نقش‌پذیری روستا شهری و تأثیرات آن بر شاخص های سبک معیشتی جامعه محلی (منطقه موردمطالعه: شهر ثمرین اردبیل)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از پایان نامه

نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی دانشگاه محقق اردبیلی.
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و رستایی دانشگاه محقق اردبیلی.
3 دانشجودکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.
چکیده
سبک معیشتی جوامع محلی همواره تحت تأثیر عوامل مختلفی بوده که ماهیت آنها در گذر زمان دچار تحول شده است. تحولات فناوری و محیط‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم، تمامی عرصه‌های زندگی و اقتصاد این جوامع را تحت تأثیر قرار داده است. در این میان، سرعت تغییرات معیشتی در دهه‌های اخیر به‌طور چشمگیری افزایش یافته و نقش تصمیمات دولتی در این تغییرات انکارناپذیر است. هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیرنقش پذیری روستا شهری و تاثیرات آن بر تحولات سبک زندگی ساکنان شهرثمرین اردبیل می‌باشد. پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت از نوع تحقیقات کاربردی، و به لحاظ روش از نوع تحقیقات کمی می‌باشد. جامعه آماری این تحقیق مشتمل بر تمامی ساکنین روستاشهر ثمرین است و جامعه نمونه این تحقیق نیز شامل 252 خانوار است که با روش کوکران برآورد شده و به صورت تصادفی سیستماتیک جهت تکمیل پرسشنامه انتخاب شده اند. بررسی نتایج این تحقیق نشان می دهد که در شاخص سبک زندگی معیشت‌محور تغییر و تحول صورت گرفته است اما به صورت کامل نیست، نتیجه پژوهش حاکی از این امر هست که 50درصد پاسخ گویان به پرسشنامه نتایج را در سطح متوسط‌ و زیاد ارزیابی کرده‌اند. این بررسی نشان می دهد که معیشت و عوامل مرتبط با آن در جوامع کوچک و محلی در حال تغییرات بنیادین است و نگرش افراد، نیازهای جامعه و بسترهای انفورماتیک و تصمیمات دولت ها در کنار تحولات دنیای نوین بسترهای تحول در سبک معیشتی جامعه محلی مورد مطالعه را فراهم آورده است

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Urban rural role playing and Its effects on the Livelihood Style Indicators of the Local Community(Case Study: Somarin City, Ardabil)

نویسندگان English

Arastoo Yari Hesar 1
Bahram Imani 2
Arezooo Moradi Shagongenash 3
1 Professor, Department of Geography and Urban-Rural Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil.
2 Associate Professor, Department of Geography and Urban-Rural Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil.
3 PhD student,, Department of Geography and Urban-Rural Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده English

The livelihood styles of local communities have always been influenced by various factors, the nature of which has transformed over time. Technological developments and social, cultural, and political environments have directly and indirectly affected all aspects of life and the economy in these communities. Among these, the pace of livelihood changes has increased remarkably in recent decades, and the role of governmental decisions in these changes is undeniable. This research aims to investigate the impact of the rural-urban role transition and its effects on the livelihood style transformations of the residents of Somarin City in Ardabil. The present study, in terms of nature, is an applied research, and in terms of methodology, it is a quantitative-qualitative study. The statistical population of this research consists of all residents of the rural-city of Somarin, and the sample population includes 252 households estimated using the Cochran's formula and selected through systematic random sampling to complete the questionnaire. The analysis of the study's results indicates that changes have occurred in the livelihood-oriented lifestyle index, but these changes are not comprehensive. The findings show that 50% of the respondents rated the results at a moderate to high level. This investigation reveals that livelihoods and their related factors in small, local communities are undergoing fundamental changes. The attitudes of individuals, societal needs, informational infrastructures, and governmental decisions, alongside modern global developments, have collectively laid the groundwork for the transformation of the livelihood style in the studied local community.

