazargan 4
1 Postdoctoral researcher of Urban Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tarbiat Dabir Shahid Rajaei, University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran
4 Msc in Architecture student, Faculty of Architecture, Non-Profit Roshdieh University, Tabriz, Iran.
چکیده English

Ethnic tourism, as a significant branch of cultural tourism, has notable impacts on various dimensions of sustainable development, particularly in the social-cultural, physical, economic, and environmental aspects. The main objective of this study is to examine the role of ethnic tourism in the sustainable development of Tabriz city. This research is descriptive-analytical and applied in nature, with data collected through a researcher-designed questionnaire. The target population includes both domestic and international tourists, as well as residents of Tabriz who have visited the city at least once or live there. The sample size, determined using Cochran's formula with an unlimited population and a 95% confidence level, is 384 individuals. The sampling method is random, involving both tourists and residents of the city. For data analysis, Structural Equation Modeling (SEM), correlation, regression, and path analysis methods were employed, and the data were analyzed using Smart PLS and SPSS software. The results of the study indicated that ethnic tourism has positive and significant impacts on various aspects of sustainable development in Tabriz. In the socio-cultural dimension, local customs and handicrafts, with a path coefficient of 0.48, have a positive impact on strengthening cultural identity and social relationships. In the physical dimension, staying in local homes, with a path coefficient of 0.43, contributes to preserving urban spaces and strengthening connections with indigenous architecture. In the economic dimension, local handicrafts, with a path coefficient of 0.50, and the participation of local communities, with a path coefficient of 0.45, play a crucial role in creating sustainable employment and distributing economic benefits among local people. This study shows that ethnic tourism can be a significant factor in the sustainable development of Tabriz and, if managed properly, can improve the economic situation, preserve cultural-social identity, and protect the natural and built heritage of the city.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Development
Sustainable Tourism
Ethnic Tourism
Tabriz City
  1. جلیلوند، محمدرضا و گل صباغ، هانیه. (۱۴۰۲). مردم‌نگاری گردشگری: واکاوی گردشگری قومی در ترکمن صحرا. پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، ۱۳(۱)، ۱۶۳-۱۷۸
  2. حسین زاده دلیر, کریم، کواکبی, محمد آذر, علی، (1401). شناسایی پیشران‌های کلیدی صنعت گردشگری مبتنی بر برنامه‌ریزی راهبردی سناریویی مطالعه موردی: منطقه آزاد ماکو. گردشگری شهری، 9(3), 79-102.
  3. حسین زاده دلیر, کریم، مدبر خاک نژاد, علی, عزت پناه, بختیار  (1400). تحلیلی بر برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری توسعه‌ی گردشگری تاریخی-فرهنگی در ایران (مطالعه موردی: شهر تبریز). برنامه ریزی و توسعه گردشگری, 10(39), 197-222.
  4. حسین زاده دلیر، کریم، قهرمانی فرد، حسین، موسوی, میر سعید، (1400). شناخت و ارزیابی پیشران‌های حیاتی مؤثر بر آینده توسعه گردشگری مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز. گردشگری شهری, 8(1), 67-82.
  5. رجبی ناصر، میرابی وحیدرضا، مرادی شهدادی خسرو. (1402)، ارائه الگویی جهت توسعه گردشگری پایدار در جزیره قشم با تمرکز بر چشم‎اندازها و چالش‎های گردشگری طبیعی. اقتصاد و مدیریت شهری. ۱۱ (۴۴) :۱-۲۰
  6. رسولی، سیدحسن.، رجبی، آزیتا.، متولی، صدرالدین. (1403). تبیین مدل گردشگری پایدار شهری در راستای توسعه منطقه‌ای (مطالعه موردی: شهر ساری). آینده پژوهی شهری، ۲(۴)، ۶۵-۸۴.
  7. زینالی عظیم, علی , فدائی حقی, مهری , علیزاده, امین , جدیری عباسی, محمد , فتحی پور, رضا و شریفی, محمدعلی . (1403). سنجش عوامل موثر در عدم توسعه شهر هوشمند پایدار تبریز. علوم محیطی, 22(3), 427-446.
  8. شکاری, فاطمه . (1401). گردشگری و هویت ملی-قومی: تحلیل کتاب‏ سنجی. مطالعات مدیریت گردشگری, 17(60), 79-115.
  9. شیخی, احمد رضا, ابراهیمیان, صدف, وزین, نرگس. (1399). تأثیر توسعۀ گردشگری قومی بر تساوی جنسیتی مطالعه موردی (تجربۀ زنان بلوچ در استان سیستان و بلوچستان). گردشگری فرهنگ, 1(2), 47-54
  10. صداقت, مریم, ضیایی, محمود. (1403). تدوین مدل پارادایمیک توسعه پایدار گردشگری جمهوری اسلامی ایران. گردشگری و توسعه, 13(1), 79-107
  11. Bausch, T., Schröder, T., & Tauber, V. (2022). What is to be sustained? The polysemy of sustainability and sustainable tourism across languages and cultures. Journal of Sustainable Tourism, 32(1), 108–131. https://doi.org/10.1080/09669582.2022.2124260.
