بررسی تطبیقی رفتار رای دهی در دوره دهم و یازدهم مجلس شورای اسلامی (مطالعه موردی: حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلان‌غرب)

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان
مجتبی مهدیخانی گیلانی 1
احمد بخشایش اردستانی 2
محمد رحیم عیوضی 3
دیدخت صادقی حقیقی 4
1 دانشجوی دکتری،گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد، گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استاد،گروه حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استادیار،گروه روابط بین الملل، و واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/he.2025.534909.1122
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی و کیفی عوامل مؤثر بر رفتار رأی‌دهی در دو دوره دهم و یازدهم انتخابات مجلس شورای اسلامی، با تمرکز بر حوزه انتخابیه قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلان‌غرب انجام شده است. که اولین کار پژوهشی در این زمینه می باشد و با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل محتوای کیفی و استفاده از نرم‌افزار MaxQDA، به بررسی دیدگاه‌های ۳۰ تن از نخبگان محلی پیرامون عامل های شکاف محوری ایلی - طایفه‌ای، مذهبی، شهرستان‌گرایی، سیاسی - جناحی و اقتصادی پرداخته است. یافته‌ها بیان می کنند که این عوامل در هر دو دوره اثرگذار بوده اند اما به جز عامل مذهبی که روندی کاهشی را در دوره یازدهم نشان می دهد، سایر عوامل در مقایسه با دوره دهم روند افزایشی داشته اند. در مجموع داده‌ها بیانگر آن هستند که رفتار انتخاباتی شهروندان این حوزه در هر دو دوره، کمتر تابع شاخص‌های برنامه‌محور بوده است و بیشتر متأثر از ساز و کارهای غیر رسمی، شبکه‌های هویتی و منافع معیشتی می باشد. تحلیل تطبیقی تغییرات شکاف‌ها نشانگر آن است که در گذر زمان، گرایش رأی‌دهندگان به کنش فرهنگ سیاسی کاهش یافته و شکل‌بندی رأی‌دهی در بسترهای غیررسمی و هویتی تعمیق یافته است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در نظریه‌های پیشین رأی‌دهی و لزوم تدوین الگوهای بومی در تحلیل رفتار سیاسی این منطقه و مناطق پیرامونی ایران تأکید می‌ورزد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Comparative analysis of the factors influencing voting behavior during the 10th and 11th parliamentary elections (case study: electoral district of Qasr-e Shirin, Sarpol-e Zahab, and Gilan-e Gharb)

نویسندگان English

Mojtaba Mahdikhani Gilani 1
Bakhshayesh Ardestani Ahmed 2
Mohammad Rahim Ayouzi 3
Dydokht Sadeghi Haghighi 4
1 Ph,D student, Department of Political Science, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Group of Political Sciences, One Daneshgah Azad Islamic Center, Tehran, Tehran, Iran.
3 Professor, Department of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Department of International Relations, Central Islamic Azad University of Tehran.
چکیده English

The present study aims to conduct a comparative and qualitative analysis of the factors affecting voting behavior in the tenth and eleventh periods of the Islamic Consultative Assembly elections, focusing on the constituencies of Qasr-e-Shirin, Sar-e-Pul-Zahab, and Gilan-e-Gharb. This is the first research work in this field, and by utilizing the qualitative content analysis approach and using MaxQDA software, it examined the views of 30 local elites on the factors of tribal-tribal, religious, county-based, political-faction, and economic divisions. The findings indicate that these factors have been effective in both periods, but except for the religious factor, which shows a decreasing trend in the eleventh period, other factors have had an increasing trend compared to the tenth period. Overall, the data indicate that the electoral behavior of citizens in this area in both periods has been less subject to program-oriented indicators and is more affected by informal mechanisms, identity networks, and livelihood interests. A comparative analysis of changes in the gaps indicates that over time, voters' tendency to act on political culture has decreased and voting has been shaped in informal and identity contexts. This research emphasizes the need to review previous theories of voting and the need to develop indigenous models in analyzing political behavior in this region and the surrounding areas of Iran.

کلیدواژه‌ها English

تحلیل محتوای کیفی
رفتار انتخاباتی
شکاف‌های اجتماعی
مشارکت سیاسی
انتخابات مجلس
  1. آزادی، عباس، حیدری، نصرت­الله، فتاحی، شهرام، بهشتی نیا ادریس، و سعیدی نژاد، حمیدرضا. (1404). تاثیر شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی بر رفتار انتخاباتی شهروندان با تأکید بر مشارکت سیاسی در انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم (درحوزه انتخابیه شهرستان‌های قصرشیرین، سرپل ذهاب، گیلانغرب). مطالعات سیاسی- اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران، 4(1)، 153-171.