کلیدواژه‌ها English

Rural-Urban
Lifestyle transformations
Livelihood-Centric Lifestyle
Somarin city
  1. ابن خلدون، ع. (۱۳۷۳). مقدمه ابن خلدون (م. پ. گنابادی، مترجم). انتشارات علمی و فرهنگی.
  2. اسلامی، ا.، و فرج‌اللهی، ا. (۱۴۰۱). اولویت‌بندی استراتژی‌های ارتقادهنده معیشت محلی با رویکرد بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی مبتنی بر مدل SWOT در روستای باقرآباد کردستان. فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، ۴۲، ۷۳-۱۰۰.
  3. امانی، م.، رضوانی، م.، و تقدسی، ا. (۱۴۰۱). تحلیل تأثیر ارتقای روستا به شهر بر تحولات سبک زندگی ساکنان (موردمطالعه: شهر زهتر). مطالعات برنامه‌ریزی روستایی، ۱۲(۴)، ۱۲۵-۱۴۳.
  4. ایزدی خرامه، ح. (۱۳۸۰). تبدیل روستا به شهر و نقش آن در توسعه روستایی موردمطالعه: استان فارس (پایان‌نامه دکتری). دانشگاه تربیت مدرس.
  5. پوراحمد، ا.، شکوری، ع.، و مهدوی، م. (۱۴۰۰). سنجش تأثیر تبدیل روستا به شهر بر شاخص‌های اقتصادی خانوارهای ساکن. تحقیقات کاربردی در جغرافیا، ۱۹(۲)، ۸۹-۱۰۷.
  6. تقی‌زاده، ا.، و همکاران. (۱۳۹۲). سنجش سطح توسعه‌یافتگی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان اردبیل. مطالعات برنامه‌ریزی روستایی، ۳(۱)، ۱-۱۸.
  7. حسینی، س.، رنجبر، م.، و امیری، ح. (۱۴۰۰). تحلیل شکاف نسلی و تغییر الگوهای سبک زندگی در ایران. مطالعات فرهنگی-اجتماعی ایران، ۱۵(۱)، ۶۷-۸۵.
  8. دربان آستانه، ع.، مطیعی لنگرودی، س.، و قاسمی، ف. (۱۳۹۷). شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر معیشت پایدار کشاورزان (موردمطالعه: شهرستان شازند). فصلنامه پژوهش‌های روستایی، ۲، ۳۲۵-۳۵۰.
  9. رحیمیان، م.، حافظی، ف.، غلامرضایی، س.، و حسین‌نژاد میر، ن. (۱۳۹۸). تبدیل روستا به شهر و تأثیر آن بر کیفیت زندگی ساکنان موردمطالعه: بیرانشهر. فصلنامه مدیریت نشریات علمی، ۴۷، ۸۵-۱۰۷.
  10. رضائی نسب، آ.، و نجفی، ع. (۱۳۹۶). سنجش و شناسایی تأثیر توسعه روستایی بر اشتغال و کارآفرینی مطالعه موردی: روستاشهر داورزن. مقاله ارائه‌شده در همایش ملی بررسی راهکارهای مدیریت توسعه کارآفرینی روستایی در ایران، دانشگاه حکیم سبزواری.
  11. زارعی، ز.، و وفایی، س. (۱۴۰۲). گذار شغلی و شکل‌گیری سبک زندگی جدید در سکونتگاه‌های تازه تأسیس شهری. اقتصاد و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، ۱۰(۱)، ۱۵۶-۱۷۲.
  12. سجاسی قیداری، ح.، صادقلو، ط.، و پالوچ، م. (۱۳۹۲). اولویت‌بندی راهبردهای توسعه معیشت پایدارروستایی با مدل ترکیبی سوات-تاپسیس-فازی مطالعه موردی شهرستان خدابنده. فصلنامه روستا و توسعه، ۲، ۸۵-۱۱۰.
  13. طبیعی، م.، حمیدی زاده، ا.، و جوانمردی، ف. (۱۴۰۲). عوامل اجتماعی مرتبط با سبک زندگی با تأکید بر الگوی تغذیه‌ای مصرف غذای بیرون‌بر در بین ساکنان ۱۸ سال و بالاتر شهر شیراز. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۲، ۴۱۵-۴۳۴.
  14. علیزاده، ک.، و قربانی، م. (۱۴۰۱). سبک زندگی به مثابه بازتاب کنش‌های روزمره در فضاهای شهری. پژوهش‌های جامعه‌شناسی شهری، ۹(۲)، ۳۴-۵۲.
  15. عنابستانی، ع.، و وزیری، س. (۱۳۹۱). ارزیابی هادی و نقش آن در توسعه کالبدی روستا از دیدگاه روستائیان، مورد مطالعه شهرستان جهرم. مجله پژوهش‌های جغرافیای انسانی، ۱۰، ۱۲۲-۱۴۰.
  16. فال سلیمان، م.، اسکندری ثانی، م.، و رضائی نسب، آ. (۱۴۰۰). تبدیل روستا به شهر و ابعاد اثرات آن در فضا مورد مطالعه شهرهای زیارت و لوجلی شهرستان شیروان. فصلنامه روستا و توسعه پایدار فضا، ۴، ۱۰۱-۱۲۳.