  12. Bertok, A., & Zago, M. (2023). The Ethnic Tourism for the Preservation and Valorization of the Identity of Cross-Border Territories and as an Opportunity for the Development of the Roots Tourism. Fuori Luogo. Rivista Di Sociologia Del Territorio, Turismo, Tecnologia, 14(1), 81-92. https://doi.org/10.6093/2723-9608/9510.
  13. D’Amico, L. (2023). Ethnic tourism and Folksongs: A case study among the Blang (Bulang) of Yunnan, China. Asiatische Studien - Études Asiatiques, 77(3-4), 565-605. https://doi.org/10.1515/asia-2022-0001
  14. Feng, H., & Xiao, J. (2024). (Re)shaping the tourists’ imagined identity of Mosuo towards sustainable ethnic tourism development in Southwest China. Sustainability, 16(7042). 1-21. https://doi.org/10.3390/su16167042
  15. Fraser, R. (2019). Cultural heritage, ethnic tourism, and minority-state relations amongst the Orochen in north-east China. International Journal of Heritage Studies, 26(2), 178–200. https://doi.org/10.1080/13527258.2019.1620830.
  16. Guo, Y., Tian, R. G., & Vasiljeva, M. (2024). Impact of pro-poor ethnic tourism on achieving sustainable development goals. Journal of Hospitality and Tourism Management, 61, 270–280. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2024.11.003.
  17. Kim, H.; Kim, E.J. (2021), Tourism as a Key for Regional Revitalization? A Quantitative Evaluation of Tourism Zone Development in Japan. Sustainability, 13, 1-18, 7478. https://doi.org/10.3390/su13137478.
  18. Li, B., Jin, L., & Li, J. (2024). Impact of awe on sustainable tourism consumption decisions: roles of diminished self-importance and regulatory focus. Journal of Sustainable Tourism, 1–21. https://doi.org/10.1080/09669582.2024.2427816.
  19. Lin J, Kang Y, Hong L and Huang Y (2022) Can cultural tourism experience enhance cultural confidence? The evidence from Qingyuan Mountain.  Front. Psychol. 13:1063569. 1-11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1063569.
  20. Liu, Y.; Shi, H.; Su, Z.; Kumail, T. Sustainability and Risks of Rural Household Livelihoods in Ethnic Tourist Villages: Evidence from China. Sustainability, 14(9), 5409: 1-26. https://doi.org/10.3390/su14095409.
  21. Lor, J J, Kwa, S, & Donaldson, J A, (2019). Making ethnic tourism good for the poor. Annals of Tourism Research, 76, 140-152.  https://ink.library.smu.edu.sg/soss_research/2850.
  22. Maruyama, N., Woosnam, K. M., & Boley, B. B. (2017). Residents' attitudes toward ethnic neighborhood tourism (ENT): perspectives of ethnicity and empowerment. Tourism Geographies, 19(2), 265-286. http://dx.doi.org/10.1080/14616688.2016.1258432.
  23. Samarathunga, W.H.M.S. (2019), Research on the intangible ethnic tourism development after a civil war, based on stakeholder perspective: The case of Jaffna, Sri Lanka. Int. J. Tour. Anthropol. 7, 218–240. http://repository.rjt.ac.lk/handle/123456789/3008.
  24. Seal, M., & Singh, P. (2024). Analysing the role and contribution of tourism in achieving sustainable development goals. In Harmonizing global efforts in meeting sustainable development goals (Chapter 9). IGI Global. 182-195. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-2758-6.ch009.
  25. Sinclair-Maragh, G, Bernard Simpson, S, (2021), Heritage Tourism and Ethnic Identity: A Deductive Thematic Analysis of Jamaican Maroons. Journal of Tourism, Heritage & Services Marketing (JTHSM), 7(1). 64-75 https://doi.org/10.5281/zenodo.4521331
  26. Tian, B., Stoffelen, A., & Vanclay, F. (2023). Understanding resilience in ethnic tourism communities: the experiences of Miao villages in Hunan Province, China. Journal of Sustainable Tourism, 32(7), 1433-1452. https://doi.org/10.1080/09669582.2023.2239525.
  27. Yang, L; Wall, G; Smith, S.L.G, (2008). Ethnic tourism development: Chinese Government Perspectives. 35(3), 751–771. https://doi.org/10.1016/j.annals.2008.06.005.
  28. Yang, Y., Wang, S., Cai, Y., & Zhou, X. (2021). How and why does place identity affect residents’ spontaneous culture conservation in ethnic tourism community? A value co-creation perspective. Journal of Sustainable Tourism, 30(6), 1344–1363. https://doi.org/10.1080/09669582.2021.1945070.
  29. Zhou Y, Chen, S (2022), Design Innovation of Ethnic Cultural Wisdom Tourism Products Based on Digital Information Technology, Wireless Communications and Mobile Computing, 3(3), 1833649, 1-13. https://doi.org/10.1155/2022/1833649.
اکولوژی انسانی
دوره 3، شماره 9
زمستان 1403
صفحه 665-684