  2. امام جمعه زاده, سید جواد و کرمی راد, جواد . (1391). تجزیه وتحلیل عوامل مؤثر بر رفتار انتخاباتی با نگاهی به ایران. پژوهش های سیاسی, 9-36.
  3. ایوبی، حجت اله. (1377). تحلیل رفتار انتخاباتی رأی‌دهندگان. اطلاعات سیاسی-اقتصادی، 16-27.
  4. ایوانی، کتایون. (1399). تحلیلی بر جغرافیای انتخابات و شناخت تکنیک‌های موثر کاندیداهای مجلس شورای اسلامی در موفقیت انتخاباتی (مطالعه موردی: حوزه انتخابیه اسلام آباد و دالاهو)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام‌نور واحد روانسر.
  5. پیشگاهی فرد، زهرا، و صادقی، علی. (1390). آرای احزاب در هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در استان های کشور بر اساس سطح توسعه آنها. تحقیقات جغرافیایی، 109-130.
  6. دارابی، علی. (1387). جامعه‌شناسی انتخابات و رفتار انتخاباتی در ‏جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه سیاست خارجی, 307-342.
  7. رفیعی قهساره، ابوذر. (1402). جرایم و تخلفات انتخاباتی(1)مطالعه تطبیقی خرید و فروش آرا در انتخابات، دفتر مطالعات سیاسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی
  8. زرقانی، سیدهادی، رضوی نژاد، سید مرتضی. (1392). تحلیل نقش متغیر همسایگی در الگوی رأی کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری دوره دهم. آمایش فضا و ژئوماتیک،109-136.
  9. شیخ زاده، حسین. (1400). عوامل اجتماعی مؤثر بر مشارکت مردم تهران در انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی. ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران،75-53.
  10. صفری شالی، رضا. (1394). بررسی رفتار رای دهندگی ایرانیان در انتخابات مجلس شورای اسلامی، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال هیجدهم، دوره هشتم.138-119.
  11. صادقی,وحید , اعظمی,هادی و زرقانی,سید هادی . (1403). تبیین عوامل موثر بر پیروزی نامزدها در پیکارهای انتخاباتی و ارائه الگوی بهینه. آمایش سیاسی فضا, 6(3), 197-218.
  12. صادقی,وحید و حسینی,سید محمد حسین . (1404). جغرافیای انگیزش در پرتو کارزار انتخاباتی نورآباد فارس. جغرافیا و روابط انسانی, 8(2), 313-365.
  13. نیک‌فر، جاسب، و جابری پور، ثمانه. (1398). فروپاشی خرده گفتمان عشیره ای و رفتار انتخاباتی در انتخابات مجلس شورای اسلامی؛ مطالعه ی موردی: حوزه ی انتخابی بویراحمد در دوره ی نهم انتخابات مجلس شورای اسلامی. جامعه شناسی کاربردی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 65-84.
  14. نوانبخش، مهرداد، فرهادیان، فروغ. (1395). بررسی جامعه شناختی نقش و جایگاه قومیت در رفتار انتخاباتی، مطالعه موردی قوم بختیاری، فصلنامه مطالعات سیاسی،  سال نهم.
  15. Abramson, P. R., Aldrich, J. H., & Rohde, D. W. (2007). Change and continuity in the 2004 and 2006 elections. CQ Press.https://scholars.duke.edu/publication/100900
  16. Benoit, K. (2004). Models of electoral system change. Electoral Studies, 23, 363–389. https://doi.org/10.1016/S0261-3794(03)00020-9.
  17. Bahinskyi, A., Severynchyk, O., & Kolomiiets, V. (2023). ELECTIONS AS A WAY OF LEGITIMATING POLITICAL AUTHORITY IN CONDITIONS OF INSTABILITY. National Technical University of Ukraine Journal. Political science. Sociology. Law. https://doi.org/10.20535/2308-5053.2023.1(57).280785
  18. Becker, R. (2022). Voting behavior as social action: Habits, norms, values, and rationality in electoral participation. Rationality and Society, 35, 81 - 109. https://doi.org/10.1177/10434631221142733.