  17. قدیری معصوم، م.، چراغی، م.، و رضوانی، م. (۱۳۹۴). اثرات روابط اقتصادی شهر و روستا بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی موردمطالعه شهرستان زنجان. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۴، ۱۰-۴۰.
  18. کاویانی، م.، و موسوی، س. (۱۳۹۹). تأثیر فضای مجازی بر دگردیسی الگوهای سبک زندگی در ایران. مطالعات رسانه‌ای، ۱۱(۴)، ۱۲۳-۱۴۰.
  19. گلی، ع.، و عسگر، ع. (۱۳۸۴). کاربرد منطق فازی در تبدیل روستا به شهر. فصلنامه مدرس، ۱۰، ۱۲-۵۵.
  20. مرکز آمار ایران. (۱۴۰۰). سالنامه آماری کشور. تهران: مرکز آمار ایران.
  21. محمدپور، ر.، کریمی، ع.، و حیدری، غ. (۱۴۰۰). واکاوی عوامل مؤثر بر تحول سبک زندگی در نواحی در حال گذار روستا-شهری. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، ۱۳(۳)، ۷۸-۹۶.
  22. مهدوی کنی، م. (۱۳۸۷). مفهوم سبک زندگی و گستره آن در علوم اجتماعی. تحقیقات فرهنگی، ۱(۱)، ۲۲-۴۵.
  23. مهاجرانی، ع.، حقیقتیان، م.، و یوسف نیا، م. (۱۳۹۴). بررسی تأثیر شهرنشینی بر سبک زندگی ساکنان روستاهای تبدیل شده به شهر در استان خراسان رضوی. فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، ۲، ۱۰۳-۱۲۳.
  24. نجفی، ب.، و رحیمی، ع. (۱۴۰۰). تحلیل روان‌شناختی عوامل فردی مؤثر بر انتخاب سبک زندگی. مطالعات روان‌شناختی، ۱۷(۲)، ۱۵۶-۱۷۲.
  25. نوروزی، م.، و حیاتی، د. (۱۳۹۶). سازه های موثر بر معیشت پایدار روستایی از دیدگاه کشاورزان استان کرمانشاه. نشریه علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، ۱۳، ۱۲۷-۱۴۴.
  26. نیک‌بخت، م.، و همکاران. (۱۳۹۳). تحلیل تأثیر شهرشدن بر الگوهای اشتغال در نواحی روستایی. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، ۴۶(۲)، ۲۵۵-۲۷۰.
  27. وبر، م. (۱۳۷۴). اقتصاد و جامعه (م. ترابی نژاد و ا. عمادزاده، مترجمان). انتشارات مولی.
  28. ویسی، ا.، امان‌پور، س.، حسینی، س.، و جوهری، ص. (۱۳۹۳). نقش تبلیغات در توسعه گردشگری روستایی (مورد مطالعه: روستای میمند استان کرمان). مقاله ارائه‌شده در اولین همایش بین‌المللی علمی-راهبردی توسعه گردشگری، مشهد.
  29. ویشگاهی، م.، آمار، ت.، پوررمضان، ع.، و قرشی میناباد، م. (۱۴۰۲). تحلیل تحولات کالبدی سکونتگاه‌های روستایی در یک دهه اخیر با تأکید بر نقش گردشگری، مطالعه موردی روستاهای ساحلی شهرستان رشت. فصلنامه مهندسی جغرافیایی سرزمین، ۳، ۴۹۵-۵۰۸.
  30. Adimassu, Z., Kessler, A., Yirga, C., & Stroosnijder, L. (2013). Farmers' perceptions of land degradation and their investments in land management: A case study in the Central Rift Valley of Ethiopia. Environmental Management, 51(5), 989–998. https://doi.org/10.1007/s00267-013-0030-z
  31. Adler, A. (1956). The individual psychology of Alfred Adler. Basic Books.
  32. Babulo, B., Muys, B., Nega, F., Tollens, E., Nyssen, J., Deckers, J., & Mathijs, E. (2008). Household livelihood strategies and forest dependence in the highlands of Tigray, Northern Ethiopia. Agricultural Systems, 98(2), 147–155. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2008.06.001
  33. Chan, T. K., Smith, L., & Garcia, M. (2023). Lifestyle Patterns and Social Differentiation in the Digital Age. Oxford University Press.
  34. Chambers, R. (2006). Ideas for development. Earthscan.
  35. Chambers, R., & Conway, G. (1992). Sustainable rural livelihoods: Practical concepts for the 21st century (IDS Discussion Paper 296). Institute of Development Studies. http://www.ids.ac.uk/publication/sustainable-rural-livelihoods-practical-concepts-for-the-21st-century