  19. Boudreau, C., Elmendorf, C. S., & MacKenzie, S. A. (2019). Racial or spatial voting? The effects of candidate ethnicity and ethnic group endorsements in local elections. American Journal of Political Science, 63(1), 5-20. DOI: 10.1111/ajps.12401
  20. Biswas, A., Ingle, N., & Roy, M. (2014). Influence of social media on voting behavior. Journal of Power, Politics & Governance, 2(2), 127-155. https://jppg.thebrpi.org/vol-2-no-2-june-2014-abstract-7-jppg
  21. Campbell, A., Converse, P. E., Miller, W. E., & Stokes, D. E. (1960). The American Voter. John Wiley & Sons.
  22. https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo24047989.html
  23. Corstange, D. (2018). Kinship, partisanship, and patronage in Arab elections. Electoral Studies, 52, 58-72. https://doi.org/10.1016/j.electstud.2018.01.006
  24. Campbell, D. E., Green, J. C., & Layman, G. C. (2011). The party faithful: Partisan images, candidate religion, and the electoral impact of party identification. American Journal of Political Science, 55(1), 42-58. DOI: 10.1111/j.1540-5907.2010.00474.x
  25. Chandra, K. (2007). Counting heads: A theory of voter and elite behavior in patronage democracies. Patrons, clients, and policies: Patterns of democratic accountability and political competition, 84-109. DOI:10.1017/CBO9780511585869.004
  26. Dahl, R. A, (1989). Democracy and Its Critics. Yale University Press. DOI:10.2307/1289333
  27. Fisher, Justin; Fieldhouse, Edward; Franklin, Mark N.; Gibson, Rachel;  Marta Cantijoch, Christopher Wlezien. (2018). The Routledge Handbook of Elections, Voting Behavior and Public Opinion,London and New York, Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315712390
  28. Gamermann, D., & Antunes, F. L, (2017). Evidence of fraud in Brazil's electoral campaigns via the Benford's law. arXiv. Retrieved from http://arxiv.org/abs/1707.08826v1,2017. https://doi.org/10.48550/arXiv.1707.08826
  29. Gandhi, D. (2005). Rational Choice Theory in Political Science:  Mathematically Rigorous but Flawed In Implementation, Critique:  A worldwide journal of politics, Illinois State University.
  30. https://www.researchgate.net/publication/239579410_Rational_Choice
  31. Green, D. P., Palmquist, B., & Schickler, E. (2002). Partisan Hearts and Minds: Political Parties and the Social Identities of Voters. Yale University Press. https://books.google.com/books/about/Partisan_Hearts_and_Minds.html
  32. Heywood, Andrew. (2012). Politics, translated by Abdolrahman Alam, second edition, Tehran, Ney Publications..www://h edu.academia
  33. Huber, J., & Mohamed, A. E. (2023). The decline of religion and its rise in electoral politics: Religious belief, religious practice, and the strength of religious voting cleavages. Comparative Political Studies, 56(14), 2201-2230. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3762195.
  34. Harteveld, E., & Van Der Brug, W. (2023). Keeping Up With the Joneses? Neighbourhood Effects on the Vote. Political Studies, 72, 1555 - 1571. https://doi.org/10.1177/00323217231204849.
  35.  
  36. Janoski, Thomas and others. (2005). The Handbook Of Political Sociology, State, Civil Societies, and Globalization, Cambridge, Cambridge University Press. https://assets.cambridge.org/052181/9903/frontmatter/0521819903_frontmatter.pdf
  37. Kauppi, N. (2018). Democracy, social resources and political power in the European Union. In Democracy, social resources and political power in the European Union. Manchester University Press. DOI:10.2307/j.ctt21216gd
  38. Kulachai et al. (2023). Factors Influencing Voting Decision: A Comprehensive Literature Review. Social Sciences 12: 469. Social Sciences, 14(1), 16. https://doi.org/10.3390/socsci14010016. https://doi.org/10.3390/socsci12090469
  39. Lazarsfeld, P., Berelson, B., & Gaudet, H. (1944). The people's choice: How the voter makes up his mind in a presidential campaign. New York: Columbia University Press. https://books.google.com/books/about/The_People_s_Choice.html?id=S-lnIFR02FIC
  40. Levi, M., & Hechter, M. (2020). A rational choice approach to the rise and decline of ethnoregional political parties. In New nationalisms of the developed west (pp. 128-146). Routledge. DOI:10.4324/9781003008453-8.
  41. Liñeira, R., & Riera, P. (2024). Why do majoritarian systems benefit the right? Income groups and vote choice across different electoral systems. Political Science Research and Methods, 12, 857 - 869. https://doi.org/10.1017/psrm.2024.18.
  42. Mahsud, NOOR. H. K., & Amin, H. (2020). Theoretical approaches to the study of voting behaviour: A comparative analysis. sjesr, 3(3), 65-73.‏ DOI:10.36902/sjesr-vol3-iss3-
  43. Marchi, S. D. (1999). Adaptive models and electoral instability. Journal of Theoretical Politics, 11(3), 393–419. DOI: 10.1177/0951692899011003007
  44. Norris, P, (2002). Democratic Phoenix: Reinventing Political Activism. Cambridge University Press.
  45. Farafonova, I. (2024). THE ROLE OF CONSCIOUSNESS IN ELECTORAL BEHAVIOR: PHILOSOPHICAL ANALYSIS. Epistemological Studies in Philosophy Social and Political Sciences. https://doi.org/10.15421/342423.
  46. Olarinde, M., Abiona, A., & Ajinaja, M. (2024). Electoral System Optimization Through Voting Quorum, Voter Turnout, Candidate Viability, and Electoral Integrity Analysis. Asian Journal of Electrical Sciences. https://doi.org/10.70112/ajes-2024.13.2.4250.
  47. https://doi.org/10.1017/CBO9780511610073
  48. Parry, G. (2005). Political elites. ECPR Press. https://www.scirp.org/reference/referencespapers.
  49. Pileček, R. (2023). Segmentation of Czech Voters: Diversity of the Decision-Making Processes. Proceedings of The 7th International Conference on Modern Research in Social Sciences. https://doi.org/10.33422/7th.icmrss.2023.06.100.
  50. Revi, A. (2024). The Influencing Factors and Countermeasures of Youth Political Participation. Journal of Social Science and Humanities. https://doi.org/10.53469/jssh.2024.6(06).27. 
  51. Sinclair, B. (2012). The social citizen: Peer networks and political behavior. University of Chicago Press. https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/S/bo14123654.html
  52. Sanders, M. S. (1998). Unified models of turnout and vote choice for two. https://scispace.com/papers/unified-models-of-turnout-and-vote
  53. Sule, B., Sani, M. A. M., & Mat, B. (2018). Corruption and electoral process in Nigeria: examining the 2015 general election. Journal of Techno-Social, 10(1). DOI:10.30880/jts.2018.10.01.003
  54. Strøm, KA. (1990) behavioral theory of competitive political parties. American Journal of Political Science, 34, 565. Available here. https://www.periodicos.capes.gov.br/index.php/acervo/buscador.htm.
  55. Umbers, L. (2024). Geoff Brennan on the Ethics and Rationality of Voting. History of Economics Review, 88, 20 - 36. https://doi.org/10.1080/10370196.2024.2396154.
  56. Van Bavel, J. J., & Pereira, A. (2018). The partisan brain: An identity-based model of political belief. Trends in cognitive sciences, 22(3), 213-224.
  57. Verba, S., Schlozman, K. L., & Brady, H. E.(1995). Voice and equality: Civic voluntarism in American politics. Harvard University Press. https://doi.org/10.1016/j.tics.2018.01.004
  58. Wolfinger, R. E., & Rosenstone, S. J,(1980). Who Votes?. Yale University Press,
  59. Weber, M. Max Weber: selections in translation.‏ https://www.jstor.org/stable/j.ctt32bffz
  60. Wakili, H. (2009). Islam and the political arena in Nigeria: The Ulama and the 2007 elections. Institute for the Study of Islamic Thought in Africa (ISITA): Northwestern University, 9(4), 1-15. : https://digitalcommons.aaru.edu.jo/fjss/vol4/iss1/1
  61. Wald, K. D., Silverman, A. L., & Fridy, K. S. (2005). Making sense of religion in political life. Annu. Rev. Polit. Sci., 8(1), 121-143. DOI:10.1146/annurev.polisci.8.083104.163853.
  62. Wlezien, C., & Jennings, W. (2023). Institutions, parties, and the evolution of electoral preferences. European Journal of Political Research. https://doi.org/10.1111/1475-6765.12579.
  63. Yang, J. C., Hausladen, C. I., Peters, D., Pournaras, E., Fricker, R. H., & Helbing, D. , (2023). Designing digital voting systems for citizens: Achieving fairness and legitimacy in participatory budgeting. Under review in ACM Digital Government: Research and Practice. Retrieved fromcandidate and three-candidate elections. Political Analysis, 7(1), 89-115. https://doi.org/10.1145/3665332
اکولوژی انسانی
دوره 4، شماره 13
زمستان 1404
صفحه 1660-1678