  36. Davis, B., Winters, P., Reardon, T., & Stamoulis, K. (2009). Rural nonfarm employment and farming: Household-level linkages. Agricultural Economics, 40(2), 119–123. https://doi.org/10.1111/j.1574-0862.2009.00365.x
  37. Ellis, F. (2000). Rural livelihoods and diversity in developing countries. Oxford University Press.
  38. Fedak, R. (2000). Small towns and industry growth in India. 
  39. Freduah, G., Fidelman, P., & Smith, T. F. (2017). The impacts of environmental and socioeconomic stressors on small scale fisheries and livelihoods of fishers in Ghana. Applied Geography, 89, 1–11. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2017.10.002
  40. Gangwar, L. S., Saran, S., & Kumar, S. (2013). Integrated poultry-fish farming system for sustainable rural livelihood security in Kumaon hills of Uttarakhand. Agricultural Economics Research Review, 26(1), 181–188. https://doi.org/10.5958/j.0974-0279.26.1.013
  41. Giddens, A. (2022). Modernity and Self-Identity: Revisited. Polity Press.
  42. Horsley, J., Prout, S., Tonts, D., & Ali, S. (2015). Sustainable livelihoods and indicators for regional development in mining economies. The Extractive Industries and Society, 2(1), 368–380. https://doi.org/10.1016/j.exis.2015.02.001
  43. Loison, S. A. (2015). Rural livelihood diversification in Sub-Saharan Africa: A literature review. The Journal of Development Studies, 51(9), 1125–1138. https://doi.org/10.1080/00220388.2015.1046445
  44. Martinez, P., Lee, K., & Brown, R. (2023). Capital Interactions in Lifestyle Formations: A Bourdieusian Analysis. Sociological Review, 71(1), 89–112.
  45. Niromand, L., & Latifi, S. R. (2016). The impact of watching satellite programs on the lifestyle of adolescent girls. Quarterly Journal of Media Studies, 10, 52–62.
  46. Peng, W., Zheng, H., Robinson, B. E., Li, C., & Wang, F. (2017). Household livelihood strategy choices, impact factors, and environmental consequences in Miyun Reservoir Watershed, China. Sustainability, 9(2), 175–187. https://doi.org/10.3390/su9020175
  47. Rahman, H. T., Robinson, B. E., Ford, J. D., & Hickey, G. M. (2018). How do capital asset interactions affect livelihood sensitivity to climatic stresses? Insights from the northeastern floodplains of Bangladesh. Ecological Economics, 150, 165–176. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2018.04.013 
  48. Ribot, J. C. (2009). Vulnerability does not just fall from the sky: Toward multi-scale pro-poor climate policy. In R. Mearns & A. Norton (Eds.), Social dimensions of climate change: Equity and vulnerability in a warming world (pp. 47–74). The World Bank.
  49. Tang, Q., Bennett, S. J., Xu, Y., & Li, Y. (2013). Agricultural practices and sustainable livelihood: Rural transformation within the Loess Plateau, China. Applied Geography, 41, 15–23. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2013.03.007
  50. Yaro, J. A. (2006). Is deagrarianisation real? A study of livelihood activities in rural northern Ghana. The Journal of Modern African Studies, 44(1), 125–156. https://doi.org/10.1017/S0022278X05001448